Paragraf-Małgorzata Rol

Najważniejsze zmiany w prawie spadkowym – co nowego się pojawia?

Zmiany w prawie spadkowym w 2023 roku objęły kilka istotnych aspektów z perspektywy osób, które zainteresowane są wynikiem postępowania spadkowego. Poszerzono katalog przesłanek uprawniających do uznania danej osoby za niegodną dziedziczenia, zawężono krąg spadkobierców ustawowych, uproszczono zasad składania oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz reguły rządzące odrzuceniem spadku przez rodziców w imieniu małoletnich dzieci.
Choć mówi się o tym stosunkowo rzadko, zmiany w prawie spadkowym w 2023 roku to także nowelizacja procedury cywilnej. Nowe regulacje nadały dodatkowe uprawnienia sądowi spadku w zakresie wydawania zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, uprościły procedurę odrzucenia spadku w imieniu dziecka, zmodyfikowały obowiązek informowania przez sąd o odrzuceniu spadku oraz o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, a także określiły treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Zmiany w ustalaniu kręgu spadkobierców ustawowych
Podstawowa kwestia prawa spadkowego to ustalenie kręgu spadkobierców, czyli osób, które mają prawo do spadku. Krąg spadkobierców testamentowych wynika z treści tego
dokumentu, a krąg spadkobierców ustawowych – z odpowiednich przepisów Kodeksu
cywilnego. Nowe prawo spadkowe wprowadza istotne zmiany w tym zakresie.
Do tej pory zgodnie z art. 934 § 1 k.c. w przypadku braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy, cały spadek przypadał dziadkom spadkodawcy, a jeśli któreś z dziadków nie dożył otwarcia spadku, jego udział spadkowy przypadał jego zstępnym.
Takie ustalenie kręgu spadkobierców sprawiło, że postępowania
spadkowe zaczęły się wydłużać, ponieważ w sytuacji odrzucania spadku sądy musiały coraz głębiej badać relacje rodzinne i wzywać coraz to nowe osoby do postępowania.
Proponowane zmiany ograniczają dziedziczenie zstępnych dziadków wyłącznie do ich dzieci (wujkowie i ciotki spadkodawcy) oraz wnuków (rodzeństwo cioteczne lub stryjeczne spadkodawcy). Z kręgu spadkobierców ustawowych wyłączone natomiast zostaną cioteczne i stryjeczne wnuki i dalsi krewni.
Choć powyższe zmiany nie wprowadziły nowelizacji w zakresie tego, kto informuje
o powołaniu do spadku (dalej jest to sąd spadku), modyfikacji uległ zakres tej informacji. Zgodnie z nowym art. 643 k.p.c. o odrzuceniu spadku zawiadamia się wszystkie znane sądowi spadku osoby, które zgodnie z treścią oświadczenia i przedstawionych dokumentów są powołane do dziedziczenia.

Upadłość konsumencka 2023

Podstawowe regulacje związane z upadłością konsumencką zostały zawarte w ustawie Prawo upadłościowe z 28 lutego 2003 roku.
Ustawa nie wskazuje jednoznacznie, jaki rodzaj zadłużenia obejmuje upadłość konsumencka. Natomiast, jak dowodzi wieloletnia praktyka, dotyczy to
przede wszystkim zobowiązań wobec instytucji finansowych – banków czy firm pożyczkowych.Ustawa ta była w późniejszych latach kilkukrotnie nowelizowana.

Zanim zostanie omówiony aktualny stan prawny regulujący upadłość konsumencką, nie sposób pominąć pierwszych istotnych zmian, jakie zostały
uchwalone 29 sierpnia 2014 roku, które weszły w życie 31 grudnia 2014 roku, i nieco złagodziły zasady ogłaszania upadłości konsumenckiej. Kolejna nowelizacja miała miejsce w dniu 30 sierpnia 2019 roku z mocą obowiązywania od dnia 24 marca 2020 roku.
Warto także dodać, że w marcu 2020 roku miała miejsce bardzo duża nowelizacja przepisów dotyczących ogłaszania upadłości konsumenckiej. W efekcie postępowanie upadłościowe zostało znacznie uproszczone. Wprowadzono bowiem następujące zmiany:
-wina dłużnika nie stanowi już przeszkody dla wprowadzenia upadłości,
-sąd może warunkowo umorzyć zobowiązania dłużnika,
Eksperci zwracają przy tym uwagę, że łatwiejsza droga do uzyskania upadłości konsumenckiej sprawia, że wiele osób decyduje się na taki krok nie tylko
Od 1 lipca 2021 roku, został uruchomiony system teleinformatyczny umożliwiający złożenie wniosków online.
Eksperci zwracają przy tym uwagę, że łatwiejsza droga do uzyskania upadłości konsumenckiej sprawia, że wiele osób decyduje się na taki krok nie tylko
bez dogłębnej analizy swojego stanu finansowego, ale nawet bez przyjrzenia się innym dostępnym rozwiązaniom wyjścia z zadłużenia.

Przesłanki upadłości konsumenckiej

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że upadłość konsumencka nie dotyczy każdego przypadku. Konieczne jest spełnienie kilku warunków. Ogłosić upadłość
konsumencka może wyłącznie osoba, która:
-jest konsumentem, a więc nie prowadzi działalności gospodarczej. To dość rygorystycznie przestrzegane prawo, ponieważ w razie składania wniosku o
upadłość nie wystarczy mieć zawieszoną działalność, ale chodzi o jej całkowite wykreślenie z rejestru CEIDG – jeden wyjątek od 2021 roku to jednoosobowa działalność gospodarcza,
- nie jest odpowiadającym za długi spółki akcjonariuszem lub komandytariuszem,
-jest niewypłacalna. Dotyczy to zatem tych, którzy mają zaległości w spłacie długów z co najmniej 3 miesięcy. Co ważne, wystarczy zadłużenie wobec tylko
jednego wierzyciela.
-w ciągu ostatnich 10 lat nie składała już wniosku o upadłość, która została ogłoszona, a następnie jej całość lub część umorzono,
-w ciągu ostatnich 10 lat nie wykonała czynności skutkujących pokrzywdzeniem wierzycieli. Chodzi tutaj np. o darowiznę na rzecz krewnego, w tym
przekazanie mu nieruchomości, aby uniknąć jej zajęcia przez komornika.