Burmapunk

စိတ်ကူးယဉ်သိပ္ပံ နိုင်ငံရေး အပိုင်း၀၁

အရင်က တင်ဖူး​ပေမယ့် တစ်ဖန်ပြန်တင်ပါ​ရ​စေ။ဘာလို့ဆို အပိုင်း ၀၂ ဆက်ရန် ရှိ​သေးတာ​ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

Sci fi genre ရသဖန်တီးမှုတွေဟာဆိုရင် နိုင်ငံရေး၊လူမှုရေး၊ဘာသာရေး ဟူသော ကြီးသုံးကြီးကို အကုန်လုံး မဟုတ်စေကား တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခုကိုတော့ အမြဲ ထည့်သွင်းတတ်ကြပါတယ်။ ၎င်းထဲကမှ ဤဆောင်းပါးမှာ Sci fi နဲ့ နိုင်ငံရေး အပ်စပ်ပုံအပိုင်းကို အဓိက ရှင်းပြသွားပါမယ်။ ဤဆောင်းပါးကို အပိုင်း နှစ်ပိုင်း ခွဲထားပြီး ပထမ အပိုင်း(၁)တွင် အနုပညာ ဖန်တီးမှုနဲ့ နိုင်ငံရေး အပ်စပ်ပုံ နဲ့ Political fiction နိုင်ငံရေး စာပေတို့မှ စိတ်ကူးယဉ်သိပ္ပံစာပေများ အဖြစ် အသွငါပြောင်းလဲသွားပုံ စတာတွေကို ဆွေးနွေးဖော်ပြသွားပါမယ်။

အနုပညာ ဖန်တီးမှု နှင့် နိုင်ငံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှု

လူတော်တော်များများ အထူးသဖြင့် လူကြီးတွေ ပြောနေတဲ့ စကားရှိပါတယ်။ အနုပညာအလုပ်ဆိုရင် အနုပညာ အလုပ်ပဲလုပ်။ နိုင်ငံရေး မပါနဲ့ဆိုပြီးပေါ့။ ဒါ​ပေမယ့် တကယ်က အနုပညာ ဖန်တီးမှုဆိုတာကိုက ဖန်တီးသူ ဖော်ပြချင်တဲ့ အတွေးအခေါ်၊နိုင်ငံရေး၊လူမှုရေး၊ယဉ်ကျေးမှု စတာတွေကို ဖော်ပြတဲ့ medium ပါပဲ။ ဒီ အနုပညာ ရသ ဖန်တီးမှုတွေရဲ့ အစောဆုံးတွေ ဖြစ်တဲ့ စာပေတွေ၊ပြဇာတ်တွေ၊ပန်းချီကားချပ်တွေမှာတောင် ထိုခေတ်ထိုခါက social commentaryအကြောင်းအရာတွေ၊နိုင်ငံရေး၊ဘာသာရေး ထင်မြင်ချက်တွေ ပြည့်နှပ်နေပါတယ်။

စကားချပ် အနေနဲ့ အနုပညာဟာ အလွန်ကြောက်ဖို့ကောင်းတဲ့ နိုင်ငံရေး လက်နက်တစ်ခုပါပဲ။၎င်းဟာ နိုင်ငံရေး အမြင်တွေကို သုံးသပ်မီးမောင်းထိုးပြတဲ့ ကိရိယာ တစ်ခုဖြစ်နိုင်သလို နိုင်ငံရေးဝါဒ မှိုင်းတိုက်တဲ့ propaganda လက်နက်တစ်လက်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ကဲ ဆိုတော့ ထို အနုပညာ ရသ ဆီကနေ ရသ အမျိုးအစား genre တွေဆီ ဆက်ရသော် စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံ sci fi ဖန်တီးမှုဟာ လုံခြုံမှုအရှိဆုံးနဲ့ unbiased ဘက်မလိုက်ဆုံးသော genre လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ ယနေ့ခေတ် ပြဿနာတွေ ရှေးတုန်းက ပြဿနာတွေကို fantasy genre နဲ့ ပြသလို့ရပေမယ့်
ပစ္ဆုပန်ကို ရှေးရှုပြီး အနာဂတ်က ပြဿနာတွေကိုကျ science fiction genre ဟာ အကောင်းဆုံး သော ကိရိယာ ပါပဲ။ ထိုခေတ်အခါက နိုင်ငံရေးကို ခြုံကြည့်ပါက အာဏာပိုင်များနှင့် အုပ်ချုပ်ခံ ပြည်သူ ပဒေသရာဇ်ဆန်ဆန်၊အာဏာရှင် ဆန်ဆန် အုပ်ချုပ်ရေးတွေပဲမို့ စာရေးဆရာများ၊နိုင်ငံရေး သုံးသပ်ချင်သူများက sci fi စာပေများအသွင်ယူပြီး သွယ်ဝုက်ရေးကြရပါတယ်။ တကယ်တော့ ပွင့်လင်းမြင်သာတယ် ပြောလို့ရသော ၂၀ရာစု အလယ်မှ ယနေ့၂၁ရာစုထိတိုင် အချို့သော နိုင်ငံများမှာ နိုင်ငံရေး သုံးသပ်ချက်တွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဆွေးနွေးခွင့် မရရှာပါဘူး။

