AOA English - Robust Self Study

LẠI LÀ CÂU CHUYỆN NGỮ PHÁP
Ngữ pháp có thực sự quan trọng?
Bạn đang kể một câu chuyện hay ho, sắp đến cao trào thì đứa bạn xen vào: “The alien and I, chứ không phải Me and the alien”, thì có phải mất hứng không?!
Nhưng liệu nó có lý do cho việc xen ngang ấy? Mình nói như thế có phải là sai ngữ pháp không? (‘I’ và ‘me’ – trong ngữ pháp tiếng Anh, ‘I’ ở vị trí chủ ngữ thường đứng đầu câu, trong khi ‘me’ là tân ngữ theo sau động từ) Và cứ cho là mình nói câu đó không đúng ngữ pháp, nếu nó nghe vẫn hiểu câu chuyện, thì tại sao nó cứ phải ngắt quãng mình làm gì?
Trong con mắt của một nhà ngôn ngữ học, ngữ pháp là một tập hợp các nguyên tắc về việc sắp xếp các từ làm sao để tạo ra cụm từ, mệnh đề, trong cả lời nói và văn bản viết. Và sự sắp xếp này khác nhau trong các ngôn ngữ khác nhau. Ở trong tiếng Anh, thứ tự này sẽ là chủ ngữ - động từ - tân ngữ.
Có hai luồng quan điểm về ứng dụng của ngữ pháp. Một phía (Presciptivists) cho rằng một ngôn ngữ cần phải tuân theo những nguyên tắc nhất định, trong khi phía còn lại (Descriptivists) nhìn nhận các biến thể và tính thích nghi như là một bản chất và đặc tính thiết yếu của một ngôn ngữ.
Trong quá trình phát triển, cùng với việc gia tăng kết nối đa quốc gia, các văn bản viết trở thành công cụ chính thức để giao tiếp xuyên biên giới, vì thế nó cần được chuẩn hóa, nhằm đảm bảo tính chính xác và sự thông hiểu giữa các bên giao tiếp. Và thế là những nguyên tắc ngữ pháp dành cho việc viết cũng được áp dụng vào ngôn ngữ nói. Điều này còn dẫn đến một hiện tượng, đó là bất kì lời nói nào vi phạm các nguyên tắc được đề ra có thể bị cho là “thấp kém”. Vì vậy, rất nhiều người buộc phải thay đổi cách nói của mình để đáp ứng được “tiêu chuẩn” ấy.
Tuy nhiên, gần đây, các nhà ngôn ngữ học đã nhận ra rằng lời nói là một khía cạnh hoàn toàn tách biệt văn bản viết, với những cấu trúc và nguyên tắc riêng của nó. Hầu như chúng ta đều học nói từ khi còn rất nhỏ, thậm chí chúng ta không thể nhớ được là từ bao giờ. Chúng ta hình thành ngôn ngữ nói của mình dựa trên những thói quen vô thức, chứ không phải từ việc ghi nhớ nguyên tắc nào cả. Trong khi nói, chúng ta cũng dựa vào tâm trạng và ngữ điệu của mình để xác lập ý nghĩa, bởi vậy mà cấu trúc của lời nói linh hoạt hơn, để phù hợp với nhu cầu của người nói và người nghe. Có nghĩa là bạn có xu hướng tránh dùng những mệnh đề phức hợp dài dòng, hay thay đổi một chút để hạn chế những tình huống khó xử, hay bỏ bớt âm để nói nhanh hơn.
Trường phái mô tả (Descriptivism) tiếp cận ngôn ngữ theo cách cố gắng hiểu và nhận diện sự đa dạng trong lời nói, chứ không chỉ ra đâu là cách sử dụng chính xác. Thay vì nói rằng ngôn ngữ NÊN được sử dụng ra sao, trường phái này miêu tả cách mà mọi người THỰC SỰ sử dụng ngôn ngữ ấy, và theo dõi những sự đổi mới, phái sinh liên tục xuất hiện. Trường phái còn lại (Prescriptivism) hữu dụng trong việc cập nhật những cấu trúc được xác lập phổ biến nhất tại một thời điểm nhất định. Điều này không chỉ quan trọng trong các bối cảnh trang trọng, mà còn cực kỳ cần thiết trong giao tiếp giữa những người không phải bản xứ (non-native speakers) đến từ những nền tảng văn hóa khác nhau. Trong khi đó, trường phái mô tả nhìn vào cách chúng ta tư duy và hình thành thế giới quan.
Vậy thì, ngữ pháp tốt nhất nên được hiểu là một tập hợp những thói quen ngôn ngữ, và những thói quen này vẫn tiếp tục được “thương thảo”, tái phát minh bởi toàn bộ cộng đồng sử dụng ngôn ngữ ấy. Giống như chính bản thân ngôn ngữ, ngữ pháp là một tấm thảm xinh đẹp và phức hợp được dệt nên bởi những đóng góp từ người nói và người nghe, người viết và người đọc, và từ những nhà ngôn ngữ học dù thuộc về trường phái nào.
AOA English, ghi chép từ video Does Grammar Matter? (https://ed.ted.com/lessons/does-grammar-matter-andreea-s-calude?fbclid=IwAR2JglU_qUIlt8Mu-bqW97hW7EhbAyzeaZ3s3gGSZqs0ZwNyG2zZxQ3UFMk )

Does grammar matter? - Andreea S. Calude It can be hard sometimes, when speaking, to remember all of the grammatical rules that guide us when we’re writing. When is it right to say “the dog and me” and when should it be “the dog and I”? Does it even matter? Andreea S. Calude dives into the age-old argument between linguistic pres...