Narralume by Maria

Hindi ko alam kung paano ko sasabihin pero isang araw na lang nagising ako na pagod na pagod na ako sa pagiging “sandalan” ng pamilya ko. Ako yung panganay sa tatlong magkakapatid, lumaki sa simpleng buhay sa probinsya kung saan normal na pag ang panganay nagtrabaho, expected na tulungan niya lahat sa bahay. Noong una, hindi naman ako nagreklamo kasi akala ko yun talaga ang responsibilidad ko.

Nung nag college ako sa Maynila, nagtrabaho ako habang nag aaral para makapagtapos. Part time sa umaga, klase sa gabi. Yung tulog ko minsan kulang pa sa apat na oras. Pero tiniis ko kasi iniisip ko na “para sa pamilya.” Pag graduate ko, akala ko makakahinga na ako, pero mas lalo pala akong nahirapan.

Naging regular na ako sa trabaho sa BPO. Maayos naman yung sahod kumpara dati, pero halos every cut off may hinihingi sa bahay. May utang na kailangang bayaran, may pagkain na kulang, may bayarin sa eskwela ng kapatid ko. Lagi kong sinasabi sa sarili ko okay lang kasi ako yung nakakatulong, pero habang tumatagal, parang wala na akong natitira sa sarili ko.

Sa araw araw ko sa trabaho, ngingiti ako sa mga ka team ko, pero sa loob ko pagod na pagod na ako. Minsan habang nasa break room ako, nakatitig lang ako sa pagkain ko pero hindi ako makakain ng maayos kasi iniisip ko kung sapat ba yung maipapadala ko sa bahay. Kapag hindi ko naabot yung hinihingi nila, ramdam ko agad yung pressure, may mga tanong na parang kasalanan ko kung bakit kulang.

Sa bahay naman, laging may drama. Si mama laging sinasabi na ako lang yung aasahan nila. Si papa naman minsan tahimik pero ramdam ko yung expectations niya. Yung mga kapatid ko, lumalaki na sanay na may sasalo sa kanila. Doon ako nagsimulang magtanong sa sarili ko kung kailan ba sila matutong tumayo sa sarili nila kung lagi akong nandyan.

Isang gabi, galing ako sa overtime at sobrang pagod ko. Umupo ako sa maliit kong kwarto na inuupahan ko sa Maynila, tapos binuksan ko yung phone ko. May message na naman na may kailangan daw na pera, emergency daw. Hindi ko alam kung anong klaseng emergency kasi parang bawat buwan may emergency. Doon ako napahinto. Parang bigla akong nawalan ng gana.

Kinabukasan, tumawag ako sa mama ko. Tahimik muna ako bago ko sinabi na hindi ko na kaya yung parehong bigat lagi. Natahimik siya sa kabilang linya, tapos naramdaman ko yung bigat ng katahimikan na parang may mali akong sinabi. Sabi niya sa akin, “Anak ka pa ba namin kung hindi ka na tumutulong?” Doon ako tuluyang napahinto. Hindi ko alam kung iiyak ako o magagalit.

Pagkatapos ng tawag, nakaupo lang ako at nakatingin sa kisame ng kwarto ko. Sobrang dami kong tanong sa isip ko. Mali ba na napagod ako? Mali ba na gusto ko rin ng buhay na hindi puro bigay? Pero kahit ganun, alam ko rin na mahal ko sila.

Hanggang ngayon, nasa parehong sitwasyon pa rin ako. Tinutulungan ko pa rin sila pero mas maingat na ako. May hangganan na, kahit hindi pa nila fully naiintindihan. May guilt pa rin minsan, may mga gabing napapatanong ako kung selfish ba ako. Pero may parte na rin sa akin na natututo na hindi ko kailangang ubusin ang sarili ko para lang masabing mabuting anak ako.

At hanggang ngayon, iniisip ko pa rin kung darating ba yung araw na maiintindihan nila na hindi ko sila iniwan, natuto lang akong hindi mawala sa sarili ko habang nandyan ako para sa kanila.

