KTM News Express

राजनैतिक ब्यंग्यः
पुरानो पुस्ताको "झोला" र नयाँ पुस्ताको "घण्टी"
- विमल नेपाल, अस्टिन, टेक्सस
कांग्रेस, कम्युनिष्ट र राजावादी साथीहरू हो, एकछिन आफ्ना पार्टीका झण्डाहरू बिसाएर शितलमा बसौँ र चिसो दिमागले सोचौँ।

अचेल बजारमा यो 'घण्टी' बजाउँदै हिँड्ने मान्छेहरू कुनै अर्कै ग्रहबाट झरेका एलियन होइनन्। यिनीहरू त हिजो तपाईंकै 'रुख' मुनि शितल तापेका, देश बन्छ कि भनेर 'सूर्य' लाई अर्घ दिएका, अनि 'हलो' जोतेर राजा आउँछन् कि भनी बाटो हेरेका तपाईंकै पुराना दौँतरीहरू हुन्। फरक यत्ति हो—तपाईंहरू पार्टीमा "जुका" जस्तै टाँसिनुभयो, उनीहरूले चाहिँ तपाईंका पार्टीको उपादेयता सकिएको पत्तो पाएर पार्टी छाडे, विश्वास त्यागे।

नेपालका यो हुनेखाने र 'एलिट' भनिने कांग्रेसीहरूको त झन् कुरै नगरौँ। यिनलाई देश डुबेकोमा चिन्ता छैन, देउवा बाजेले बालुवाटारमा बसेर पेगका पेग रित्याएको भरमा शासन गरून वा पार्टीले जतिसुकै भ्रष्टाचार गरोस्, कि सरकार जतिसुकै निकम्मा होस्, यिनलाई त बस 'जन्मजात कांग्रेसी' हुनुमा एउटा छुट्टै घमण्ड छ। यो राजनीति होइन, यिनको लागि त यो दाइजोमा आएको पुरानो दराज जस्तो भो—जतिसुकै थोत्रो भएनि पनि फाल्न नहुने! एमालेसँग मिलेर देशको दोहन गर्दा पनि यिनको 'कांग्रेसी रगत' तात्तैन, बरु उल्टै गर्वले छाती फुलाउँछन्।

अनि हाम्रा कम्युनिस्ट दाजुभाइ? यिनको त झन् 'ब्रेनवास' को कथा सुन्दा पनि अचम्म लाग्छ। भूमिगत कालमा "सुनौलो नेपाल" को सपना बाँडेर विद्यार्थीको भविष्य वनवास पठाउने यिनै हुन्। ३०-४० वर्षदेखि एउटै असम्भव नाराको नशामा लठ्ठिएका यी कार्यकर्ता न कांग्रेस हुन सक्छन्, न राप्रपा। यिनको दिमागमा यस्तो सफ्टवेयर हालिएको छ कि नेताले दिउँसै रात पर्यो भन्यो भने यिनीहरू लालटिन बालेर हिँड्छन्। उनीहरू कांग्रेसभन्दा केही उद्यमी र मेहनती त देखिन्छन्, तर नयाँ सोच राख्न यिनलाई पार्टीको लेबी र ह्वीपले कहिल्यै दिँदैन।

हलोवालाहरूको त झन् कुरै बेग्लै! कांग्रेस र कम्युनिस्टले देश लुटे भनेर बर्बराउँछन्, तर विकल्प खोज्न डराउँछन्। राजा भए यो देश कहाँ पुगिसक्थ्यो भन्ने विश्वास गर्ने यी मान्छेहरू आफ्नै धर्म र संस्कृतिप्रति जति गर्व गर्छन्, परिवर्तनको नाम सुन्नेबित्तिकै त्यति नै लुगलुग काम्छन्।

वास्तवमा घण्टी बजाउनेहरू र तपाईंहरूमा एउटै ठुलो खाडल छ—तपाईंहरू बाउ, बाजे र छोरा नातिसम्म एउटै पार्टीको खोरमा थुनिनुलाई धर्म मान्नुहुन्छ। तर घण्टी बजाउनेहरू कुनै पार्टीको पेवा होइनन्। उनीहरू त परिस्थिति अनुसार आफूलाई बदल्न सक्ने 'अपडेटेड' र प्रगतिशील मान्छे हुन्। तपाईंहरू जुका जस्तै एउटै शरीरमा टाँसिएर बस्ने विवेकहीन कार्यकर्ता हुनुभयो, उनीहरू चाहिँ अब यो थोत्रो व्यवस्था र ३० वर्षदेखिको असफल नीतिले देश चल्दैन भनेर विद्रोह गर्ने 'अग्रगामी' भए।

