SaSI Innovation Company Limited

📢New CCPS Monograph: Addressing High Consequence, Low Probability Risk Scenarios

รวบรวมเครื่องมือสำหรับการควบคุมอันตราย Major Accident Event

Link for download - https://www.aiche.org/sites/default/files/html/ccps/3565316/mobile/index.html

📊 บทวิเคราะห์สถิติอุบัติเหตุร้ายแรง (MAE) ระหว่างสหภาพยุโรป VS จีน (2000–2020)

🟠อุบัติเหตุร้ายแรงในอุตสาหกรรม (Major Accident Events: MAE) เปรียบเสมือน "บทเรียนราคาแพง" ที่ทำให้หลายบริษัทต้องเผชิญกับการฟ้องร้องเรียกค่าชดเชยจำนวนมหาศาลจนถึงขั้นต้องปิดกิจการ

เนื่องจาก MAE มีลักษณะเฉพาะคือ โอกาสเกิดต่ำ แต่ผลกระทบรุนแรง (Low Frequency, High Consequence Impact) การประเมินประสิทธิภาพของนโยบายความปลอดภัยจึงต้องอาศัยระยะเวลาเพื่อข้อมูลที่เพียงพอ

🔍บทความนี้ใช้ข้อมูลจากบทวิเคราะห์ข้อมูลเชิงสถิติย้อนหลัง 20 ปี ระหว่าง สหภาพยุโรป [1] และ ประเทศจีน [2] เพื่อให้เห็นภาพสะท้อนของการจัดการความเสี่ยงที่แตกต่างกัน

1. กฎระเบียบในการจัดการความเสี่ยงในอุตสาหกรรม

• สหภาพยุโรป: SEVESO III Directive (2015) เป็นแนวทางหลักในการควบคุมโรงงานที่มีความเสี่ยงสูง ผ่านข้อบังคับเช่น การจัดทำเอกสาร Safety Case, Major Accident Prevention Policy และการจัดให้มี Safety Management System และเพิ่ม Domino Effect duty (โรงงานที่อยู่ใกล้กันต้องแลกเปลี่ยนข้อมูลกัน เพื่อป้องกันผลกระทบต่อเนื่องของอุบัติเหตุไปยังอีกโรงงานที่อยู่ใกล้เคียงกันได้ โดยเฉพาะในนิคมอุตสาหกรรม)

• จีน: Regulations on the Safety Management of Hazardous Chemicals (2011) เป็นกฎหมายหลักในการควบคุมสารเคมีอันตราย ผ่านข้อบังคับให้มีการทำ Safety Management System โดยมีเอกสารสำคัญคือ Safety Evaluation Report จากการประเมินความปลอดภัยทุกๆ 3 ปี

📉 2. แนวโน้มการเกิดอุบัติเหตุร้ายแรง

• สหภาพยุโรป: จำนวนอุบัติเหตุระดับร้ายแรง (MAE) มีแนวโน้มลดลงอย่างมากหลังปี 2006 โดยเฉพาะในช่วงปี 2019 และ 2020 ที่ไม่มีรายงาน MAE ในอุตสาหกรรมการผลิตเคมีภัณฑ์เลย

ซึ่งในบทความ [1] วิเคราะห์ว่าการบังคับใช้กฎระเบียบ SEVESO III Directive (2015) เป็นปัจจัยหลักที่ช่วยยกระดับการจัดการความเสี่ยง นอกจากนี้ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี กลยุทธ์การบำรุงรักษาเชิงรุก (Proactive Maintenance) และการฝึกอบรมพนักงานที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เป็นปัจจัยสำคัญในการลดความเสี่ยง

• จีน: จำนวน MAE มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับค่าการเติบโตทางอุตสาหกรรม (Industrial Added Value) และจำนวนอุบัติเหตุมีแนวโน้มลดลงในช่วงปี 2018–2020 หลังจากการจัดตั้ง Ministry of Emergency Management

