DAYAK's TALKS

Berikut adalah perincian RUU Kanun Tanah (Pindaan) Sarawak 2025 khusus berkaitan tanah wakaf, termasuk kedudukan undang-undangnya dan impaknya:

1. Apakah sebenarnya diperkenalkan dalam RUU 2025?

RUU ini bukan “RUU Wakaf” yang berdiri sendiri, tetapi pindaan kepada Kanun Tanah Sarawak (Land Code) yang memasukkan elemen wakaf.

Intipati utama:
Seksyen baharu (Seksyen 171A) diperkenalkan

Memberi kuasa kepada:
Individu
Majlis Islam Sarawak (MIS)
untuk memohon pendaftaran tanah sebagai wakaf dalam Daftar Tanah rasmi

👉 Maksudnya:
Wakaf kini diiktiraf secara formal dalam sistem pentadbiran tanah negeri

Sebelum ini, wakaf lebih banyak diurus melalui struktur agama / amanah sahaja

2. Adakah ia undang-undang Sivil atau Syariah?

Jawapan ringkas:
👉 Ia dimasukkan dalam UNDANG-UNDANG SIVIL (Land Code), bukan undang-undang Syariah.

Penjelasan:

Kanun Tanah Sarawak ialah:
Undang-undang negeri
bersifat umum (civil law)
terpakai kepada SEMUA rakyat tanpa mengira agama

Namun:
Ia mengimport konsep agama (wakaf Islam) ke dalam undang-undang sivil

Tafsiran wakaf masih bergantung kepada:

Ordinan Majlis Islam Sarawak 2001
prinsip hukum Islam

👉 Jadi, kedudukannya adalah:
Struktur: Sivil
Substansi konsep: Syariah (Islamic doctrine)

➡️ Ini yang menjadikan isu ini kontroversi.

3. Mengapa ia dianggap sensitif / kontroversi?

Beberapa isu utama yang dibangkitkan:

(A) Perlanggaran prinsip sekular tanah Sarawak
Pentadbiran tanah Sarawak sejak dahulu:

👉 neutral agama (secular framework)
Memasukkan wakaf dianggap:
👉 perubahan dasar besar

(B) Risiko konflik bidang kuasa

Pertikaian tanah wakaf boleh melibatkan:
Mahkamah Sivil
Mahkamah Syariah

👉 Risiko:
“jurisdictional conflict” (pertindihan kuasa)

(C) Kekaburan definisi undang-undang

“Wakaf” tidak ditakrifkan secara jelas dalam Kanun Tanah
Perlu rujuk kepada:
hukum Islam / fatwa

👉 Ini boleh:
melemahkan kepastian undang-undang (legal certainty)

(D) Implikasi kepada masyarakat bukan Islam
Kanun Tanah = undang-undang umum
Wakaf = konsep agama Islam

👉 Risiko:
melibatkan bukan Islam dalam pertikaian yang ada elemen agama

4. Impak kepada Undang-undang Tanah Sarawak

(1) Transformasi sistem tanah (pengiktirafan wakaf)

Wakaf kini:
boleh didaftarkan secara rasmi
menjadi sebahagian daripada rekod hak milik tanah

👉 Kesan:
meningkatkan ketelusan & perlindungan aset wakaf

(2) “Hybridisation” undang-undang (campuran sivil + agama)

Kanun Tanah berubah daripada:
pure civil law → mixed (civil + religious element)
👉 Ini adalah perubahan struktur besar dalam sistem perundangan tanah Sarawak

(3) Precedent kepada agama lain
RUU juga menyatakan:

👉 konsep sama boleh diperluas kepada agama lain

👉 Kesan:
membuka ruang kepada:
trust agama Kristian, Buddha, dll
menuju model plural legal recognition

(4) Risiko litigasi & pertikaian masa depan
Isu yang mungkin timbul:

status tanah wakaf vs hak milik biasa
pembatalan / perubahan wakaf
konflik NCR (Native Customary Rights)

👉 Tanah Sarawak sangat sensitif kerana:
melibatkan NCR & komuniti pribumi

(5) Pengukuhan kawalan kerajaan

Dengan pendaftaran rasmi:
kerajaan mempunyai rekod penuh tanah wakaf
lebih mudah:
kawal
audit
urus pembangunan

5. Kesimpulan Strategik

Kedudukan undang-undang:
✔️ Diletakkan dalam undang-undang sivil (Kanun Tanah)

❗ Tetapi membawa unsur Syariah ke dalam sistem sivil

Implikasi besar:
Perubahan dasar perundangan tanah Sarawak

Cabaran kepada prinsip sekular pentadbiran tanah

Potensi konflik bidang kuasa (Sivil vs Syariah)

Pembukaan kepada sistem pelbagai agama dalam tanah

Peningkatan formaliti & kawalan ke atas tanah wakaf

6. Analisis kritikal (penting untuk faham isu sebenar)

Secara akademik, pindaan ini boleh dilihat sebagai:

👉 “Legal integration model”
(di mana konsep agama diserap ke dalam undang-undang sivil)

Tetapi risikonya:

👉 “Legal fragmentation”
jika tidak jelas siapa ada kuasa akhir:

mahkamah sivil?
mahkamah syariah?
Majlis agama?

Jika inginkan DAYAK seiring dengan bangsa lain. Antara peristiwa yang patut dikurangkan, ialah:
"NGARU' REKUNG"
Sehingga 70% dalam masa satu bulan.