Hindi ko makakalimutan ang unang date namin ng boyfriend ko dahil sa sobrang kahihiyan, gusto ko na lang magpalamon sa lupa noong araw na iyon. Matagal na kaming magka chat bago kami nagkita nang personal. Halos tatlong buwan kaming nag uusap araw araw. Pagkagising ko, siya agad ang unang nagme message at bago matulog, siya rin ang huling kausap ko. Kaya noong niyaya niya akong lumabas, sobrang excited ako pero sobrang kinakabahan din. Ilang araw akong nag isip kung anong isusuot ko. Paulit ulit kong sinukat ang mga damit ko sa harap ng salamin dahil gusto kong magmukhang simple pero presentable. Yung tipong hindi halatang pinaghandaan pero alam mong pinag effortan.

Dumating ang araw ng date namin at maaga akong nag ayos. Halos isang oras akong nasa harap ng salamin para siguraduhing maayos ang buhok at make up ko. Habang nasa biyahe papunta sa mall, hindi ako mapakali. Paulit ulit kong iniisip kung ano ang sasabihin ko kapag nagkita na kami. Pagdating ko sa meeting place, nakita ko siya agad. Nakangiti siyang kumaway sa akin at doon mas lalo akong kinabahan. Habang naglalakad kami papunta sa restaurant, pareho kaming medyo awkward sa umpisa. Yung tipong nagtatawanan kahit wala namang nakakatawa dahil pareho kaming hindi alam kung paano sisimulan ang usapan nang personal.

Habang kumakain kami, unti unti akong naging komportable. Ang dami naming napag usapan tungkol sa trabaho, pamilya, mga paborito naming pagkain, at mga plano namin sa buhay. Habang tumatagal, pakiramdam ko maayos naman ang lahat. Naisip ko pa nga na baka masyado lang akong nag overthink nitong mga nakaraang araw. Sabi ko sa sarili ko, mukhang magiging magandang alaala ang araw na ito.

Pagkatapos naming kumain, naglakad lakad kami sa mall. Habang may ikinukuwento siya, tutok na tutok ako sa pakikinig at hindi ko napansin na may maliit na hagdan pala sa harap ko. Bigla akong natapilok at muntik nang sumubsob sa sahig. Buti na lang at mabilis niya akong nahawakan sa braso. Sobrang nahiya ako at paulit ulit akong nag sorry kahit wala naman akong dapat ikahiya. Akala ko iyon na ang pinaka nakakahiya sa buong araw.

Hindi pa pala.

Dahil sa sobrang kaba at kakatawa namin, bigla akong napalakas ng utot. Tahimik ang paligid kaya malinaw na malinaw ko iyong narinig. At sigurado akong narinig din niya. Parang tumigil ang oras. Hindi ko alam kung saan ako titingin. Ramdam kong sobrang init ng mukha ko sa hiya. Gusto kong tumakbo papunta sa parking lot at umuwi na lang. Ilang segundo kaming tahimik at pakiramdam ko iyon na ang katapusan ng love story na hindi pa nga nagsisimula.

Pero sa halip na mainis o mailang, bigla siyang tumawa. Hindi yung tawang nang aasar. Yung tawang hindi niya mapigilan dahil natutuwa siya. Pagkatapos ay sinabi niya, "Buti naman. Akala ko ako lang ang kinakabahan." Doon na rin ako napatawa kahit gusto ko pa ring matunaw sa hiya. Simula noon, naging magaan na ang lahat. Nawala ang kaba ko at hindi ko na naramdamang kailangan kong magpanggap na perpekto. Naging natural na lang ang usapan namin hanggang matapos ang araw.

Habang pauwi ako, naisip ko kung gaano ako ka stress kakaisip na kailangan kong maging perfect sa unang date namin. Pero sa huli, hindi pala iyon ang mahalaga. Hindi niya naalala kung anong damit ang suot ko o kung gaano kaayos ang make up ko. Ang pinaka naalala niya ay yung pinakanakakahiya kong moment. Nakakatawa lang isipin na minsan, yung mga bagay na pilit nating itinatago ang siya palang dahilan para mas maging komportable ang isang tao sa atin. Hanggang ngayon, kapag pinag uusapan namin ang unang date namin, hindi niya nakakalimutang ikuwento ang araw na muntik akong matapilok at gumawa ng bagay na hindi ko na mababawi habang buhay. At sa totoo lang, tuwing naaalala ko iyon, napapaisip ako kung doon ba talaga nagsimula ang love story namin o doon nagsimula ang walang katapusang pang aasar niya sa akin.