तपाईंलाई लाग्दो हो—यी घण्टीवालाहरूमा अनुभव छैन, परिपक्वता छैन, कतै ठगी र भ्रष्टाचारको गन्ध छ। तपाईंलाई यस्तो किन लाग्छ थाहा छ? किनभने तपाईंकै पार्टीभित्र त्यस्ता बेथितिको यति ठूलो डुङ्गुर छ कि तपाईंलाई सबै नयाँ पार्टीहरू पनि आफ्नै पार्टी जस्तै 'खोटी' लाग्छन्। यो तपाईंको दृष्टिदोष हो। हो, नयाँ पार्टी परिपूर्ण नहोला, तर उनीहरूको परिवर्तनप्रतिको हुटहुटी तपाईंका थोत्रा पार्टीहरू भन्दा सयौँ गुणा बढी छ।

तपाईं अझै पनि परिवर्तन हुन चाहनुभएको छैन भने एकचोटि आफ्नै घरभित्रको नयाँ पुस्तालाई सोध्नुहोस। तपाईंका छोराछोरीको सोच्ने तरिका बदलिइसकेको छ। तपाईंको अगाडि मुख नखोले पनि उनीहरू गोप्य रूपमा घण्टीमा भोट हाल्न तयार छन्। उनीहरूमा देशप्रतिको नयाँ भरोसा छ। अब प्रश्न तपाईंलाई—अझै कति दशक 'जुका' वा 'झोले' बनेरै बस्ने विचार छ? कि अब त चेत खुल्छ? ोच #बालेनशाह
By Bimal Nepal

===म भ्रष्टाचार पनि गर्दिन र गर्न पनि दिन्न भन्ने कमाउनिष्ट केपी बालाई प्रश्न गरौं====
१. गिरिबन्धु टी इस्टेट घोटाला: झापामा रहेको गिरिबन्धु टी इस्टेटको मूल्यवान जग्गा नीतिगत हेरफेर गरी अवैध रूपमा साटफेर गरेको आरोप।
२. वाइड-बडी विमान खरिद घोटाला: नेपाल एयरलाइन्सका लागि दुई वाइड-बडी विमान खरिदमा ठूलो अनियमितता तथा कमिसन लिएको आरोप।
३. ओम्नी ग्रुप मेडिकल सप्लाई घोटाला: कोभिड-१९ महामारीका बेला ओम्नी बिजनेस कर्पोरेट इन्टरनेसनलमार्फत चिकित्सा सामग्रीहरूमा बढी मूल्य तिरेर खरिद गरेको आरोप।
४. भ्रष्टाचारविरोधी निकायहरूमा दबाब: आफ्ना निकटस्थ सहयोगीहरूमाथि कारबाही नगर्न अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग लगायतका संस्थाहरूमाथि दबाब दिएको आरोप।
५. सहकारी ठगी प्रकरणमा संरक्षण: आफ्ना पार्टीका सहकारी ठगीमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई संरक्षण गरेको आरोप।
६. ललिता निवास जग्गा घोटाला: बालुवाटारस्थित सरकारी जग्गा अवैध रूपमा हडप्ने प्रकरणमा संलग्न उच्च पदाधिकारीहरूलाई संरक्षण गरेको आरोप।
७ भ्रष्टाचार तथा सत्ता दुरुपयोग: सरकारमा रहँदा भ्रष्टाचार, आर्थिक संकट तथा सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध लगाएर विरोध दबाउने कार्य गरेको आरोप

भृकुटी कागज कारखाना: आत्मनिर्भरताको गौरवदेखि खण्डहरसम्मको दुखान्त यात्रा

~~ नवलपरासीको गैंडाकोटमा अवस्थित भृकुटी कागज कारखाना कुनै समय नेपालको औद्योगिक इतिहासमा 'आत्मनिर्भरता' को एउटा बलियो खम्बा थियो। देशको कुल कागज मागको झन्डै ६० प्रतिशत हिस्सा एक्लै धान्ने यो उद्योगले जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र, साझा प्रकाशन र गोरखापत्रजस्ता ठूला सरकारी निकायको आवश्यकता पूरा गर्थ्यो। तर, आज यो राष्ट्रिय धरोहर एउटा 'अस्थिपञ्जर' मा परिणत भएको छ। कारखाना बन्द भएको १५ वर्ष बितिसक्दा त्यहाँका मेसिनहरूमा खिया लागेको छ भने परिसर झाडी र खण्डहरमा बदलिएको छ।