ในจีน จำนวน MAE และความรุนแรงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในพื้นที่นิคมอุตสาหกรรม เนื่องจากอุตสาหกรรมยังคงขยายตัวอย่างรวดเร็ว และการเกิด Domino Effects บ่อยขึ้นจากโรงงานที่อยู่ใกล้กัน

• อุบัติเหตุส่วนใหญ่เกิดขึ้นระหว่าง การดำเนินงานปกติ (Normal Operations) โดยมีสัดส่วน 74% ในยุโรป และ 51.4% ในจีน ตามด้วยช่วงการซ่อมบำรุง (15% ในยุโรป และ30.75 %ในจีน)

💥 3. ประเภทของอุบัติเหตุ (Accident Types)

• สหภาพยุโรป: อุบัติเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ
1) การแพร่กระจายของสารพิษ (34%)
2) ไฟไหม้ (19%)
3) การระเบิด (17%)

• จีน: อุบัติเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ
1) การระเบิด (41.6%)
2) ไฟไหม้ (32.4%)
3) การแพร่กระจายของสารพิษ (28.2%)

ในจีน ช่วงที่เกิดอุบัติเหตุสูงสุดคือช่วงกลางวันในฤดูร้อน ซึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดอันตรายจากอุณหภูมิสูง คือการที่สารเคมีระเหยได้มากขึ้น และคนงานมีแนวโน้มที่จะอ่อนล้าและทำงานผิดพลาดได้ง่ายขึ้น

• จีน: อุบัติเหตุจาก Domino Effect ในภาคอุตสาหกรรมมีลำดับเหตุการณ์ (Domino Sequences) ที่พบมากที่สุด คือ
1) การระเบิด → ไฟไหม้ (23.7%)
2) ไฟไหม้ → การระเบิด (15.3%)
3) การรั่วไหล → การระเบิด (15.3%)

⚠️ 4. สาเหตุหลัก (Main Causes)

• สหภาพยุโรป: สาเหตุหลัก 3 อันดับแรกได้แก่

1) ความล้มเหลวของอุปกรณ์ (Equipment failure) 17%,
2) ปฏิกิริยาเคมีที่ควบคุมไม่ได้ (Run-away reaction) 16%,
3) ความผิดพลาดในขั้นตอนการทำงาน (Faulty workflow) 14%

• จีน: สาเหตุอันดับหนึ่งคือ ปัจจัยจากมนุษย์ (Human Factor) นั่นคือ
1) การละเมิดขั้นตอนหรือการปฏิบัติงานที่ไม่เหมาะสม (Violations/Improper operation) 49%
2) มาตรการป้องกันความปลอดภัยไม่เพียงพอ (Insufficient safety protection measures) 20.6%
3) ความล้มเหลวของอุปกรณ์ (Equipment failure) 19.6%

จากการเปรียบเทียบสถิตินี้ จะเห็นได้ว่า ความปลอดภัยเป็นผลลัพธ์ของนโยบายและการจัดการที่เข้มงวด และกฎระเบียบเชิงรุกอย่าง SEVESO III Directive มีส่วนช่วยควบคุมอุบัติเหตุให้คงที่ในระดับต่ำได้แม้ในอุตสาหกรรมที่มีความเสี่ยงสูง

📚เอกสารอ้างอิง:

[1] Holla K., Kockar S. Statistical survey on the prevention of major industrial accidents (MIAs) in the EU Member States in 2000–2020. Journal of Safety and Sustainability 2025;2: 72–80.

[2] Xiang Y. et al. Statistical analysis of major industrial accidents in China from 2000 to 2020. Engineering Failure Analysis 2022;141: 106632.

วันนี้ 2 ธันวาคม 2025 – International Process Safety Day

👉 เข้าร่วมงานสัมมนาแบบออนไลน์ได้ที่นี่: https://ipsd25.vfairs.com/