Decode.plus

ทางของคน ทางของสัตว์
เมื่อทางเดินในป่ามิอาจบรรจบกัน
เป็นอีกครั้งหนึ่งในสังคมไทย เมื่อมีกระแสเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่รัฐรับผิดชอบต่อการตายของช้างสีดอหูพับในระหว่างการเคลื่อนย้ายช้างจากพื้นที่เกษตรกรรมกลับสู่ภูหลวง ซึ่งเป็นถิ่นที่อยู่ของช้าง เมื่อลองไล่เรียงเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องแล้ว จุดเริ่มต้นของความสูญเสียครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อช้างเดินทางออกนอกพื้นที่ของมันและมุ่งเข้าสู่ไร่อ้อยของชาวบ้านในจังหวัดขอนแก่น ส่งผลให้ไร่อ้อยเกิดความเสียหาย จนมีชาวบ้านจำนวนหนึ่งบาดเจ็บและเสียชีวิตจากการเคลื่อนไหวของช้าง

พ้นไปจากประเด็นการหาผู้รับผิดชอบ ดูเหมือนว่าความสูญเสียที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ อยู่ภายใต้ปัญหาเชิงโครงสร้างเรื่องหนึ่งที่สังคมมักมองข้ามไป

นั่นคือปัญหาเรื่อง “ป่าปลอดมนุษย์” การทำให้ป่าเป็นพื้นที่ของธรรมชาติบริสุทธิ์ แม้จะตอบสนองต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมกระแสหลัก แต่การแบ่งแยกพื้นที่ทางเดินกันระหว่างสัตว์กับมนุษย์ กลับไม่ได้ทำให้ความสูญเสียของสัตว์และชาวบ้านในพื้นที่ ลดน้อยถอยลงไป
“การที่มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ในระบบนิเวศ และไม่ใช่เพียงมนุษย์เท่านั้น สรรพสิ่งต่าง ๆ ที่ไม่ใช่มนุษย์ก็เป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ดังกล่าวเช่นเดียวกัน (ดังเสือจากัวร์ที่รู้ว่าอะไรเป็นเหยื่อ และอะไรไม่ใช่เหยื่อที่มันควรหลีกเลี่ยง) ปรากฏการณ์นี้ดำรงอยู่มาอย่างยาวนานแล้ว จนกระทั่งการเข้ามาของบริบทสังคมสมัยใหม่ที่เชื่อว่า ป่าควรปลอดมนุษย์”

“ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์ หรือจะเป็นสัตว์สายพันธุ์ทั้งหลายซึ่งอาศัยอยู่ในป่า ทุกจังหวะย่างก้าวของชีวิต คือการเรียนรู้และสั่งสมประสบการณ์ว่า ณ บริเวณที่พวกเขายืนอยู่นั้นคือที่ใด กำลังเผชิญกับอะไร และจะรับมือต่อไปอย่างไรจึงจะสามารถอยู่อาศัยในสภาพแวดล้อมเดียวกันนั้นได้ เช่นเดียวกับการเดินทางในพื้นที่ ซึ่งอาจไม่จำเป็นต้องมีการทำแผนที่ชี้นำการเดินทาง”

- บางส่วนจากบทความ ‘ทางของคน ทางของสัตว์ : เมื่อทางเดินในป่ามิอาจบรรจบกัน’
โดย ธนวัฒน์ รุ่งเรืองตันติสุข นักวิจัย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)

🔗อ่านบทความเต็มจากลิงก์ในคอมเมนต์
#ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร #ช้างป่า #ช้างกับคน #ป่าปลอดมนุษย์ #การใช้ประโยชน์ร่วมกันของผืนป่า