Astitwa

पुस्ताबीचको द्वन्द्व: हामी के गुमाउँदै छौँ?

आजको समाजमा पुस्ताबीचको दूरी बढ्दै गएको छ। नयाँ पुस्ता छिटो परिवर्तन चाहन्छ, छिटो अघि बढ्न चाहन्छ, र कहिलेकाहीँ पुरानो पुस्तालाई बोझझैँ ठान्न थाल्छ। “उनीहरू पुराना सोचका हुन्”, “समयसँगै चलेनन्” भन्ने धारणा बलियो हुँदै जान्छ। तर यो सोचले एउटा गहिरो खतरा बोकेको छ—अनुभवको उपेक्षा।

पुरानो पुस्ताले समय देखेको हुन्छ। उनीहरूले गल्ती गरेका छन्, सिकेका छन्, असफलता भोगेका छन् र त्यसबाट उठ्ने बाटो पनि देखेका छन्। त्यो अनुभव किताबमा भेटिँदैन, गुगलमा खोजेर पनि पूरा पाउन सकिँदैन। जब नयाँ पुस्ताले त्यो अनुभवलाई अस्वीकार गर्छ, तब उनीहरू आफूले नचाहँदा–नचाहँदै उही गल्ती दोहोर्याउने जोखिममा पर्छन्।

अर्को तर्फ, पुरानो पुस्ताले पनि आफूलाई “सबै थाहा छ” भन्ने अडानमा मात्र बसिरहनु हुँदैन। समय बदलिएको छ, तरिका बदलेका छन्, सोच्ने ढाँचा फरक भएको छ। यदि दुवै पुस्ता आ–आफ्नो अहंकारमा अडिए भने द्वन्द्व बढ्छ, दूरी गहिरिन्छ। समाधान भनेको एउटाले अर्कोलाई हटाउने होइन, सँगै हिँड्ने बाटो खोज्नु हो।

सबैभन्दा ठूलो घाटा त्यतिबेला हुन्छ, जब जीवनको कुनै कठिन मोडमा नयाँ पुस्ता एक्लै पर्छ। त्यही बेला उनीहरूलाई चाहिने हुन्छ—शान्त सल्लाह, धैर्य अनुभव, र संकटबाट निस्किने व्यावहारिक बाटो। तर यदि सम्बन्ध पहिल्यै तोडिएको छ भने, त्यो सहारा पाउन ढिला भइसकेको हुन्छ।

सम्मान र सहकार्य कमजोरी होइन, शक्ति हो।
पुरानो पुस्ताबाट सिक्नु भनेको पछि फर्किनु होइन, बलियो आधार बनाउनु हो। नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र पुरानो पुस्ताको अनुभव जब सँगै आउँछ, तब मात्र समाज, संस्था र परिवार दीगो रूपमा अघि बढ्छ।

पुस्ताबीचको द्वन्द्व जित्ने होइन, बुझ्ने कुरा हो।
किनकि भविष्य एक्लै बनिँदैन—अनुभव र ऊर्जा सँगै हुँदा मात्र सम्भव हुन्छ।

हामी धेरै कुरा बोलिरहेका छौँ, तर के साँच्चै सोचिरहेका पनि छौँ?

आजको समाजमा आवाज धेरै छन्—नारा, पोस्ट, लाइभ, प्रतिक्रिया। तर ती आवाजहरू आफ्नै विचारबाट आएका हुन् कि अरूले तयार पारेका कथनहरूको प्रतिध्वनि मात्र?

अस्तित्व कुनै एउटा पक्षको समर्थन होइन।
अस्तित्व प्रश्न गर्ने साहस हो।
किन यस्तो भयो? कसको फाइदा भयो? र यसको मूल्य कसले तिर्‍यो?

हामीलाई असहमत हुन सिकाइएको छैन। हामीलाई चुप लाग्न, लाइनमा बस्न, र भिडसँग बग्न सिकाइएको छ। तर इतिहास सधैं भिडले होइन, विवेकले मोडिएको छ। जब व्यक्तिले आफ्नो सोचलाई इमानदारीपूर्वक प्रयोग गर्छ, त्यहीँबाट परिवर्तन सुरु हुन्छ।

अस्तित्व बोल्छ—
महिलाको आत्मसम्मानका लागि,
युवाको स्वतन्त्र सोचका लागि,
र समाजको सामूहिक चेतनाका लागि।

यदि कुनै कुरा असहज लाग्छ भने, सायद त्यही कुरा बोल्नुपर्ने समय हो।
यदि कुनै प्रश्न डर लाग्दो छ भने, सायद त्यही प्रश्न आवश्यक छ।

अस्तित्व — जहाँ आवाजलाई मर्यादा मिल्छ,
र संवादले अर्थ पाउँछ।

#अस्तित्व