नेपाललाई कागजमा आत्मनिर्भर बनाउने उद्देश्यले मित्रराष्ट्र चीन सरकारले वि.सं. २०३९ सालमा यो कारखाना निर्माण गरिदिएको थियो। चीनले उपहारस्वरूप निर्माण गरी नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको यो कारखानाले सरकारी स्वामित्वमा रहुञ्जेल उत्कृष्ट उत्पादन दिइरहेको थियो। यसले स्वदेशी कच्चा पदार्थको प्रयोग र रोजगारी सिर्जनामा एउटा मानक नै स्थापित गरेको थियो।

वि.सं. २०४६ को राजनीतिक परिवर्तनपछि भित्रिएको 'उदार अर्थतन्त्र' र 'निजीकरण' को नीति यस कारखानाको लागि 'काल' सावित भयो। वि.सं. २०४९ सालमा तत्कालीन गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारले राज्यको दायित्व घटाउने नाममा यो विशाल कारखाना निजी क्षेत्रलाई सुम्पिने निर्णय गर्‍यो।

१७ करोड रुपैयाँ मूल्याङ्कन गरिएको ६० बिघा जमिन र भौतिक संरचनासहितको यो कारखानालाई जम्मा १२ करोड ९८ लाखमा 'कौडीको भाउ' मा गोल्छा अर्गनाइजेसन, काभ्रा समूह र कन्क्राफ्टलाई बेचियो। यही बिन्दुबाट भृकुटी कागज कारखानाको ओरालो यात्रा सुरु भयो।

यो कारखाना चल्नुको अर्थ केवल कागज उत्पादन हुनु मात्र थिएन, यो हजारौं किसानको जीविकोपार्जनको माध्यम पनि थियो। कारखानाले कच्चा पदार्थका रूपमा पराल, गहुँको छ्वाली, बाँस, बाबियो र निकुञ्जको काँस प्रयोग गर्थ्यो। किसानले हिजोसम्म खेर फालिरहेका वस्तुबाट नगद आम्दानी गर्न थालेका थिए। धेरैले त यसकै लागि व्यावसायिक बाँस र बाबियो खेती समेत सुरु गरेका थिए। तर, कारखाना बन्द भएसँगै किसानको त्यो आर्थिक स्रोत मात्रै गुमेन, गाउँ-गाउँमा सिर्जना भएको रोजगारी समेत खोसियो।

कारखाना बन्द हुनुमा व्यवस्थापन पक्षले आर्थिक घाटालाई कारण देखाए पनि वास्तविकता अर्कै रहेको मजदुरहरूको आरोप छ। १३ मेट्रिक टन क्षमताको कारखानालाई विस्तार गर्ने नाममा सञ्चालकहरूले विभिन्न बैंकबाट करिब १५० करोड रुपैयाँ ऋण लिए। क्षमता विस्तारका लागि भन्दै बेलायतबाट कवाडीमा फालिएका पुराना मेसिनहरू ल्याइए, जसले उत्पादन बढाउनुको साटो भार थप्यो।

अर्कोतर्फ, गैंडाकोट र नारायणगढ क्षेत्रमा जग्गाको भाउ अचाक्ली बढेपछि सञ्चालकहरूको आँखा उद्योगभन्दा पनि कारखानाले ओगटेको ५२ बिघा बहुमूल्य जमिनमा पर्यो। राजमार्गसँग जोडिएको यो जमिन प्लटिङ गरेर बेच्न सके अर्बौं नाफा हुने स्वार्थले उद्योगलाई जानाजानी रुग्ण बनाइएको देखिन्छ।

