Dataholic

CÁC HÌNH THỨC THI
Hiện nay có khá nhiều hình thức thi chứng chỉ. Để dễ phân loại và theo dõi, mình tạm chia làm 4 hình thức dưới đây.
Miễn phí
Đây là cách thức dễ nhất và không mất quá nhiều thời gian. Những chứng chỉ này thường là dạng sơ cấp, được các hãng/tổ chức đưa ra với mục đích giới thiệu các dịch vụ của họ. Cách thức đạt được chứng chỉ khá đơn giản, chỉ cần đăng ký tài khoản, tham gia khóa học online (thường là xem hết các video) và vượt qua bài kiểm tra.
Ví dụ:
Chứng chỉ Lakehouse Associate của Dremio.
Loạt chứng chỉ Accreditations của Databricks như Lakehouse Platform Fundamentals, Generative AI Fundamentals...
Các chứng chỉ trên Coursera cũng có thể xếp vào loại này, vì ngoài việc học thì tất cả các bài kiểm tra sẽ diễn ra online. Bạn hoàn toàn có thể thi phần lớn các chứng chỉ ở đây miễn phí nếu hoàn thành khóa học trong thời gian quy định.
Thi Online
Đa số các chứng chỉ đều hỗ trợ hình thức thi online vì tính tiện dụng. Cách thức đăng ký thi khá đơn giản, bạn chỉ cần vào trang chứng chỉ của hãng và đăng ký thi ngay tại đó.
Ví dụ Chứng chỉ Power BI của Microsoft
Sau khi chọn hình thức online, chọn ngày thi và thanh toán lệ phí, bạn chỉ cần chuẩn bị ôn tập thật tốt. Sẽ có một số điểm cần lưu ý với hình thức thi này:
Chuẩn bị các giấy tờ tùy thân đầy đủ, thường là hộ chiếu để xác thực trước khi tham gia làm bài.
Nếu môn thi có giám thị (proctor), họ sẽ yêu cầu bạn quay camera (trên laptop) để chắc chắn rằng trong phòng, ngăn kéo, bàn... không có bất kỳ thiết bị điện tử, tài liệu và người nào khác.
Phòng cần được khóa, cách âm cẩn thận. Trong quá trình làm bài nếu có người khác vào phòng hay có âm thanh lạ thì giám thị có quyền hủy bài thi và coi như bạn sẽ mất trắng tiền và công sức.
Cũng chính vì vậy, nhiều người ưa thích hình thức thi online tại văn phòng vì điều kiện phòng ốc và internet đảm bảo. Hoặc hình thức thi offline tại các trung tâm ủy quyền (thường là Pearson VUE).
Thi Offline
Với hình thức này, bạn sẽ đăng ký thi tại các trung tâm được hãng ủy quyền. Không có sự khác biệt về lệ phí thi hay độ khó so với thi online. Bạn sẽ đến thi ở trung tâm, nơi cung cấp phòng thi và giám sát trực tiếp quá trình làm bài. Lợi thế là bạn không phải lo lắng về chất lượng phòng hay các vấn đề phát sinh như mất điện, mất mạng Internet... vì trung tâm sẽ chịu trách nhiệm bảo lưu hoặc xử lý giúp bạn.
Nhược điểm là không phải nơi nào cũng có các trung tâm ủy quyền. Ở Việt Nam, các trung tâm này thường nằm ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng...
Ngoài ra, cần chú ý các điểm sau:
Chuẩn bị giấy tờ tùy thân. Thường là CCCD, hộ chiếu, giấy phép lái xe, thẻ ATM/Credit...
Một số hãng yêu cầu nhiều hơn một loại giấy tờ. Ví dụ, khi mình thi chứng chỉ của AWS, họ yêu cầu ít nhất 2 loại giấy tờ.
Một số hãng không có hình thức thi offline, ví dụ như DAMA, Databricks, dbt, Astronomer... Bạn bắt buộc phải lựa chọn hình thức thi online.
