Indeed Tutor

“คุณหมอคะ ลูกไม่ค่อยชอบเล่าอะไรให้ฟังเลย ถามว่าไปโรงเรียนเป็นยังไง เขาก็บอกแค่ว่า ‘ดี’ ตอบสั้นๆ เราอยากให้เขาเล่าอะไรให้เราฟังมากขึ้น จะทำยังไงดีคะ?”

การพูดคุยกับเด็กที่ไม่ค่อยเปิดใจ ไม่ใช่เรื่องที่เร่งได้ในทันที แต่ต้องอาศัยความเข้าใจ ความอดทน และการสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” ให้เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป

วิธีที่อาจช่วยให้ลูกค่อยๆ เปิดใจ มีดังนี้ค่ะ


1. เริ่มจากความสัมพันธ์ที่ดี

พ่อแม่ที่ลูกอยากพูดคุยด้วย มักเป็นคนที่มีความใกล้ชิดกับลูก มีเวลาให้กันอย่างสม่ำเสมอ กิจกรรมง่ายๆ อย่างนั่งเล่น ทำอาหารด้วยกัน หรือเล่านิทานก่อนนอน ล้วนเป็นสิ่งที่ช่วยให้ลูกรู้สึกว่า “แม่/พ่ออยู่ตรงนี้เสมอ” เมื่อลูกรู้สึกไว้วางใจ เขาจะค่อยๆ เปิดใจเล่าเองโดยไม่ต้องบังคับ

2. ลองใช้วิธี “อย่าเริ่มต้นด้วยคำถาม”

หลีกเลี่ยงคำถามแบบ “วันนี้เป็นยังไงบ้างที่โรงเรียน?” หรือ “ทำไมไม่เล่าให้แม่ฟัง?” เพราะอาจทำให้ลูกรู้สึกกดดัน อาจเริ่มด้วยการเล่าเรื่องของตัวเองก่อน ใช้บรรยากาศสบายๆ ไม่อึดอัดกดดัน เมื่อลูกเห็นว่าเราเล่าอย่างสบายใจ เขาอาจเริ่มรู้สึกว่า “การเล่าเรื่อง” เป็นสิ่งที่ปลอดภัยและไม่ต้องกลัว

3. ฟังแบบไม่ตัดสิน

เด็กบางคนไม่กล้าเล่า เพราะเคยพูดแล้วโดนตำหนิ เช่น “อีกแล้วเหรอ? หนูทะเลาะกับเพื่อนอีกแล้วใช่ไหม” ลองเปลี่ยนเป็น “แม่ดีใจนะที่หนูเล่าให้ฟัง แม้จะเป็นเรื่องยากก็ตาม” การตอบแบบไม่รีบสรุปหรือด่วนดุ จะช่วยให้เขารู้สึกว่า เขาไม่ผิดที่เล่า

4. เข้าใจถ้าลูกยังไม่พร้อมพูด

หากลูกยังไม่อยากเล่า ไม่จำเป็นต้องเร่งเร้า
อาจพูดเบาๆ ว่า “แม่อยู่ตรงนี้นะ ถ้าหนูอยากเล่าเมื่อไหร่ก็มาคุยได้เลย” การยืนยันแบบนี้ช่วยให้เขารู้ว่า ต่อให้เงียบ พ่อแม่ก็ยังเข้าใจและพร้อมรับฟังเสมอ

5. ใช้ตัวอย่างทั่วไปแทนคำถามตรงๆ

บางครั้งเด็กไม่อยากตอบคำถามตรงๆ เพราะรู้สึกถูกจับจ้อง จับผิด เช่น แทนที่จะถามว่า “ลูกมีแฟนหรือยัง?” อาจพูดว่า “วัยนี้แม่ก็เคยมีคนที่แอบชอบนะ เป็นธรรมดามากเลย ลูกเคยมีแบบนั้นบ้างไหม?” คำพูดแบบนี้ช่วยให้ลูกรู้ว่า เรื่องที่เขารู้สึกนั้น “ไม่แปลก” และ “พูดได้”

6. สังเกตพฤติกรรม นอกเหนือจากคำพูด

แม้ลูกไม่พูด แต่พ่อแม่ยังเข้าใจเขาได้จากพฤติกรรม เช่น อารมณ์หงุดหงิด เงียบลง เล่นน้อยลง แทนที่จะถามว่า “เป็นอะไร?” อาจพูดว่า “วันนี้หนูดูเหนื่อยๆ แม่ว่าหนูอาจจะเครียดใช่ไหม?” แค่การสะท้อนความรู้สึก ก็ทำให้ลูกเริ่มรู้ว่า พ่อแม่เข้าใจ และอยู่ข้างเขา

7. สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ลูก

ให้ลูกรู้ว่า “ไม่ว่าเรื่องอะไร แม่ก็พร้อมฟัง โดยจะไม่รีบดุหรือโกรธ” หากลูกกล้าเล่าเรื่องผิดพลาด ให้ตอบรับอย่างเข้าใจ ไม่รีบตำหนิ
ให้คำชื่นชมที่เขากล้ายอมรับ แล้วจึงค่อยพูดถึงสิ่งที่ควรปรับปรุงด้วยเหตุผล ไม่ใช่อารมณ์


ถ้าพ่อแม่อยากให้ลูกเล่า อย่าทำให้ลูกรู้สึกว่าพ่อแม่บังคับให้เขาพูด

แต่ให้เขารู้ว่า พ่อแม่พร้อมฟังโดยไม่ตัดสิน
แม้ในวันที่เขายังไม่พูดอะไรเลย

แค่รู้ว่ามีคนที่พร้อมอยู่ข้างเขาเสมอ แค่นั้นก็เพียงพอแล้วค่ะ

#หมอมินบานเย็น