वि.सं. २०६७ फागुन १९ गते व्यवस्थापनले कानुनविपरीत एकलौटी ढंगले सूचना टाँसेर कारखाना बन्द गर्‍यो। करिब ३०० स्थायी मजदुरले २०६७ मंसिरदेखिकै तलब पाएका छैनन्। आफ्नै पसिनाको मूल्य पाउन भौंतारिँदा-भौंतारिँदै कतिपय मजदुरको आर्थिक अभाव र तनावका कारण मृत्यु समेत भइसकेको छ। बाँचेकाहरू अझै पनि न्यायको पर्खाइमा छन्, तर राज्य मूकदर्शक बनेर बसिरहेको छ।

आज नेपाल कागजका लागि पूर्ण रूपमा भारत र अन्य मुलुकमा निर्भर छ। कुनै समय कागज निर्यात गर्ने देशले आज वार्षिक अर्बौं रुपैयाँ कागज आयातमा खर्चिरहेको छ। भृकुटी कागज कारखानाको यो मौन खण्डहरले नेपालको हचुवा निजीकरण नीति र राज्यको सम्पत्तिमाथि भएको दोहनको तीतो यथार्थ बोलिरहेको छ। के यो कारखानालाई पुनर्जीवित गरेर देशको स्वाभिमान र किसानको पसिनाको सम्मान गर्ने आँट राज्यले गर्ला ? यो प्रश्न आज पनि अनुत्तरित नै छ।

शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना B***n ♥️
कमेन्टमा Get well soon लेख्नुहोला 🥺

राष्ट्र आपतकाल: बालेनको “श ” को आतंक
अहिले नेपालमा नयाँ राष्ट्रिय बहस सुरु भएको छ।
देशको अर्थतन्त्र, बेरोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य - यी सब गौण।
मुख्य प्रश्न के हो भने:
B***n Shah ले “शाह” किन लेख्यो? “साह” किन होइन?
मेरो आफ्नै कुरा गर्ने हो भने , Paudel सही कि Poudel?
Paudyal ( पौड्याल ) संवैधानिक कि असंवैधानिक?
म मेरो थर Paudyal लेख्छु। मेरो आफन्त Poudel लेख्छन्।
कसैले Paudel लेख्छन्।
अब के हामी सबैको DNA परीक्षण गरेर “असली पौडेल ” प्रमाणित गर्ने?
कि स्पेलिङ नमिले नागरिकता खारेज गर्ने?
देवनागरीबाट अंग्रेजीमा रूपान्तरण गर्दा फरक-फरक हिज्जे आउनु सामान्य भाषिक प्रक्रिया हो। तर हामीकहाँ यो सामान्य कुरा पनि राष्ट्रघातको तहमा पुर्‍याउने असाधारण प्रतिभा छ।
अनि त्यही प्रवृत्ति अहिले बालेनमाथि प्रयोग भइरहेको छ।
“शाह किन लेखेको?”
“साह किन होइन?”
“नागरिकता कानून विपरीत रे!”
कानुन के भन्छ?
नाम सच्याउन पाइन्छ।
अक्षर मिलाउन पाइन्छ।
प्रक्रिया पूरा गरेर नाम परिवर्तन गर्न पाइन्छ।
तर कानुन पढ्नु झन्झटिलो काम हो।
किबोर्ड समातेर राष्ट्रवाद प्रदर्शन गर्नु सजिलो छ।
यदि हिज्जे फरक लेख्नु अपराध हो भने-
आधा देश जेल जानुपर्ने भयो।
स्कुलको सर्टिफिकेटमा एउटा हिज्जे, पासपोर्टमा अर्को, बैंक खातामा तेस्रो- यस्तो उदाहरण त घरघरमा छ।
अब कल्पना गर्नुस्:-
यदि Paudel लेख्नेले Poudel लाई “नक्कली संस्करण” घोषणा गर्‍यो भने?
यदि Paudyal लेख्नेले बाँकीलाई “संवैधानिक जोखिम” भन्यो भने?
त्यसैगरी, यदि बालेनले “शाह” लेख्दा देश अस्थिर हुन्छ भने हाम्रो लोकतन्त्र कति कमजोर रहेछ?
साँचो कुरा के हो भने-
यो बहस हिज्जेको होइन।
यो बहस मानसिकताको हो।
तर्क सकिएपछि अक्षर समात्ने।
कामको आलोचना गर्न नसकेपछि थरको हिज्जे समात्ने।
नीति छोडेर वर्णमाला समात्ने।
बालेनलाई घेर्नै छ भने
उनका निर्णयमा घेर।
उनका नीतिमा घेर।
उनको कार्यसम्पादनमा घेर।
तर “श” र “स” लाई लिएर क्रान्ति गर्ने हो भने
इतिहासले लेख्नेछ-
“एक समय थियो, जब केही मानिसहरू सरकार बदल्न नसकेपछि अक्षर बदल्न निस्केका थिए।”
देश अक्षरले होइन, दृष्टिकोणले बदलिन्छ।
र दृष्टिकोण नभएपछि मानिसले वर्णमालालाई नै शत्रु ठान्छ।