Hindi ko akalaing darating ako sa puntong matatakot akong umuwi sa bahay kahit wala naman akong ginagawang masama. Noong bagong kasal kami ng asawa ko, masaya akong tumira kasama ang pamilya niya. Pareho kaming nagtatrabaho at naisip namin na magandang paraan iyon para makapag ipon habang nagsisimula pa lang kami sa buhay mag asawa. Mabait ang biyenan ko noon at pakiramdam ko talaga ay tinanggap niya ako bilang bahagi ng pamilya. Araw araw, maaga kaming gumigising para magtrabaho. Ako ay work from home habang ang asawa ko naman ay pumapasok sa opisina. Tulungan kami sa gastusin sa bahay, nag aambag sa kuryente, tubig, internet, groceries, at kung ano ano pa. Wala naman kaming reklamo dahil gusto rin naming makatulong.

Pero habang tumatagal, napansin kong parang hindi na natatapos ang mga hinihingi sa amin. Noong una, maliit na halaga lang para sa gamot o pambayad ng bill. Tapos naging pambili ng gamit, pambayad ng utang, at kung minsan ay pera para sa mga bagay na hindi ko naman maintindihan kung bakit kailangan kami ang sumagot. Dahil ayaw naming magmukhang madamot, lagi kaming nagbibigay. Kahit minsan kinakapos na kami, ginagawa pa rin namin. Lagi naming iniisip na pamilya naman sila. Pero habang tumatagal, parang naging obligasyon na namin ang sagutin ang mga problema nila.

May mga gabi na nakahiga ako sa k**a at hindi makatulog. Tinitingnan ko ang budget namin at iniisip kung bakit parang hindi kami umuusad kahit pareho naman kaming nagtatrabaho nang maayos. Gusto naming magkaroon ng sariling bahay pero buwan buwan parang may dahilan para mabawasan ang ipon namin. Nakakaramdam ako ng inis pero kasabay noon ay guilt. Iniisip ko kung masama ba akong tao dahil napapagod na akong tumulong. Minsan gusto kong magsalita pero natatakot akong masabihang walang utang na loob.

Dumating ang araw na kinailangan naming tumanggi. Nanghiram na naman ng pera ang biyenan ko at sinabi ng asawa ko na hindi muna kami makakapagbigay dahil nag iipon kami para sa kinabukasan namin. Tahimik lang siya noon kaya akala ko naiintindihan niya. Pero kinabukasan, narinig ko siyang nagsasabi sa k**ag anak nila na nagbago na raw ang anak niya simula nang mag asawa. Para akong binuhusan ng malamig na tubig. Ang sakit marinig iyon lalo na alam ko kung gaano kalaki ang naitulong namin sa loob ng maraming taon. Simula noon, parang naging malamig ang pakikitungo sa amin. Kapag kumakain kami, tahimik ang lahat. Kapag pumapasok ako sa sala, humihinto ang usapan. Minsan may mga parinig pa tungkol sa mga taong marunong tumulong at mga taong inuuna ang sarili.

Habang tumatagal, mas lalo akong nalilito. Gusto kong magkaroon ng maayos na relasyon sa pamilya ng asawa ko pero gusto ko rin namang protektahan ang sarili naming kinabukasan. Isang gabi, kinausap ko ang asawa ko habang pareho kaming nakatingin sa listahan ng gastos namin. Halos wala na pala kaming naitatabing pera kahit ilang taon na kaming nagsisikap. Tahimik lang kami pareho. Walang sisihan. Walang galit. Pareho lang kaming natauhan. Doon ko naisip na hindi pala sapat ang mabuting intensyon kung nauubos ka naman sa proseso. Hindi masamang tumulong pero hindi rin tama na ibigay mo ang lahat hanggang sa wala nang matira para sa sarili mong pamilya.

Hanggang ngayon, nakatira pa rin kami sa bahay nila habang nag iipon para sa pangarap naming magkaroon ng sariling tahanan. May mga araw na maayos ang lahat at may mga araw na ramdam ko pa rin ang tensyon. Minsan naiisip ko pa rin kung baka ako ang dahilan kung bakit nagbago ang samahan namin. Pero natutunan ko na ang pagmamahal sa pamilya ay hindi nasusukat sa laki ng perang naibibigay mo. Minsan, ang pinak**ahirap gawin ay ang magtakda ng hangganan. At habang pinipilit naming buuin ang kinabukasan naming mag asawa, isang tanong pa rin ang bumabalik sa isip ko. Darating kaya ang araw na maiintindihan nila na ang pagtanggi ay hindi kawalan ng pagmamahal kundi paraan lang para hindi rin kami tuluyang maubos?

