Zdrowie gleby

🌸 W pierwszych miesiącach realizacji projektu odbywamy wizyty w szkołach, informując o atrakcjach przygotowanych dla uczniów: warsztatach, wykładach, wspólnych badaniach. Opowiadamy o infrastrukturze, jaką wytworzymy dla najmłodszych uczestników.

😊 Bardzo cieszy nas tak duże zainteresowanie dyrektorów i nauczycieli!

🪴 Na zdjęciu: wizyta dr hab. Katarzyna Szewczuk-Karpisz w Szkole Podstawowej nr 7 w Świdniku.

8 maja 2026 roku podpisaliśmy Umowę o współpracę z Zespołem Szkół Techniki Rolniczej im. Wincentego Witosa w Piotrowicach. Umowę podpisali: Dyrektor Szkoły pan mgr Janusz Baran oraz Dyrektor Instytutu prof. dr hab. Cezary Sławiński, czł. koresp. PAN. Już niedługo wraz z uczniami Szkoły rozpoczynamy pomiary polowe, które pozwolą na ocenę wpływu różnych dodatków do gleb na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i podatność gleb na erozję.

Celem naszego projektu jest przede wszystkim promocja wiedzy o roli i znaczeniu gleby poprzez zaangażowanie młodych przedstawicieli społeczeństwa - uczniów szkół podstawowych i średnich (rolniczych) w badania nad zdrowiem gleby (soil health) i jej znaczeniem dla funkcjonowania życia na Ziemi.

Już na etapie przygotowywania wniosku projektowego nawiązaliśmy współpracę z 4 szkołami podstawowymi z województwa lubelskiego, aby przybliżyć zagadnienia naukowe również tym najmłodszym uczniom z naszego regionu. Były to:
- Szkoła Podstawowa nr 2 w Lublinie,
- Szkoła Podstawowa nr 7 w Świdniku,
- Szkoła Podstawowa nr 5 w Chełmie,
- Szkoła Podstawowa nr 6 w Chełmie.
To właśnie te placówki wyraziły chęć współpracy z naukowcami z Instytut Agrofizyki PAN / Institute of Agrophysics, PAS, typując nauczycieli-koordynatorów dla wszystkich wspólnych działań.

Planowane zaangażowanie uczniów szkół podstawowych będzie obejmować:
🌱 uczestnictwo w badaniach i pokazach prowadzonych w laboratoriach i mini szklarniach na terenie Instytutu Agrofizyki PAN w Lublinie,
🌍 wspólne powadzenie prac z naukowcami z wykorzystaniem nowoczesnych kondycjonerów glebowych (biowęgla, zeolitu i hydrożelu),
💡 poznanie sposobów ochrony gleb i ich funkcji,
🪱 obserwacje wpływu zmian klimatu na kondycję gleb i wzrost roślin,
🌸 udział w oznaczaniu właściwości fizykochemicznych gleb,
🪴 samodzielne zakładanie upraw różnych gatunków roślin,
💧 kontynuacja obserwacji i upraw na lekcjach przyrody i biologii.

Dzięki tym działaniom nasi uczniowie poczują się jak prawdziwi naukowcy pracujący na rzecz ochrony gleb. Wynikiem współpracy - łączącej wiedzę z praktyką - będzie zwiększenie wiedzy i świadomości wśród młodszego pokolenia oraz zwiększenie szans na wdrażanie praktyk przyjaznych środowisku w swoim życiu.

Ze względu na tą złożoną i nieocenioną rolę gleby dla życia na Ziemi coraz częściej mówi się o zdrowiu gleby (soil health), podobnie jak w przypadkach żywych organizmów.
Ocena zdrowia gleby nie skupia się jedynie na jednej właściwości, ale integruje monitorowanie właściwości chemicznych, fizycznych i biologiczne gleb.
Znaczenie zdrowia gleby zostało dostrzeżone na arenie międzynarodowej i ma swoje odzwierciedlenie w postaci różnych dokumentów i programów europejskich jak np. „Soil Strategy for 2030 Reaping the benefits of healthy soils for people, food, nature and climate”.
W ramach programu Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa ogłoszonego Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Instytut Agrofizyki PAN rozpoczyna realizację projektu pt.: Rola zdrowia gleby (soil health) w funkcjonowaniu geo(agro)ekosystemów - integracja badań naukowych i promocji wiedzy z uwzględnieniem zmian klimatu.

Głównym celem projektu jest promocja wiedzy o roli i znaczeniu gleby poprzez zaangażowanie młodych przedstawicieli społeczeństwa – głównie uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych (rolniczych) - w realizację badań nad jej zdrowiem (soil health) i znaczeniem dla funkcjonowania geo(agro)ekosystemów, co przyczyni się do wzrostu świadomości i zdobycia nowej wiedzy z zakresu globalnych i aktualnych wyzwań sektora rolniczego.
Projekt będzie realizowany przez pracowników 3 Zakładów Instytutu (Zakład Biogeochemii Środowiska Przyrodniczego, Zakład Fizykochemii Materiałów Porowatych oraz Zakład Badań Systemu Gleba-Roślina). Kierownikiem projektu jest dr hab. Magdalena Ryżak, prof. IA PAN. Koordynatorami poszczególnych zadań są: dr hab. Katarzyna Szewczuk-Karpisz, prof. IA PAN, prof. dr hab. Magdalena Frąc, czł. koresp. PAN oraz dr hab. inż. Anna Walkiewicz, prof. IA PAN.
Okres realizacji projektu: 25.03.2026-25.03.2029