MKS Service

Z okazji Świąt Wielkanocnych życzymy
spokoju, nadziei oraz wielu sukcesów
w życiu zawodowym i osobistym.
Niech ten wyjątkowy czas będzie źródłem
nowej energii i inspiracji do dalszych działań.

Jaki układ ZOIS w JPK CIT PD jest poprawny, czy ostatni poziom analityki, czy układ drabinkowy?

Codziennie analizuję JPK_KR_PD za 2025 r. z różnych systemów w ramach audytu. Obecnie przy formułowaniu wniosków końcowych mam bardzo konkretny dylemat: Czy system ERP raportuje poprawnie dane, a tym samym czy jednostka jest przygotowana na poprawne raportowanie danych w ramach JPK_KR_PD?

Po aktualizacji odpowiedzi MF na pytania 141 i 142 z 27.01.2026 r. ta odpowiedź przestała być oczywista.

Dlaczego?

Bo zdecydowana większość plików, które otrzymujemy i analizujemy w praktyce, w części dotyczącej ZOIS nie jest przygotowana w układzie „drabinkowym”.

Większość systemów prezentuje ostatni poziom analityki (a przy rozbudowanych wymiarach pierwszy analityczny), bo to tam trafiają zapisy, obroty i salda. Tak przez lata działała praktyka. Tak zostało zaprojektowanych wiele wdrożonych systemów.

Tymczasem udzielając odpowiedzi na pytanie 141 MF oczekuje dziś, aby w ZOiS wykazywać nie tylko konta, na których bezpośrednio występują obroty lub salda, ale również konta syntetyczne, w ramach których takie obroty lub salda występują na analitykach.

I właśnie tu zaczyna się realny problem.

To nie jest kosmetyczna zmiana. To jest zmiana logiki raportowania.

A taka zmiana w środku procesu zamykania roku oznacza niepewność, koszty i chaos po stronie firm.

Z perspektywy biegłego rewidenta mam dziś bardzo proste pytanie:

czy celem JPK_KR_PD ma być wierne pokazanie ksiąg, czy wymuszenie jednej, technicznej narracji prezentacji danych?

Bo jeżeli przez lata większość systemów raportowało dane z ostatniego poziomu analityki, a dziś oczekuje się pełnej hierarchii kont, to ciężar tej zmiany spada przede wszystkim na przedsiębiorców.

A przecież tutaj powinno istnieć prawo wyboru:

- albo prezentacja oparta na ostatnim poziomie analityki z prawidłowym wskazaniem konta nadrzędnego,

- albo prezentacja drabinkowa, jeżeli tak działa system.

Oba podejścia mogą przecież prowadzić do tego samego celu: wiernego odzwierciedlenia ksiąg.

Nie każdy system był projektowany tak samo.

MF powinno ważyć słowa, bo tak sformułowana odpowiedź budzi wątpliwości i może oznaczać obowiązek kosztownej zmiany sposobu raportowania.

Co więcej nie każda firma ma świadomość, że jej ERP nie jest dostoswany, do aktualnej linii interpretacyjnej.

Dziś ten problem nie jest już teoretyczny.

To realne ryzyko, to przedmiot rozmów z zarządami i niepewność na etapie podjęcia realnej decyzji o ostatecznym zamknięciu ksiąg po zatwierdzeniu sprawozdania.

I właśnie dlatego uważam, że pytania 141 i 142 wymagają pilnej dyskusji.

Nie o tym, kto ma rację w teorii.

Tylko o tym, czy przedsiębiorca ma dostać jasne zasady i realną możliwość wyboru, zamiast kolejnego obowiązku dopasowania się do zmienionej narracji technicznej.

Czy dostosowujecie już systemy do pełnej prezentacji hierarchii kont w ZOiS, czy uważacie, że powinno pozostać prawo wyboru sposobu prezentacji, o ile dane wiernie odzwierciedlają księgi?

Planowane przesunięcie raportowania JPK CIT po dacie zatwierdzenia sprawozadań finansowych.

W dniu 16.12.2025 Ministerstwo Finansów i Gospodarki poinformowało o planowanych zmianach ustaw podatkowych w związku z JPK CIT.

Projekt UD350 odpowiada na problem, który od miesięcy zgłaszają podatnicy, księgowi i biegli rewidenci: rozjazd terminów podatkowych z cyklem rachunkowo-sprawozdawczym.

Obowiązujące dziś terminy przekazywania JPK w podatkach dochodowych (PIT/CIT) wyprzedzają zatwierdzenie rocznego sprawozdania finansowego oraz ostateczne zamknięcie ksiąg rachunkowych. W praktyce oznacza to konieczność raportowania danych, które:
- nie są jeszcze ostateczne,
- mogą ulec zmianie po korektach bilansowych,
- są jeszcze w trakcie prac audytorskich (co wynika z harmonogramów zawartych w umowach z firmami audytorskimi)
- nie odpowiadają stanowi „po zatwierdzeniu”, który jest punktem odniesienia dla audytu i odpowiedzialności zarządu.

Efektem może być ryzyko błędów, korekt wtórnych i sporów interpretacyjnych.

Zapowiedziane przez Ministerstwo rozwiązanie przewiduje wydłużenie terminu przekazywania JPK w podatkach dochodowych (PIT i CIT) do końca 7. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego/obrotowego – wyłącznie dla podmiotów prowadzących księgi rachunkowe,

Nie przewiduje zmian dla podatników PIT prowadzących inne ewidencje (np. PKPiR), gdzie obowiązek JPK nie jest powiązany ze sprawozdaniem finansowym.