Bootcamp / Contributor
Chứng chỉ dạng này khá đặc biệt vì chi phí khá tốn kém và đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm. Thực tế, khi cần đến những chứng chỉ này, bạn đã là một chuyên gia “có số má” trong ngành, nên việc có những chứng chỉ này không còn quá quan trọng nữa. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, việc sở hữu chúng cũng mang lại nhiều lợi ích vì số lượng người đạt được chúng ở Việt Nam và cả thế giới là không nhiều.
Ví dụ:
Chứng chỉ Oracle OCM Khoảng 15 năm trước, để đạt được chứng chỉ này, bạn bắt buộc phải sang Singapore để làm lab và vượt qua bài test, nên số lượng OCM tại thời điểm đó ở Việt Nam chỉ có khoảng 1-2 người.
Chứng chỉ Data Vault Khoảng 5-6 năm trước, bạn phải đóng tiền để tham gia các bootcamp ở một số nước nhất định (không có châu Á). Trong khoảng thời gian đó, bạn sẽ chỉ tập trung học và làm đủ loại lab, và nếu vượt qua bài test cuối cùng thì mới đạt được chứng chỉ.
Hiện tại, đa số các chứng chỉ như trên đã bắt đầu cung cấp các khóa học online nên chi phí giảm bớt rất nhiều. Nhưng để nghĩ đến chuyện chinh phục chúng, hãy chắc chắn rằng bạn đã có từ 5-10 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp với các công nghệ này.
Ngoài ra, một số chứng chỉ sẽ có yêu cầu khá đặc biệt, khi bắt buộc bạn phải có kiến thức và số năm kinh nghiệm tương ứng, có đóng góp cụ thể cho sản phẩm của họ. Ví dụ, chứng chỉ CDMP® Fellow sẽ có các yêu cầu sau:
Kinh nghiệm trong ngành: Trên 25 năm.
Được công nhận và tôn trọng toàn cầu về tư duy lãnh đạo.
Đóng góp đáng kể cho nghề quản lý dữ liệu.
Đóng góp cho CDMP® & DMBOK.
Đã có chứng chỉ CDMP® Master.
Được đề cử.

NHIỀU CHỨNG CHỈ CHƯA HẲN ĐÃ TỐT
Khi còn làm Oracle DBA cho một công ty HealthCare tại Mỹ, hai chứng chỉ duy nhất mà tôi có lúc bấy giờ là OCA và OCP. Vì thế tôi khá ngạc nhiên khi hầu hết đồng nghiệp trong team minh không có những chứng chỉ này. Tại thời điểm đó, theo quan điểm của tôi, khi đã làm việc với Oracle, tức là một trong những hệ Quản trị CSDL mạnh nhất, lại đảm nhiêm vị trí quan trọng như DBA, thì chứng chỉ là một trong những yêu cầu không thể thiếu. Tôi trò chuyện với một bạn và bạn ấy trả lời rằng “Tôi đã làm việc với nhiều người có chứng chỉ, nhưng họ chỉ giỏi lý thuyết. Chứng chỉ không quá quan trọng đâu, chỉ cần chứng tỏ được năng lực và kinh nghiệm thực tế là đủ”.
Điều này không hẳn là sai, bở trên thực tế những trường hợp như vậy có khá nhiều. Khi một nhân viên quá chú trọng vào bằng cấp, chứng chỉ mà thiếu đi kinh nghiệm thực chiến, vô hình chung họ đang tự làm giảm giá trị của bản thân và cả bằng cấp mà họ sở hữu. Tuy nhiên, không phủ nhận rằng khi tình hình lao động IT trong nước và cả thế giới đang ở mức khó khăn, việc một job có quá nhiều ứng viên thì rất khó để có cơ hội chứng tỏ năng lực thực tế tại buổi phỏng vấn nếu bạn không vượt qua được vòng đầu tiên là scan CV.
