Kochamy ryby

Projekt TARGETFISH i nie tylko - czyli trochę o rybich szczepieniach
Ryby są bardzo kłopotliwymi w leczeniu stworzeniami, inwestycja w leczenie takiej ryby często przekracza wartość stworzonka nawet sto, tysiąc razy, a leczenie w wielu przypadkach nie skutkuje. Jednak wiele spośród rybich chorób jest wywoływanych poprzez patogeny na które organizm jest w stanie się uodpornić, aby układ immunologiczny takiej ryby był w stanie wytworzyć odpowiednie przeciwciała, do walki z patogenem (czynnikiem chorobotwórczym, bakterią wirusem) musi się z nim zetknąć, Najlepszą formą nabycia takiej odporności są dobrze nam znane szczepionki. Jednakże rybie szczepionki, w odróżnieniu od ludzkich, są wciąż stosunkowo nową kwestią.
Szczepionki u ryb polegają na podaniu takiej rybce, wyizolowanego z patogenu specjalnego antygenu, pozbawionego cech chorobotwórczych który pobudzi organizm płetwiastego pacjenta a konkretnie jego limfocyty B do produkcji, specjalnych przeciwciał oraz specjalnej odpowiedzi limfocytu T. W ten sposób mechanizm w organizmie ryby się uruchomi, przy zachowaniu zdrowia ryby. Odpowiedź z limfocytu T przejdzie do pamięci immunologicznej ryby. Przy następnym kontakcie z patogenem, organizm szybko go rozpozna i będzie wiedział jak odpowiedzieć na infekcje. Jednak, gdy rybi organizm nie jest narażony na patogen tylko wyizolowany antygen, jest możliwość że organizm takiego pacjenta "zapomni" jak ma zareagować. Dlatego podobne jak u ludzi tak i u ryb podaje się dawki przypominające. Rybom taką dawkę przypominającą podaje się 3-5 miesięcy, po pierwszym szczepieniu.
Badania wykazują że na skuteczność rybich szczepień wpływ mają następujące czynniki:
*droga podania szczepionki,
*dawka szczepionki,
*czas podania
szczepionki,
*masa ciała ryb,
*temperatura w której wykonano szczepienie,
*poziom wydolności układu odpornościowego ryby
*immunogenność szczepionki czyli zdolność szczepionki do wywołania odpowiedzi układu odpornościowego. Im bardziej immunogenna szczepionka tym organizm wytworzy więcej antygenów.
Ten ostatni podpunkt jest bardzo ważny, trzeba odpowiednio wybrać z pośród wielu antygenów znajdujących się w patogenie, ten najbardziej immunogenny,im bardziej immunogenny antygen,tym organizm płetwiastego pacjenta lepiej go zapamięta i będzie mógł sprawniej wytworzyć odpowiedź.
Ryby są dość specyficznymi stworzeniami dlatego, duży wpływ na rozwój ich układu odpornościowego mają warunki w jakich są trzymane. Stres niekorzystnie wpływa na układ odpornościowy, dlatego też ryby powinno się szczepić najlepiej przed jakimkolwiek transportem. Zanieczyszczenie wody również, ma niekorzystny wpływ na rozwój odporności ryby i przyczynia się do tego że, organizm ryby zapomina jak walczyć z patogenem. Co ciekawe nawet temperatura, w jakiej wykonane jest szczepienie ma istotny wpływ na
efektywność szczepienia i późniejszy rozwój odporności. W temperaturze poniżej
odpowiedniej dla danego gatunku ryb, rozwój odporności i pamięci immunologicznej
następuje znacznie wolniej oraz znacznie szybciej , organizm ryby "zapomina" reakcji obronnych. Podobnie jest w przypadku gdy masa ciała ryby jest niedostateczna.
Jak już wyżej wspomniałam ważnym dla szczepienia elementem jest sposób podania, najbardziej efektywnym sposobem jest tzw. iniekcja dootrzewnowa. Czyli zastrzyk za pomocą którego antygen dostaje się w okolice, jamy brzusznej. Jest to szczególnie skuteczna metoda ze względu na to że układ pokarmowy ryb, wykazuje największą powierzchnie błony śluzowej,dlatego narażenie układu pokarmowego na czynniki patogenne jest
znacznie większe, w porównaniu do np.układu oddechowego. Dlatego właśnie układ
immunologiczny wykształcił wiele
mechanizmów i broniących błony śluzowe przed zagrożeniami z zewnątrz. Między innymi rozproszone w błonie śluzowej i podśluzowej skupiska
grudek limfatycznych, nazywanych tkanką limfatyczną związaną z błonami
śluzowymi. Tam też produkowane są przeciwciała klasy IgM (immunoglobiny M), które organizm produkuje między innymi przy pierwszym kontakcie z antygenem. Dlatego właśnie taka metoda wykazuje największą skuteczność, niestety ze względu na koszty i wymaganie specyficznego sprzętu jest ona stosowana nie tak często, jak być powinna. Częściej stosuje się mniej skuteczną i bardziej stresogenną metodę polegającą na wpuszczeniu ryb do zbiornika, zawierającego roztwór wodny antygenu.
Ostatnio do rybiego świata zaczęły napływać tzw. szczepionki nowej generacji. Ich skuteczność jest znacznie wyższa niż skuteczność,, szczepionek starej generacji. Badania na łososiowatych wykazują że klasyczne szczepionki dają odporność u minimum 50 % populacji, natomiast szczepionki
nowej generacji do 95 %. Obecnie nowością wśród rybich szczepień jest stosowanie tzw. rekombinowanych, oraz szczepionek DNA które mogą okazać się zbawienne jeśli chodzi o szczepienia przeciwko wirusom. Szczepionki rekombinowane uzyskuje się, dzięki inżynierii genetycznej.Do pozyskania specjalnego białka antygenowego użytego w szczepionce, używa się bakterii Escheria coli ze szczepu k-12. Metoda ta nie jest jednak do końca skuteczna a badania wciąż trwają . Sukcesem natomiast może cieszyć się metoda DNA, polegająca na podaniu rybie, nagiego DNA wyizolowanego z wirusa.
Co ciekawe podanie tej szczepionki w sposób domięśniowy wykazało największą skuteczność.

30 września 2017 roku zakończono projekt unijny nazwany
TARGETFISH. Projekt ten miał na celu usprawnienie szczepień ryb. Koordynatorami projektu byli naukowcy z Wagenigen University. Mimo zakończenia projektu dzięki badaniom, wykonanym w ramach jego jesteśmy w posiadaniu dużej ilości danych, koniecznych do tworzenia szczepionek nowej generacji a w szczególności szczepionek DNA, badania te pomogły min. w opracowywaniu szczepionki DNA dla łososi na, dziesiątkującą ich populację chorobę trzustki.

Jeśli interesuje was tematyka rybich szczepień koniecznie odwiedźcie źródła z których ja korzystałam:

http://www.zpryb.pl/LinkClick.aspx?fileticket=y8sMCeHzRDs%3D&tabid=1176
https://cordis.europa.eu/project/rcn/105088/brief/pl
http://targetfish.eu/

www.zpryb.pl