Builders Pandayan

𝗠𝗶𝗻𝗱𝗼𝗿𝗼’𝘀 𝗠𝗮𝗻𝗴𝘆𝗮𝗻 𝗦𝘁𝗼𝗿𝘆 𝗛𝗲𝗮𝗱𝘀 𝘁𝗼 𝗖𝗶𝗻𝗲𝗺𝗮𝗹𝗮𝘆𝗮 𝗧𝗵𝗿𝗼𝘂𝗴𝗵 ‘𝗞𝗮𝗸𝗮 𝗦𝗮 𝗬𝗮𝘄𝗮𝗻’

The misty highlands of Mindoro are officially meeting the neon lights of Manila as production wrapped on May 23 for Bryce Productions' Kaka Sa Yawan, a poignant coming-of-age film set to debut at the Cinemalaya festival this August.

Originally submitted to Cinemalaya under the title "May Buntot Ang Mga ’Yan," the film was later renamed Kaka Sa Yawan, a phrase that translates to “Brothers by the River” filmed at Pinamalayan, Oriental Mindoro.

Trading traditional studio casting for raw authenticity, director Alpha Habon took his cameras deep into ancestral lands to cast real Tadyawan Mangyan residents.

“I’ve always wanted po to make a film about indigenous people,” Habon told Pilipino Star Ngayon columnist Salve Asis.

Leading the story are two young newcomers: Dennis Datu, a real Mangyan from Mindoro and Bryce Nicolo. As their characters grow older in the narrative, the roles are taken over by Benedix Ramos and Beaver Magtalas, respectively.

The film also features a strong supporting cast composed of Luis Alandy, Nikki Valdez, Karl Medina, and Queenay Mercado.

“Cinemalaya bigla yung papasukin mo na project, so andun nga po 'yung pressure if kaya ko bang gampanan.”

More than a coming-of-age story, according to Habon, Kaka Sa Yawan serves as a cultural bridge between the Mangyan community and wider Filipino audiences, bringing Mindoro’s indigenous heritage, landscapes, and lived experiences to one of the country's prestigious film festival.

The Tadyawan Mangyans are one of the eight indigenous Mangyan groups of Mindoro, known for preserving their rich cultural traditions while gradually adapting to modern influences and contemporary Filipino society.

Via Kathleen Cabral

𝗔𝗱𝗼𝗿𝗮 𝗻𝗮𝗺𝗲𝗱 𝗕𝘂𝗶𝗹𝗱𝗲𝗿𝘀 𝗣𝗮𝗻𝗱𝗮𝘆𝗮𝗻 𝗘𝗱𝗶𝘁𝗼𝗿-𝗶𝗻-𝗖𝗵𝗶𝗲𝗳 𝗳𝗼𝗿 𝗔𝗬 𝟮𝟬𝟮𝟲–𝟮𝟬𝟮𝟳 𝗮𝘀 𝗟𝗮𝗻𝗱𝗶𝗰𝗵𝗼 𝗰𝗼𝗻𝗰𝗹𝘂𝗱𝗲𝘀 𝘁𝗲𝗿𝗺

Multimedia Editor Alvincent Adora has been appointed as the new Editor-in-Chief of Builders Pandayan for Academic Year 2026–2027, succeeding Jhon Carlo Landicho who is concluding his term.

The decision was finalized on Thursday, June 4, after a selection panel interviewed three candidates for the top editorial post.

The panel was composed of:

Dr. Consuelo M. Untalan, retired Extension Services Focal Person and former adviser of Builders Pandayan

Donne Fernando Guerrero, Deputy Director for Student Support and Engagement

Nicka Carolene Dris, current publication adviser

Jhon Carlo Landicho, outgoing Editor-in-Chief

Michelle Pagsuyuin, outgoing Associate Editor for Internal Affairs

Adora secured the position over fellow applicants and nominees, Associate Editor for External Affairs Queencie Bautista and Junior Writer Al-Francis Eje.

In a statement, Adora emphasized that his leadership will focus on rigorous staff training and intensified fact-checking protocols for all published articles as part of the publication's commitment to serving the Mindoro State University (MinSU) student body.

Meanwhile, outgoing chief Landicho reminded the incoming team to maintain the student publication's resilience and to continue its legacy of service, alongside the to-ben selected members of the editorial board.

The leadership transition takes place ahead of Landicho's upcoming graduation.

Via John Nicole Buñag

𝗛𝗶𝗻𝗱𝗶 𝗱𝗮𝗽𝗮𝘁 𝗽𝗶𝗻𝗮𝗴-𝗶𝗶𝗻𝘁𝗮𝘆 𝗮𝗻𝗴 𝗺𝗴𝗮 𝗣𝗶𝗹𝗶𝗽𝗶𝗻𝗼

“Kung hindi ka pa galit, bakit?”