Vì vậy, kinh nghiệm thực tế rất quan trọng, chứng chỉ cũng quan trọng không kém. Thay vì việc tranh cãi cái nào quan trọng hơn, tại sao chúng ta không sở hữu cả hai?
Vậy, những rào cản, yếu tố nào bạn cần cân nhắc, đánh giá trước khi sở hữu những chứng chỉ đầu tiên?
Chi phí Phần lớn các chứng chỉ không miễn phí. Một số chứng chỉ quan trọng nhưng chưa phổ biên ở Việt Nam có thể lên tới hàng nghìn USD, bao gồm các khóa học tập trung bootcamp diễn ra vài ngày. Nhưng đa số lệ phí thi chứng chỉ sẽ dao động trong khoảng 50-300$, tùy vào hãng và cấp độ.
Những chi phí này chưa bao gồm tài liệu ôn thi, lệ phí học (nếu có). Chưa kể thi trượt bạn sẽ phải thi lại và nộp lệ phí như bình thường.
Thời gian học Trung bình mất khoảng 1-3 tháng hoặc nhiều hơn. Rất nhiều bạn không thể dành đủ thời gian học vì nhiều lý do: Mất tập trung vì công việc, thời gian rảnh eo hẹp, không có đủ động lực để tự học trong một khoảng thời gian dài...
Chưa kể một chứng chỉ thường có thời hạn nhất định (Khoảng 1-2 năm), khi chứng chỉ hết hạn bạn có thể phải ôn tập lại để cập nhật thêm các kiến thức mới.
Không liên quan đến Career Path Trường hợp này thường xảy ra với những bạn chưa định hình rõ được role hay career path, nên việc thi chứng chỉ thường mang tính tự phát: Thi vì chứng chỉ này đang hot, vì bạn bè cũng thi, hay công ty tài trợ... Biết thêm một kiến thức không bao giờ là thừa, tuy nhiên nếu role hay career path không có nhiều liên quan, bạn chỉ nên dừng ở mức tự học. Trừ trường hợp full-stack hay có lý do đặc biệt, sở hữu quá nhiều chứng chỉ không liên quan vô hình chung làm giảm sự nổi bật, cũng như cho thấy sự định hương chưa rõ ràng.
Không có kinh nghiệm thực tế Câu chuyên chia sẻ ở ngay đầu bài là một ví dụ. Nhưng vẫn còn rất nhiều trường hợp khác mà việc sở hữu chứng chỉ khi thiếu kinh nghiệm thực tiễn dẫn đến những kết quả rất đáng buồn.
Lấy ví dụ một bạn mới ra trường khoảng 2 năm, đã sở hữu chứng chỉ Azure Solutions Architect Expert. Đây là một trong những chứng chỉ cao cấp nhất về Cloud, vì thế CV của bạn có vẻ rất sáng. Những nhà tuyển dụng có sẽ xu hướng đặt ra các yêu cầu cao hơn với ứng viên này.
Bởi họ tin rằng bạn đó đã có đủ kinh nghiệm thực tế và hiểu biết rất sâu về các giải pháp trên Azure. Tuy nhiên trong buổi phỏng vấn, khi hỏi sâu vào các kiến thức thực tế thì ứng viên lại không trả lời được. Vì bạn chưa/hoặc làm rất ít trên Azure, đa số chỉ làm pet project hoặc lab nên kiến thức thực tế không nhiều.
Như vậy, vô hình chung bạn đã tự nâng độ khó của buổi phỏng vấn và kết quả dĩ nhiên là không thể vượt qua được vòng này.
