Medical Assistant

မြေတုပ်ကွေး(Melioidosis)ရောဂါ

Melioidosis (Whitmore's disease) ဟာ Burkholderia pseudomallei ဆိုတဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးပါ။ ဒီပိုးကို မြေဆီလွှာနဲ့ ရေဝပ်တဲ့နေရာတွေ (ဥပမာ- လယ်ကွင်း၊ စိမ့်မြေ၊ ရေကန်) ထဲမှာ တွေ့ရတတ်ပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသနဲ့ သြစတြေးလျမြောက်ပိုင်း တို့မှာ အဖြစ်များပါတယ် ။ မြန်မာလိုတော့ "မြေတုပ်ကွေး" လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ် ။

🦠 ကူးစက်ပုံ

ရောဂါပိုးက ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို အဓိက ဝင်ရောက်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကတော့ :

· အရေပြားမှတစ်ဆင့်: ဒဏ်ရာ၊ အနာအဆာ ဒါမှမဟုတ် အရေပြားပွန်းပဲ့ရာကနေ ပိုးပါတဲ့ မြေ သို့မဟုတ် ရေနဲ့ ထိတွေ့မိခြင်း။
· အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့်: ပိုးပါတဲ့ ဖုန်မှုန့် ဒါမှမဟုတ် ရေမှုန်ရေမွှားတွေကို ရှူရှိုက်မိခြင်း။
· ပါးစပ်မှတစ်ဆင့်: ပိုးပါတဲ့ ရေ သို့မဟုတ် အစားအစာတွေကို စားသုံးမိခြင်း။

သတိပြုရန်: လူတစ်ဦးကနေ တစ်ဦးကို ကူးစက်နိုင်ခြေက အလွန်ရှားပါး ပါတယ်။

📊 ဖြစ်နိုင်ချေများတဲ့ အုပ်စုများ

အောက်ပါအခြေအနေရှိသူတွေမှာ ရောဂါပြင်းထန်နိုင်ချေ ပိုများပါတယ် ။

· ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ
· နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ
· အသည်းရောဂါရှိသူများ
· အရက်အလွန်အကျွံ သောက်သုံးသူများ
· ကိုယ်ခံအားနည်းစေသော ရောဂါများ သို့မဟုတ် ကင်ဆာရောဂါရှိသူများ

🤒 ရောဂါလက္ခဏာများ

ရောဂါလက္ခဏာတွေက ပိုးဝင်တဲ့နေရာပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားနိုင်ပြီး အခြားရောဂါတွေ (ဥပမာ- တီဘီရောဂါ၊ အဆုတ်ရောင်) နဲ့ ရောထွေးနိုင်ပါတယ် ။ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ :

· အဖျားကြီးခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း
· ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း (အဆုတ်ပိုးဝင်လျှင်)
· ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနှင့် အဆစ်များ ကိုက်ခဲခြင်း
· အရေပြားတွင် အနာများ၊ အဖုများ သို့မဟုတ် အတွင်းအနာများ (abscess) ဖြစ်ခြင်း
· ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း
· ပြင်းထန်ပါက ဦးနှောက်ရောင်ခြင်း၊ သွေးအဆိပ်သင့်ခြင်း (sepsis) ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

💊 ကုသမှုနှင့် သတိပြုရန်

ဒီရောဂါဟာ စောစောမသိရှိဘဲ ကုသမှုမခံယူပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့အတွက် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းမှာ ချက်ချင်းကုသမှုခံယူဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

· ကုသမှုကြာချိန်: ပဋိဇီဝဆေးတွေကို ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကနေ လပေါင်းများစွာအထိ ကြာမြင့်စွာ သောက်သုံးဖို့ လိုအပ်ပါတယ် ။
· သေဆုံးနှုန်း: ကုသမှု ချက်ချင်းမခံယူပါက သေဆုံးနှုန်း မြင့်မားတတ်ပြီး၊ ကုသမှုခံယူလျှင်တောင်မှ ၁၀% မှ ၅၀% အတွင်း သေဆုံးနိုင်ချေ ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ် ။

✅ ကာကွယ်နည်းများ

လက်ရှိမှာ ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးတဲ့အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုက အလွန်အရေးကြီးပါတယ် ။

· မြေကြီး သို့မဟုတ် ရေဝပ်တဲ့နေရာတွေမှာ အလုပ်လုပ်ရင် ဘွတ်ဖိနပ်၊ လက်အိတ် တပ်ဆင်ပါ။
· ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဒဏ်ရာရှိရင် သန့်ရှင်းတဲ့ရေနဲ့ ဆေးကြောပြီး ရေလုံအောင် အကွက်အုပ်ထားပါ။
· ရေကို ကျိုချက်သောက်ပါ (သို့မဟုတ်) သန့်စင်ပြီးရေကိုသာ သောက်သုံးပါ။
· မိုးရာသီနဲ့ ရေကြီးတဲ့အချိန်တွေမှာ ရေဝပ်တဲ့နေရာတွေကို ရှောင်ပါ။
· လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ကိုင်ပြီးတိုင်း ရေချိုးဆေးကြောသန့်စင်ပါ။

အထက်ပါအချက်တွေက Melioidosis ရောဂါနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အထွေထွေဗဟုသုတအတွက်သာဖြစ်ပြီး တကယ်လို့ သံသယရှိတဲ့ လက္ခဏာတွေ ခံစားရရင် နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို အမြန်ဆုံးသွားရောက်ပြသဖို့ တိုက်တွန်းပါတယ်။

https://www.cdc.gov/melioidosis/about/index.html