Spatium UW

🏙️🧑‍🎓 Jeśli interesujesz się gospodarką przestrzenną, geografią miast, historią urbanistyki, rozwojem miast i podobnymi zagadnieniami, zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne Koła Naukowego Gospodarki Przestrzennej Spatium!

Przedstawimy Wam krótko naszą dotychczasową działalność i plany na ten rok – mamy kilka zupełnie nowych pomysłów, ale wszystko zależy od Waszych zainteresowań.

🗓️ Spotkanie odbędzie się 29.10 (śr) o 16:45 w sali 8 na WGSR UW, a później zapraszamy na integrację.
● Spotkanie jest niezobowiązujące – nie trzeba deklarować na nim wstąpienia do Koła.
● Zapraszamy wszystkich zainteresowanych niezależnie od kierunku studiów.
● Jeśli nie pasuje Ci termin, a chciałbyś/chciałabyś dołączyć do Koła, napisz do nas.

/Jędrzej K.

🏙️🚶‍♂️ Ostatnio odbył się kolejny spacer urbanistyczny. W kameralnym składzie przeszliśmy się po powojennej części Bielan. Spacer zorganizowaliśmy w zamian początkowo planowanego po przedwojennych Bielanach, mamy jednak nadzieję tu wrócić!

Na przykładzie najstarszych osiedli – Bielany I i II – wyraźnie zobaczyliśmy odmienne podejścia do kształtowania środowiska mieszkaniowego w okresie socrealizmu i modernizmu powojennego (po odwilży).

🏙️ W okresie socrealizmu (1949–1956) stosowano tradycyjną zabudowę pierzejową (kwartałową), często zwracano uwagę na osiowość założeń oraz domknięcie wnętrz urbanistycznych (zdj. 3 i 4). Sięgano po eklektyczne, tradycyjne motywy.
💡 Wynikało to z doktryny przyjętej w ZSRR w latach 30. i przekonania, że nowoczesna (modernistyczna) architektura jest elementem zachodniego kapitalizmu. Oprócz tego, jak pisze Goldzamt, takie konserwatywne formy w czasie intensywnego napływu ludności ze wsi do miast mogły pozwolić bardziej przyswoić nowym mieszkańcom przestrzeń miejską w tradycyjnym ujęciu. Sprawdzały się też lepiej w odbudowywanych śródmieściach.

🏙️ Po końcu stalinizmu i odwilży (1956) projektowanie urbanistyczne zupełnie się zmieniło. Stosowano najnowocześniejsze modernistyczne rozwiązania – to m.in. luźna zabudowa o zróżnicowanych układach, wśród zieleni (zdj. 1), coraz większa segregacja ruchu (m.in. tworzenie przestrzeni dla pieszych, odsuwanie zabudowy od dróg), wielkość i wyposażenie osiedli (usługi, szkoły) zgodne z koncepcjami jednostki sąsiedzkiej i osiedla społecznego.
💡 Modernizm, popularny już wcześniej na Zachodzie, a w Polsce w okresie międzywojennym, był odpowiedzią na bardzo złe warunki w miastach XIX i początku XX wieku. Wybitni architekci i urbaniści (np. Le Corbusier, Syrkusowie, Brukalscy) chcieli poprawić warunki higieniczne oraz bezpieczeństwo i efektywność transportu, a także stworzyć przestrzenie do rekreacji i wyposażyć środowisko mieszkaniowe w niezbędne usługi.

✅ Te szczytne założenia modernizmu udało się w dużej części zrealizować także w trudnych warunkach PRL, z czego możemy współcześnie korzystać, bo przecież ogromna część warszawskiej zabudowy mieszkaniowej powstała właśnie w okresie modernizmu powojennego.

Jako ciekawostkę warto dodać, że to właśnie Bielany są znane z:
– przełomowego, pierwszego w Polsce osiedla modernistycznego po odwilży, gdzie przyjeżdżały najwyższe władze państwowe i wycieczki (przy ul. Skalbmierskiej, podobne budynki do zdj. 2),
– pierwszego w Warszawie większego osiedla tego wyjątkowego okresu (Bielany II, zdj. 1 i 2),
– architektów Piechotków, którzy odpowiadali za projektowanie osiedli Bielany I–IV – piszą o tym szerzej w swojej książce. Osiedla określane bywają współcześnie Piechotkowem, a ich układ urbanistyczny jest wpisany do GEZ.

/Jędrzej

🏙️🚶‍♂️‍➡️ Za nami pierwszy spacer urbanistyczny – po okolicach Skoczni na Mokotowie!
Tematów przewodnich było kilka, przede wszystkim: zagospodarowanie terenów cennych przyrodniczo, planowanie przestrzenne w PRL a współcześnie, nowe osiedla mieszkaniowe według specyficznego MPZP.

🌳 Teren pod Skocznią (na wysokości Metra Wilanowska, poniżej Skarpy), uznawany jest za ważny element systemu przyrodniczego miasta ze względu na potencjał retencyjny i możliwości regeneracji powietrza. Z drugiej strony charakteryzuje się bardzo atrakcyjnym położeniem w samym centrum dzielnicy. Obecnie nadal jest w większości niezagospodarowany i dzięki pozostałościom dawnych wsi (Szopy) panuje tu sielski klimat.

💡 Co myślano o zagospodarowaniu tego terenu?
● dawniej (1982, 1992) obowiązywał tu zakaz zabudowy, planowano usługi rekreacji i wypoczynku mające dopełniać centrum dzielnicowe przy ob. Metrze Wilanowska (oba założenia nie powstały). Takie planowanie można scharakteryzować jako rygorystyczne, ambitne i świadome uwarunkowań przyrodniczych, ale często nierealne w ówczesnych realiach.
● obecnie (2006, 2023) teren już przeznaczono w większości pod zabudowę mieszkaniową (w 2006 wyznaczono nawet obszar planowanego rozwoju miasta). Takie bardziej elastyczne podejście, o ile otwiera nowe tereny, w mniejszym stopniu uwzględnia uwarunkowania przyrodnicze – zresztą problematyczność tych planów Studium zauważono w Atlasie ekofizjograficznym.
✅ Zestawienie ze sobą planów zagospodarowania przestrzennego pozwala dostrzec zmienne trendy w politykach i planach rozwoju miasta, a więc i po części zrozumieć współczesną przestrzeń miejską – jej obecny kształt, uwarunkowania i perspektywy.

🏢🏗️ Więc co tutaj teraz powstaje?
Osiedla mieszkaniowe, ale według szczegółowego planu miejscowego, który zakłada:
– przemyślaną kompozycję urbanistyczną z placami i zadrzewionymi alejami,
– niewielką intensywność zabudowy i wysoki udział powierzchni biologicznie czynnej (ok. 40–60%),
– długi pas zieleni ze stawami i parkami przechodzący przez środek terenu.
Ciekawie było zobaczyć, jak buduje się nowa część miasta – od początku na podstawie MPZP i w tak nietypowym otoczeniu.

Planujemy kolejne spacery, do zobaczenia!
/Jędrzej