Chứng chỉ không có giá trị Rất nhiều nền tảng học trực tuyến có thể cung cấp chứng chỉ hoàn thành khóa học, như Data Camp, FreeCodeCamp, Udemy hay LinkedIn Learning... Tuy nhiên phần lớn chúng hoàn toàn không phải là những chứng chỉ có giá trị. Với những công ty hàng đầu, việc sở hữu những chứng chỉ dạng này hoàn toàn không có giá trị vì những lí do sau:
- Không có tính xác thực
- Chất lượng học không đảm bảo
- Không có tính hệ thống
- Không được công nhận bởi chính hãng

🔥 SQL vs Excel: Lựa chọn công cụ nào cho công việc của bạn? 🔥
SQL và Excel là hai công cụ cực kỳ phổ biến trong quản lý và phân tích dữ liệu. Nhưng bạn có biết chúng khác nhau như thế nào và khi nào nên chọn công cụ nào?
1. Kiểu dữ liệu và cấu trúc dữ liệu
📊 Excel:
Là một ứng dụng bảng tính dành cho các dữ liệu dạng bảng, gồm ô chứa số, văn bản, ngày tháng, và công thức.
Tự do trong nhập liệu, không giới hạn kiểu dữ liệu trong từng ô.
🗃️ SQL Database:
Dữ liệu được lưu trữ theo cấu trúc bảng, hỗ trợ nhiều kiểu dữ liệu phức tạp hơn như số nguyên, số thực, chuỗi, ngày tháng và cả kiểu dữ liệu tùy chỉnh.
Các bảng thường liên kết chặt chẽ với nhau để tạo nên hệ thống dữ liệu có tổ chức hơn.
2. Tính đồng nhất và kiểm soát dữ liệu
⚠️ Excel:
Người dùng có thể nhập bất kỳ giá trị nào vào ô, dễ gây ra lỗi nhập liệu hoặc sai sót.
Không tự động kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu.
✅ SQL Database:
Áp dụng ràng buộc dữ liệu: kiểm tra tính hợp lệ và đảm bảo tính đồng nhất của dữ liệu.
Giảm thiểu lỗi nhập liệu và giúp duy trì tính chính xác.
3. Khả năng truy vấn và xử lý dữ liệu
🖩 Excel:
Hỗ trợ phép tính toán cơ bản và truy vấn dữ liệu, nhưng bị giới hạn bởi hiệu năng máy tính và kích thước file.
Thích hợp cho các phép tính đơn giản, trực quan hóa nhanh.
⚡ SQL Database:
Hệ thống mạnh mẽ, hỗ trợ các truy vấn SQL phức tạp.
Xử lý dữ liệu lớn hơn rất nhiều, lên đến hàng triệu hoặc hàng tỷ bản ghi với hiệu suất cao.
4. Điều khiển phiên bản và bảo mật
🔓 Excel:
Khó quản lý phiên bản, các tệp dễ bị ghi đè nếu không sao lưu.
Bảo mật dữ liệu phụ thuộc vào cấu hình hệ thống cá nhân, dễ bị lộ.
🔒 SQL Database:
Cung cấp các công cụ quản lý phiên bản, quyền truy cập cụ thể cho từng người dùng.
An toàn hơn: Dữ liệu có thể được kiểm tra và khôi phục nếu xảy ra thay đổi ngoài ý muốn.
5. Quy mô và hiệu suất
📈 Excel:
Thích hợp cho dữ liệu nhỏ đến trung bình, nhưng có thể chậm và không ổn định khi xử lý dữ liệu lớn (>100.000 hàng).
Chủ yếu dành cho phân tích cá nhân hoặc dự án nhỏ.
🚀 SQL Database:
Mạnh mẽ, linh hoạt khi quản lý dữ liệu lớn và phức tạp.
Khả năng mở rộng tốt, hiệu suất ổn định kể cả khi xử lý dữ liệu hàng tỷ bản ghi.
Tóm lại, chọn công cụ nào?
Excel phù hợp nếu bạn cần nhập liệu nhanh, làm việc độc lập, và trực quan hóa dữ liệu.
SQL là lựa chọn lý tưởng nếu bạn xử lý dữ liệu lớn, làm việc nhóm, cần hiệu suất cao và quản lý dữ liệu an toàn