NeuroPsyche

Wspomnienia z Wieczoru dla dorosłych w Centrum Nauki Kopernik! 🪐
Na stanowisku NeuroPsyche odwiedzający mogli rozwiązać kwestionariusz i dowiedzieć się więcej o Stylach Miłości 💖

Nootropy to związki chemiczne mające pozytywnie wpływać na funkcje poznawcze i potęgować pracę mózgu. Dzieli się je na substancje pochodzenia naturalnego i syntetycznego. Naturalne noorotropy to m.in. preparaty ziołowe zawierające miłorząb japoński, L-teaninę czy kreatyninę. Noorotropy syntetyczne to natomiast m.in. donepezil, metylofenidat, modafinil czy amfetamina. Znaczną część z nich stanowią leki wydawane na receptę, które służą do leczenia konkretnych zaburzeń, takich jak ADHD, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona czy demencja.

Najpopularniejszym i ogólnodostępnym nootropem jest kofeina, znajduje się w kawie, herbacie, napojach energetycznych czy niektórych suplementach.

Coraz częściej po te środki sięgają również osoby w pełni zdrowe. Wśród nich są uczniowie, studenci czy osoby wykonujące zawód, który wiąże się z koniecznością utrzymania długotrwałego skupienia. Główną motywacją jest chęć poprawy koncentracji, redukcja stresu, optymalizacja czasu oraz podniesienie wyników w nauce i pracy. Zażywanie tych preparatów prowadzi do poprawy zaopatrywania mózgu w tlen i glukozę, usprawnienia krążenia mózgowego oraz zmian stężenia neuroprzekaźników. Należy jednak pamiętać, że stosowanie noorotropówbez wskazań medycznych niesie za sobą ryzyko działań niepożądanych, obejmujących m.in. bezsenność, drażliwość, nadciśnienie, a w niektórych przypadkach również problemy sercowo-naczyniowe i psychiczne.
Dodatkowo realna skuteczność nootropów u osób zdrowych pozostaje pod znakiem zapytania, a zgłaszane efekty mogą częściowo wynikać z efektu placebo.

W grupie nootropów znajdują się substancje które mogą prowadzić do uzależnień (narkotyki i silne środki psychoaktywne: amfetamina, kokaina). Choć wielu użytkowników zdaje sobie sprawę z tego ryzyka warto podkreślić, że ich nadmierne i długotrwałe stosowanie prowadzi do rozwoju nałogu oraz zaostrzenia problemów zdrowotnych. Przewlekłe przyjmowanie metylofenidatu bywa powiązane z lekomanią i próbami samobójczymi, a nadużywanie modafinilu może wywoływać silne reakcje alergiczne. Skala tego zjawiska stale rośnie, wśród studentów substancje stymulujące zajmują obecnie drugie miejsce na liście najczęściej używanych nielegalnych substancji, plasując się tuż za marihuaną. Mimo że gdy głównym celem zażywania tych substancji jest przykładowo poprawa ocen, nadużywanie tych środków powiązano w badaniach z częstszym opuszczaniem zajęć oraz oszukiwaniem na egzaminach.
Ankieta przeprowadzona wśród nauczycieli wykazała, że zaledwie 40% z nich zdaje sobie sprawę z potencjału uzależniającego tych środków, a połowa uważa je za całkowicie nieskuteczne (Eposito i in., 2021).

Zródło: Esposito, M., Cocimano, G., Ministrieri, F., Li Rosi, G., Di Nunno, N., Messina, G., Sessa, F., & Salerno, M. (2021). Smart drugs and neuroenhancement: what do we know? Frontiers in Bioscience-Landmark, 26(8), 347–359. https://doi.org/10.52586/4948

Wpadnijcie na Dni Mózgu 2026, aby dowiedzieć się więcej na ten temat podczas wykładu Jakuba Orłowskiego pt. „Wzmacnianie mózgu Substancje nootropowe i ich wpływ na funkcje poznawcze”
📍Uniwersytet SWPS
📅 7.03 2026
🕐15:45