बुँदा नं. १:
सोसल मिडिया बन्द हुँदा — म पूर्ण रूपमा मौन बस्नेछु,
किनकि मेरो लोकतन्त्र data pack सकिएपछि मात्र चल्छ।
बुँदा नं. २:
विद्यार्थीहरू सडकमा ढल्दा — म गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्नेछु,
तर यस्तो चिन्ता, जसले कसैको कुर्सी हल्लाउने छैन।
बुँदा नं. ३:
प्रधानमन्त्रीलाई राजीनामा माग्ने विषयमा —
म moral support दिनेछु, practical pressure होइन।
बुँदा नं. ४:
घटना भएको बेला — म silence practice गर्नेछु,
घटना बिर्सिएपछि — म speech practice गर्नेछु।
बुँदा नं. ५:
Youth सँग — म revolution का ठूला ठूला कुरा गर्नेछु,
तर revolution कहिल्यै timetable मा राखिने छैन।
बुँदा नं. ६:
मेरो ultimate goal —
Leader भन्दा राम्रो Speaker बन्नेछु।
नारा:
“Action होइन, Attraction चाहिन्छ।”
📢 प्रतिबद्धता:
देश जस्तो छ, त्यस्तै रहनेछ।
Speech भने हरेक वर्ष upgrade हुनेछ।

जय भाषण! जय Manifesto!

©️Bpn Ghimire

भ्रष्टाचारी कान्डैकान्डका नाईकेहरुले बालेनलेअब थर मा साह लाई शाह लेख्यो भनेर काईते रुवाई शुरु गरेछन, तस्कर दलाल र माफियासँग मिलेर देश लुटेको होईन बालेनले, तिम्रा नालायक घुस्याहा नेताहरुले जसरी, थर आफ्नो मन मर्जीले राखुन, तिम्रा बाउको पेवा हो र थर​???

अख्तियार प्रमुख प्रेमकुमार राईका अनुसार पछिल्लो ५ वर्षमा आयोगले परम्परागत भ्रष्टाचारभन्दा माथि उठेर 'हाइ–टेक' र 'नीतिगत' भ्रष्टाचारमा ठुलो प्रहार गरेको छ। उहाँको कार्यकालको अनुभवले नेपालमा सुशासनको अवस्था अझै चुनौतीपूर्ण रहेको देखाउँछ।

१. आईटी (IT) क्षेत्र: १ करोडको सामानलाई २५ करोड!
अख्तियारको अनुसन्धानले सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा सबैभन्दा भयावह भ्रष्टाचार फेला पारेको छ।

मोनोपोली: सुनील पौडेल र विकल पौडेल जस्ता सीमित व्यक्तिले सरकारी अड्डाहरूमा स्पेसिफिकेसन (स्पेक्ट) बनाउने देखि खरिदसम्म एकाधिकार जमाएको पाइयो।

मूल्यमा अचाक्ली खेल: १ करोडको सामानलाई २५ करोडसम्म पुर्‍याएर राज्यकोष लुटिएको प्रमाण भेटिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय जालो: भ्रष्टाचारको पैसा हुन्डी र एलसीमार्फत अमेरिका र सिंगापुरसम्म पुगेको र त्यहाँ घरजग्गा खरिद गरिएको खुलेको छ।

२. भू-माफियाको कब्जा: ४ हजार रोपनी जग्गा अझै व्यक्तिको नाममा!
हदबन्दी मिचिएको: २०२१ सालको हदबन्दी नियम लागू भएको ६० वर्ष बित्दा पनि काठमाडौँका एकै व्यक्तिसँग अझै ४ हजार रोपनीभन्दा बढी जग्गा रहेको र सरकारले फिर्ता ल्याउन नसकेको।