To rozwiązanie porządkuje chronologię: najpierw zamknięcie ksiąg → zatwierdzenie sprawozdania → dopiero potem JPK.

Z perspektywy praktyki rachunkowej i audytowej – kierunek racjonalny.

Projekt wprowadza jednoznaczne umocowanie prawne do przesyłania JPK w podatkach dochodowych przez pełnomocnika, poprzez odesłanie do pełnomocnictw funkcjonujących już w Ordynacji podatkowej (tych samych, które dziś obejmują e-deklaracje).

To usuwa lukę prawną, z którą mierzyły się biura rachunkowe i doradcy:

- brak jasnej podstawy do działania,
- ryzyko formalne po stronie podatnika i pełnomocnika.

Wnioski praktyczne:

⁉️projekt nie „poluzowuje” kontroli, lecz dostosowuje obowiązki raportowe do realiów rachunkowości,
⁉️zmniejsza ryzyko technicznych niezgodności między JPK a zatwierdzonym sprawozdaniem,
⁉️wzmacnia bezpieczeństwo formalne pełnomocników.

Jeżeli projekt zostanie uchwalony w proponowanym kształcie, będzie to jedna z nielicznych zmian w obszarze JPK, która realnie upraszcza praktykę, zamiast ją komplikować.

Dylematy księgowego: czy tworzyć nowe konta, czy wprowadzać dodatkowe automatyzacje w systemach z wykorzystaniem kont pozabilansowych?

JPK_KR_PD: czy nowoczesne ERP ma udawać ręczny plan kont z lat 90?

Jako biegły rewident codziennie analizuję duże pliki JPK_KR. Większość obecnie udostępnianych plików zawiera błędy‼️

W niektórych jednostkach wygenerowanie danych za 1 miesiąc trwa 20 h np. gdy występuje 55 tys. środków trwałych, finansowanych dotacjami i księgowanych detalicznie systemie ERP (w tle tysiące zapisów, rozbudowana analityka, wymiary, rozliczenia dotacji).

I w tym miejscu pojawia się problem podejścia fiskusa do znaczników w JPK_KR_PD⁉️

Rozporządzenie JPK_KR_PD wprowadza obowiązek uzupełnienia ksiąg o znaczniki identyfikujące konta według słownika określonego w rozporządzeniu (Dz. U. 2024 poz.1314)

MF w ramach Q&A (pyt. 138) dokonuje wykładni: „oznaczamy każde konto możliwie najszerzej”, a gdy na jednym koncie są zdarzenia pasujące do różnych znaczników, to należy je podzielić na grupy i przenieść na odrębne konta analityczne”

Efekt praktyczny: wymiary w ERP (KUP/NKUP) nie wystarczą, bo zamiast znacznika na poziomie zapisu/atrybutu, przedsiębiorcy zdaniem fiskusa powinni „produkować” tysiące nowych kont NKUP.

Dziś standardem w ERP jest konto 401 „Amortyzacja” wymiar: KUP/NKUP, dodatkowe wymiary: MPK, projekt, dotacja, źródło finansowania.

Wg nowych wymogów KUP/NKUP powinny być przypisane do konta analitycznego. Skala problemu rośnie wykładniczo: nie dlatego, że księgowość jest źle prowadzona, tylko dlatego, że ERP od lat rozdziela atrybuty transakcji wymiarami, a nie mnożeniem kont.

Dlaczego wykładnia MF jest ryzykowna merytorycznie⁉️

To jest wykładnia rozszerzająca: z obowiązku „uzupełnienia ksiąg o znaczniki” robi się praktycznie obowiązek przebudowy planów kont i modelu dekretacji.
Prowadzi to do sztucznego zwiększania liczby zapisów/ kont, a więc do większego ryzyka błędów, dłuższych zamknięć, większych kosztów IT i audytu (gorszej jakości danych przez „ręczne obejścia”, czy w końcu braku możliwości wygenerowania pliku‼️

‼️‼️W najbardziej gorącym okresie wdrażania KSEF i dorocznych obowiązków sprawozdawczych przedsiębiorcy stawiani są przed koniecznością przebudowy systemów w ramach przygotowań do raportowania JPK_KR_PD.

Co Ministerstwo Finansów powinno zrobić?

⁉️Dopuścić mapowanie znaczników z wymiarów ERP (KUP/NKUP) jako alternatywę i reguły eksportu, bez mnożenia kont.

⁉️Jeśli oczekuje się rozdziału na poziomie „jednorodnych grup”, to powinno dopuścić znacznik/atrybut na poziomie zapisu (albo oficjalnie wspieranego mechanizmu alokacji), a nie tylko na poziomie konta.

⁉️Wydać wiążące doprecyzowanie (albo zmienić rozporządzenie), zamiast przerzucać ciężar na przedsiębiorców i traktować Q&A jako substytut normy.

⁉️Dać realny okres przejściowy i testy na danych produkcyjnych (nie „na sucho”), bo skala danych (np. środki trwałe + dotacje) zabija wydajność generowania plików.

Jeżeli MF chce danych lepszej jakości, to tworzenie tysięcy kont NKUP jest drogą w przeciwnym kierunku: drożej, wolniej, z błędami‼️


Dolnośląska Krajowa Administracja Skarbowa
Stowarzyszenie Księgowych w Polsce
Stowarzyszenie Księgowych w Polsce Oddział Dolnośląski