ABC Channel

प्रविधि विशेष: कसरी एक जापानी इन्जिनियरको 'निःशुल्क उपहार'ले संसार बदल्यो?

आज हामी तरकारी पसलदेखि ठूला सपिङ मलसम्म, रेस्टुरेन्टका मेनुदेखि अस्पतालका रिपोर्टसम्म एउटा वर्गाकार चित्र स्क्यान गर्छौँ— QR Code। तर के तपाईँलाई थाहा छ, यसको सुरुवात कसरी भएको थियो?
यसरी भयो आविष्कार:
सन् १९९४ मा जापानी इन्जिनियर मासाहिरो हाराले अटोमोबाइल कम्पनी 'डेन्सो वेभ'मा काम गर्ने क्रममा QR (Quick Response) कोडको आविष्कार गरेका थिए। परम्परागत बारकोडभन्दा हजारौँ गुणा बढी सूचना भण्डारण गर्न सक्ने र जुनसुकै कोणबाट पनि तुरुन्तै स्क्यान हुने यसको विशेषताले गर्दा यो प्रविधि क्रान्तिकारी सावित भयो।

किन खास छ यो कथा?
QR कोडको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष यसको व्यावसायिक सफलता मात्र होइन, बरु यसका आविष्कारक र कम्पनीको उदारता हो:
• पेटेन्ट फिर्ता: डेन्सो वेभले यसको पेटेन्ट राखे पनि यसलाई सबैका लागि निःशुल्क र खुला (Open Source) गरिदियो।
• विश्वव्यापी प्रयोग: यदि यो प्रविधि पैसा तिरेर मात्र चलाउन पाइने भएको भए, आज हामीले प्रयोग गर्ने भुक्तानी प्रणाली यति व्यापक हुने थिएन।
• नेपालमा प्रभाव: नेपालमा पनि कोभिड-१९ पछि डिजिटल भुक्तानी र सूचना आदान-प्रदानमा QR कोडले एउटा नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ।
निष्कर्ष:
तीन दशकअघि एउटा साधारण समस्या समाधानका लागि बनाइएको यो प्रविधि आज आधुनिक जीवनको अभिन्न अङ्ग बनेको छ। मासाहिरो हाराको यो आविष्कारले प्रमाणित गर्छ कि— जब प्रविधिलाई नाफाभन्दा माथि राखेर मानवताको हितका लागि साझा गरिन्छ, त्यसले संसार बदल्न सक्छ।

तपाईँलाई यो जानकारी कस्तो लाग्यो? कमेन्टमा लेख्नुहोला! 👇