प्रमुख सफलता: टीकापुर, महेन्द्रनगर, झापाको 'बालुवाटार' र पतञ्जली योगपीठको हदबन्दी मिचिएको जग्गामा मुद्दा दायर।

सुकुम्बासीको नाममा हुकुम्बासी: जग्गा लिने र १० वर्षपछि बेचेर फेरि सुकुम्बासी बन्ने 'नेभर एन्डिङ' खेल भइरहेको।

३. ५०% भ्रष्टाचार स्थानीय तहमै!
प्रमुख आयुक्तका अनुसार हाल उजुरीको चाप र भ्रष्टाचारको प्रवृत्ति हेर्दा आधाभन्दा बढी भ्रष्टाचार स्थानीय तहमा सरेको छ।

उपभोक्ता समितिमार्फत हुने काम, अनावश्यक कर्मचारी भर्ना र बजेट सिध्याउन गरिने खरिद मुख्य समस्या हुन्।

४. मेडिकल र हवाई क्षेत्र: आवश्यकता भन्दा बढी खरिद
थन्क्याइएका उपकरण: मधेस प्रदेश लगायत धेरै ठाउँमा जनशक्ति नै नभएको ठाउँमा करोडौँका मेडिकल उपकरण किनेर थन्क्याइएको छ।

विमानस्थलको होड: फिजिबिलिटी (सम्भाव्यता) बिना नै विमानस्थल निर्माणमा अर्बौँ खर्च गरेर बजेट सक्ने काम भएको छ।

"१ करोडको सामानलाई २५ करोडमा किन्ने आईटी माफिया र सरकारी जग्गा कब्जा गर्नेहरूलाई कस्तो सजाय हुनुपर्छ? के सरकारले अख्तियार प्रमुखले भने झैँ 'सम्पत्ति छानबिन' र 'राष्ट्रिय परिचयपत्र' लाई कडाइका साथ लागू गर्न सक्ला त? आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस्।" 👇⚖️🇳🇵

भारतमा निर्वासित तिब्बती धर्मगुरु दलाई लामाले आफ्नो नाम कुख्यात बाल यौ`न दु`राचारी जेफ्री एपस्टिनको फाइलमा १५० पटक आएपछि त्यसको प्रतिवाद गरेका छन् । एक संक्षिप्त विज्ञप्ति निकालेर लामाले एपस्टिनसँग कुनै भेट नभएको कुनै कुरा नभएको तथा दलाई लामाको नाममा कसैले भेट नगरेको दाबी गरेका छन् । हालै अमेरिकी जस्टिस डिपार्टमेन्टले सार्वजनिक गरेको फाइलमा लामाको नाम १५० पटक आएको देखिएको छ ।

दलाई लामाको बालबालिकासँग जोडिएको यो मात्रै पहिलो विवाद होइन, यसअगाडि उनी पटकपटक यस्ता विवादमा पर्दै आएका छन् । सन् २०१९ मा बीबीसीसँग बोल्दा लामा ‘यदि अबको दलाई लामा महिला हुने भएमा महिला आकर्षक हुनुपर्ने’ बताएर विवादमा तानिएका थिए । अप्रिल २०२३ मा एक बालकलाई जि`ब्रोमा चु`म्बन गर्न लगाएर पनि लामा विवादित भएका थिए । महिला, बालबालिका र यौ`नबाहेकमा पनि लामा विवादित छन् । उनले ‘युरोपमा आप्रवासी नचाहिने’ भनेर विवाद सिर्जना गरेका थिए भने महात्मा गान्धीले भने जस्तो महोमद अलि जिन्नालाई प्रधानमन्त्री बनाएको भए पाकिस्तान र भारत एकै हुने भन्दै नेहरूलाई आत्मकेन्द्रित उपमा दिएर पनि विवादित भएका थिए । नेहरुले नै लामालाई भारतमा शरण दिएकाले उनको कुरालाई धेरैले आलोचना गरेका थिए ।

लामाले २० वर्ष अमेरिकी गुप्पचर निकायको तलबी भएर काम गरेको अमेरिकाको एक जर्नल आलेखले केहीअगाडि सार्वजनिक गरेको थियो । ‘जर्नल अफ पब्लिक अफेयर्स’का अनुसार सन् १९५७ देखि सन् १९७४ सम्म उनी अमेरिकी गुप्पचर निकायको तलबी थिए ।