Mistulang paulit-ulit na pumapantig sa aking tenga at isipan ang tanong na ito sa tuwing napapanood at nababasa ang mga pangyayari sa senado. Ang lugar kasi na dapat ay sentro ng mga plano at bisyon para sa pag-unlad at pag-angat ng buhay ng mga Pilipino, ay tila naging tagpuan ng mga pampulitikang drama, sigalot, at palabas na parang nagiging isang seryeng tulad sa tv.

Isa-isahin nating balikan.

Una ay ang pagbabago ng liderato sa senado. Ang pag-upo ni Senator Alan Peter Cayetano bilang bagong senate president dahil sa biglaan at puros aksyon na pagbabalik ni Senator Bato Dela Rosa sa senado matapos ang ilang buwang pagliban — mahalagang boto na nagpabago ng mga posisyon sa senado. Kaugnay nito ay ang pagkalat ng CCTV footage ni Sen. Dela Rosa na tumatakbo sa hagdan dahil umano sa paghabol ng mga ahente ng NBI.

Sumunod dito ang putukan ng baril sa 2nd Floor ng Senate Building at ang kadugtong nitong sisihan at di pagkakamustahan tungkol sa pangyayari, at ang muling pagkawala ni Sen. Dela Rosa.

Matapos ang ilang araw, ang pagbabago naman ng komite sa senado ang naging issue. Napalitan ng mga taga Majority Bloc ang mga komiteng hawak ng mga taga Minority Bloc. Sobrang politikal. Sobrang nakakabahala.

Naging maputok na isyu rin ang pagtutulak ng Majority Bloc na payagan ang online na partisipasyon sa senado. Pero tutol ang Minority Bloc dito dahil sa mga force majeure na sitwasyon lamang maari ang online na partisipasyon. Naging usap-usapan din ang kanilang pagwalk-out at pagtawag ng quorum.

Isang malaking palabas naman ang nangyari matapos ang presentasyon ni Senator Imee Marcos sa senado ng isang bidyong tinatalakay ang mga plano umano ng Minority Bloc na Charter Change, kaya raw naganap ang mga isyu sa senado at ang pagkikita-kita ng mga senador sa Solaire.

Ngayon, ang isyu naman ng pagliban ni Senator Alan Peter Cayetano at ng Majority Bloc ang pinag-uusapan at pinagtatalunan ng mga senador at ng mga Pilipino.

At sa kasagsagan ng mga pangyayaring ito, habang napapanood at nakikita natin ang mga palabas at pagtatalo sa senado, ay ang bagay na ating nakakaligtaan — ang paglimot sa responsibilidad na dapat nilang pinupunan.

Iniluklok sila sa pwesto hindi upang gawing circus ang senado kundi upang maglingkod at maghanap ng mga solusyon sa mga suliraning kinakaharap ng bansa. Kaya naman nakakagalit kapag ang mga sesyon ng Senado ay nauuwi sa isang palabas kaysa isang seryosong institusyon ng pamahalaan.

Sa bawat araw na nalilihis ang atensyon ng mga mambabatas sa mga bagay na hindi naman direktang nakatutulong sa kapakanan ng publiko, at sa bawat araw na lumiliban ang ilan sa mga senador ay mas tumatagal ang pagpasa ng mga batas na maaaring magbigay ng ginhawa sa buhay ng mga Pilipino.

Ang mga panukalang batas tungkol sa trabaho, edukasyon, agrikultura, serbisyong pangkalusugan at iba pa, ay naiiwan sa mga mesa at komite habang ang oras ng bayan ay nasasayang sa mga usaping hindi naman agarang nakapagpapabuti sa kalagayan ng nakararami.

At ang mas masakit dito, hindi kayang ipagpaliban ng mga ordinaryong Pilipino ang kanilang mga pangangailangan. Hindi naghihintay ang gutom. Hindi maaaring sabihin sa isang pamilyang walang maihain sa hapag na maghintay muna hanggang matapos ang mga bangayan sa Senado. Hindi rin maaaring hilingin sa isang may sakit na tiisin muna ang karamdaman habang wala pang naipapasang batas para sa mas maayos at abot-kayang serbisyong pangkalusugan.

Ganito rin ang kalagayan ng ating mga magsasaka. Hindi nila maaaring ipagpaliban ang kanilang kabuhayan habang naghihintay ng mga programang magtitiyak ng patas na presyo para sa kanilang ani. Sa bawat anihang lumilipas na hindi sila nabibigyan ng sapat na suporta, patuloy na nababaon sa kahirapan ang mga taong siyang nagpapakain sa buong bansa.

Ang bawat oras na nasasayang sa mga walang saysay na palabas ay may katumbas na pagkakataong nawawala para sa mga Pilipinong umaasang may pagbabago.