Hindi ko makakalimutan yung kapitbahay naming mas excited pa yata sa kasal ko kaysa sa akin.

Noong naghahanda kami para sa kasal namin ng fiancé ko, sinubukan talaga naming gawing simple lang ang lahat. Pareho kaming nagtatrabaho at nag-iipon, kaya bawat gastos pinag-iisipan namin mabuti. Maliit lang ang budget namin at gusto namin ng intimate wedding kasama lang ang pamilya at malalapit na kaibigan.

Tahimik naman sana ang paghahanda namin hanggang sa may isang kapitbahay kaming biglang naging parang self-appointed wedding coordinator. Sa umpisa, okay lang naman. Paminsan-minsan nagtatanong siya kung kailan ang kasal at saan ang venue. Akala ko normal na pakikipagkwentuhan lang.

Pero habang papalapit ang kasal, parang lumalala ang pagiging interesado niya. Isang araw pag-uwi ko galing trabaho, sinalubong niya agad ako sa labas ng bahay.

"Ay, dapat mas marami kayong bisita. Sayang naman ang handaan kung konti lang."

Ngumiti lang ako kahit medyo naiirita na. Hindi ko na pinatulan.

Pagkalipas ng ilang araw, may nalaman akong ikinuwento niya sa ibang kapitbahay na sa ganitong venue daw kami ikakasal at may ganitong theme. Nagulat ako dahil hindi naman namin iyon ipinagsasabi sa iba. Doon ko narealize na bawat maliit na detalye na nababanggit namin, ikinakalat na pala niya sa buong lugar.

Mas naging nakakastress nang magsimula siyang magbigay ng mga desisyon para sa kasal namin na parang siya ang ikakasal.

"Dapat ganito ang gown mo."

"Dapat kumuha kayo ng live band."

"Dapat invited si ganito at si ganyan."

Lahat na lang may opinyon siya.

Habang tumatagal, napapansin kong mas naiistress ako tuwing nakikita ko siya kaysa sa mga tunay na problema sa wedding preparations. Minsan nga naiisip ko kung ako ba ang masyadong sensitive. Baka gusto lang naman niyang tumulong. Pero sa totoo lang, pakiramdam ko nawawala na yung excitement ko dahil pakiramdam ko may ibang taong gustong kontrolin ang mga bagay na dapat kami lang ng fiancé ko ang nagdedesisyon.

Dumating yung punto na may kumalat na balitang may open invitation daw sa buong street namin. Nagulat ako dahil wala naman kaming sinabihan ng ganoon. May ilang kapitbahay pa ang nagtatanong kung anong oras daw ang reception. Doon ko nalaman na siya pala ang nagsasabi sa iba na baka pwede silang dumaan dahil marami naman daw pagkain.

Sobrang nahiya ako. Hindi ko alam kung paano ko ieexplain sa mga tao na hindi naman talaga sila kasama sa guest list.

Ilang linggo bago ang kasal, naglakas-loob na akong kausapin siya. Maayos naman ang pagkakasabi ko. Sinabi ko na appreciate namin ang concern niya pero may plano na kami at gusto naming panatilihing pribado ang ibang detalye.

Tahimik lang siya habang nagsasalita ako. Akala ko magtatampo o magagalit.

Pero ang hindi ko inaasahan, ngumiti lang siya at sinabing, "Pasensya na ha. Nasanay lang siguro akong makisawsaw. Natutuwa kasi ako para sa inyo."

Bigla akong natahimik.

Hindi nawala yung inis ko sa lahat ng ginawa niya, pero doon ko rin naisip na minsan may mga tao talagang hindi alam ang boundaries nila. Hindi dahil masama silang tao, kundi dahil iba lang ang paraan nila ng pagpapakita ng interes o pakikialam.

Natuloy ang kasal namin nang maayos. Hindi siya invited sa reception, pero nakita ko siyang nakasilip sa gate noong araw ng kasal habang nakangiti at kumakaway.

Hanggang ngayon kapag naaalala ko yung wedding preparations namin, isa siya sa mga pinakanakakastress pero pinakanakakatawang parte ng kuwento.

Minsan naiisip ko pa rin, ilan kaya sa mga problema natin ang lumalaki dahil sa pakikialam ng ibang tao, at ilan naman ang lumalaki dahil hinahayaan nating maapektuhan tayo nang sobra?