PELAN 5–10 TAHUN: “DARI ANGKA KEPADA STRUKTUR”

I. POLITIK: DARIPADA WAKIL KEPADA PENGAWAL DASAR

Realiti Semasa

- Dayak ada perwakilan
Tetapi tidak sentiasa mengawal portfolio fiskal & ekonomi strategik

- Undi berpecah mengurangkan leverage

1. Tahun 1–3: Konsolidasi Blok Kuasa

A. Bentuk Majlis Strategik Dayak (Non-Partisan)
Bukan parti baru.

Tetapi platform bersama merentas parti.

Fungsi:

Tetapkan 5 tuntutan dasar bersama (tanah, pendidikan, peruntukan luar bandar, peluang kontrak, pembangunan bandar)

Undi kolektif dalam isu strategik

Tanpa kesatuan minimum, kuasa tawar-menawar lemah.

B. Sasaran Portfolio Strategik

Dalam 5 tahun:

Dayak mesti memegang sekurang-kurangnya dua portfolio ini:

- Tanah & Sumber Asli
- Perancangan Ekonomi
- Kewangan Negeri
- Infrastruktur Luar Bandar

Kuasa sebenar bukan pada jumlah YB, tetapi kawalan bajet dan dasar.

2. Tahun 4–10: Bina Mesin Politik Profesional

Latih 200 pegawai dasar & penyelidik politik Dayak

- Wujudkan unit analitik data pilihan raya
- Bina think tank dasar ekonomi Dayak
- Politik moden bukan hanya ceramah — ia data, dasar dan strategi fiskal.

II. EKONOMI: TANAH MESTI JADI KAPITAL

Realiti:
Dayak kaya tanah, miskin leverage kewangan.

1. Tahun 1–3: Penstrukturan Aset

A. Konsolidasi Tanah NCR Secara Korporat

Tubuhkan syarikat pegangan wilayah.

Model:
- Tanah sebagai saham
- Profesional mengurus
- Untung diagih

Fokus sektor:
- Agro-proses (lada, sawit premium, durian eksport)
- Tenaga solar komuniti
- Pelancongan alam berskala besar
- Tanpa struktur korporat, NCR kekal statik.

B. Dana Ekuiti Dayak (RM500 juta–RM1b sasaran 10 tahun)

Sumber:
- GLC
- Pelabur institusi
- Kerajaan negeri
- Diaspora Dayak

Fokus:
- Pegangan ekuiti dalam syarikat sedia ada
- Pengambilalihan PKS strategik
- Pembinaan syarikat logistik & pembinaan

Matlamat 10 tahun:
50 syarikat sederhana milik Dayak
5 konglomerat sektor strategik

2. Tahun 4–10: Penguasaan Rantaian Nilai

Sasaran:
30–40% kontrak negeri dalam sektor tertentu
Penglibatan dalam projek tenaga hijau & hidrogen
Dayak sebagai vendor utama, bukan sub-kontraktor
Ekonomi tidak berubah melalui projek kecil.
Ia berubah melalui penguasaan sektor.

III. SOSIAL & PENDIDIKAN: MELAHIRKAN KELAS ELIT

Inilah bahagian paling kritikal.

1. Biasiswa Strategik Terarah (Bukan Umum)

100 pelajar setahun selama 10 tahun dalam bidang:

- Undang-undang tanah & perlembagaan
- Kewangan & pelaburan
- Kejuruteraan tenaga
- Teknologi digital
- Dasar awam

Dengan syarat:
Ikatan 10 tahun berkhidmat di Sarawak.

Dalam 10 tahun:
1000 profesional strategik.

2. Urban Elite Formation
Galakkan 50% generasi muda Dayak berada di bandar utama.

Kenapa?
Kuasa ekonomi dan politik lahir di bandar.

Sokongan:
Asrama profesional
Jaringan mentor korporat
Program kepimpinan bandar

3. Jaringan Rentas Kaum

Realiti Sarawak:

Ekonomi Cina kuat.
Pentadbiran Melayu-Melanau berpengaruh.

Strategi matang:

Bina pakatan korporat
Masuk lembaga pengarah bersama
Usahasama strategik
Menguasai tidak bermaksud meminggirkan.
Ia bermaksud setara dan dihormati.

APA YANG BOLEH BERUBAH DALAM 5–10 TAHUN?

Jika disiplin tinggi:

Dalam 5 tahun:

Blok politik Dayak lebih bersatu
20–30 syarikat sederhana wujud
Portfolio strategik dikawal bersama

Dalam 10 tahun:

Kelas kapitalis Dayak jelas
40% posisi strategik negeri dipegang Dayak

NCR jadi aset produktif
Profesional Dayak mengisi struktur pentadbiran

RISIKO TERBESAR

Perpecahan dalaman
Politik personaliti
Elit sedia ada selesa dengan status quo

Bergantung kepada sentimen identiti tanpa strategi ekonomi

Jika empat ini tidak diatasi,
10 tahun akan jadi 30 tahun lagi.

RUMUSAN TEGAS

Dayak tidak lemah.
Dayak belum distrukturkan secara strategik.

Kuasa datang apabila:
Tanah jadi modal
Politik jadi disiplin
Pendidikan jadi elit
Ekonomi jadi pegangan
Bukan dengan slogan,
tetapi dengan struktur.