May mga kabataang naghihintay ng mas magandang edukasyon, mga manggagawang nangangailangan ng maayos na trabaho, at mga pamilyang umaasa sa mga programang magpapagaan sa kanilang buhay. Para sa kanila, ang pagkaantala ng mga batas ay hindi simpleng usapin ng politika dahil ito ay usapin ng pagkain sa mesa, gamot sa karamdaman, at pag-asa para sa kinabukasan.

Hindi perpekto ang Senado, at natural lamang ang pagkakaroon ng magkakaibang pananaw. Ngunit sa huli, ang kanilang pangunahing responsibilidad ay hindi ang magbangayan o gawing entablado ng palabas ang senado.

Ang kanilang tungkulin ay magtrabaho para sa bayan. Sapagkat habang ang mga senador ay may kakayahang maghintay, ang mga Pilipinong araw-araw na nakikipaglaban sa gutom, sakit, at kahirapan ay wala nang panahong dapat pang sayangin.

Ang mga Pilipino ay naghihintay. At hindi na sila dapat pang paghintayin.

HUSHPOINT / Al-Francis Eje
Graphics by Jhon Carlo Landicho

𝗗𝗲𝘁𝗹𝗶𝗲𝗳 𝗗𝗲𝗼 𝗕𝘂𝘁𝗶𝗼𝗻𝗴 𝗿𝗲𝗰𝗼𝗿𝗱𝘀 𝟯 𝘄𝗶𝗻𝘀 𝗶𝗻 𝗣𝗮𝗹𝗮𝗿𝗼𝗻𝗴 𝗣𝗮𝗺𝗯𝗮𝗻𝘀𝗮 𝗱𝗲𝘀𝗽𝗶𝘁𝗲 𝗲𝗮𝗿𝗹𝘆 𝗲𝘅𝗶𝘁

MIMAROPA representative Detlief Deo Butiong of Mindoro State University Laboratory High School wrapped up his campaign in the 2026 Palarong Pambansa with an impressive three victories from four matches in the table tennis competition.

Butiong opened his tournament run on May 28 with back-to-back wins, defeating the paddler from the CARAGA Region before overcoming the representative of the Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM).

He returned to action on May 29 and suffered his first setback against CALABARZON. However, the MinSU standout quickly bounced back, securing another victory against Region XII to finish the elimination rounds with a 3–1 record.

Despite winning three of his four matches, Butiong fell short of advancing to the quarterfinals due to tournament regulations requiring an unbeaten record in the bracketing rounds to qualify for the next stage.

Throughout the competition, Butiong received unwavering support from his family, who expressed pride in his performance despite the outcome.

"Sobrang proud kami sa'yo anak. Hindi man tayo pinalad sa next round ay alam kong binigay mo yung best mo sa mga laban mo," said his parents, Marjurie and Dayo Butiong.

MinSU Laboratory High School Principal Dr. Loida Marasigan also extended her congratulations to the young athlete for bringing honor to the school.

"Isang karangalan sa aming pamilya ng MinSU Laboratory High School ang pagkapanalo sa table tennis ni Detlief Deo Butiong sa Palarong Pambansa," Marasigan said.

"Tunay na inspirasyon sa ating unibersidad. Proud kami sa kanyang ipinamalas na kahusayan," she added.

Via Jhon Carlo Landicho

𝗠𝗶𝗻𝗦𝗨 𝗖𝗮𝗹𝗮𝗽𝗮𝗻 𝘁𝗼 𝗼𝗽𝗲𝗻 𝗻𝗲𝘄 𝗕𝘂𝘀𝗶𝗻𝗲𝘀𝘀 𝗖𝗲𝗻𝘁𝗲𝗿 𝘄𝗶𝘁𝗵 𝟴 𝘀𝘁𝗮𝗹𝗹𝘀

New Prefab Business Center is set to open at Mindoro State University (MinSU) Calapan City Campus as construction of the facility nears completion.

Located near the BTVTED compound and the administration building, the open and non-air-conditioned facility is designed to accommodate around 50 to 80 individuals, while up to 100 persons may fit at full capacity.

The business center will house eight stalls, a meeting area for the Production and Resource Generation Office, a storage room, four comfort rooms, and two wash areas.

University officials said only a few remaining works are needed for the project’s completion, including the installation of glass windows.

According to information provided by the MinSU Calapan Deputy Director for Auxiliary and Physical Facilities and MinSU Project Development Officer III Engr. Mark Lester Magpantay, the project contract took effect on December 28, 2025 and was scheduled for completion on March 22, 2026.

Despite the expiration of the contract period, the project remains unfinished and is now subject to liquidated damages, where penalties imposed on the contractor will be remitted to the university.

Via Jhon Carlo M. Landicho
Photos by John Nicole Buñag