Sci fi သားရေ ခြုံထားသော နိုင်ငံရေး စာပေများ

စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံ sci fi သမိုင်းစာမျက်နှာတွေကို လှန်ကြည့်မည်ဆိုပါက ရှေးဟောင်း စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံလို့ တင်စားလို့ရသလို ပထမဆုံး sci fi အဖြစ် အချို့က သတ်မှတ်ထားကြတဲ့ 2ရာစုက ရေးသားခဲ့သော Lucian ရဲ့ A true story ဝတ္ထုက သက်သေပါပဲ။(၎င်းရဲ့ အကြောင်းကို စာရေးသူ ရှေးဟောင်း စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြလို့ပြီးပါပြီ) ထိုဝတ္ထုကနေတစ်ဆင့် ထိုခေတ်အခါက “လူတွေရဲ့ အယုံလွယ်မှု၊နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ လိမ်ညာလှည့်ဖျားမှု” တွေကို စာဖတ်သူတို့ သိရပါလိမ့်မယ်။ သို့သော် ထိုခေတ်အခါက နိုင်ငံရေး အယူဝါဒတွေဟာ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် မဖြစ်သေးတာကြောင့် ယေဘုယ general အနေနဲ့ပဲ မြင်တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။ နောက်တော့ sci fi genre မှာ Utopia (သုခနိဗ္ဗာန် ဘုံ) နှင့် Dystopia (ဒုက္ခငရဲ ဘုံ) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ကူးယဉ် သုံးသပ်ချက်တွေ ရှိလာပါတယ်။

Utopia (သုခနိဗ္ဗာန်ဘုံ) နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရေးသားထားတဲ့ အစောဆုံးစာပေကို 17ရာစုက ရေးသားသော The City of the Sun (၎င်းကိုလည်း ရှေးဟောင်းစိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံ ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြပြီးပါပြီ) မှာ မြင်တွေ့ရပြီးပါပြီ။၎င်းဟာ Plato ရဲ့ Republic အတွေးအေခါ်၊Theocracy နိုင်ငံရေးအမြင်၊နယ်မြေအသစ်
ရှာဖွေခြင်း (Conquest of New world)၊ထိုခေတ် စပိန်ဘုရင်များနှင့် ပုတ်ရဟန်းမင်းကြီးတို့ ကြား မဟာမိတ် ဆက်ဆံရေးတို့ကို inspire ထားတာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

၎င်းရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် Dystopian (ဒုက္ခငရဲ ဘုံ) နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ စာပေတွေလည်း ရှိလို့နေပါတယ်။ Dystopian လူ့အဖွဲ့အစည်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တင်ပြတဲ့ အစောဆုံးစာပေတစ်ခုကတော့ Jonathan Swift ရဲ့ Gulliver Travels (1726)ပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ၎င်းဟာ စာဖတ်သူတွေအနေနဲ့လည်း ရင်းနှီးပြီးသား ဖြစ်တာကြောင့် အထူးတလည်တော့ ပြောပြနေစရာ မလိုပါဘူး။ ၎င်းဟာ ထိုခေတ် ဥရောပ အစိုးရတွေနဲ့ အတူ ဖိနိုပ်သူ နှင့် ဖိနိုပ်ခံရသူ၊ လူတွေဟာ အာဏာရလာသောအခါ ပြောင်းလဲတတ်ပုံ စတာတွေကို သရော်စာပေ သဖွယ်ရေးသားထားပါတယ်။

ထို့အပြင် နောက်ပိုင်း sci fi ဝတ္ထုများဟာ Utopia အသွင်ဆောင် Dystopia ဇာတ်အိမ်များကိုလည်း တည်လေ့ရှိတယ်။ H.G Wells ရဲ့ Time Machine (1895)ဟာဆိုရင် Utopia နဲ့ Dystopia နှစ်ခုလုံးကို ဒွန်တွဲဖော်ပြရင်း စာရေးသူကို သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေး အမြင်ကို ဖော်ပြစေတယ်။ H.G Wells တစ်ယောက် Victorian စက်မှုတော်လှန်ရေး ကာလမှာ ပေါက်ဖွားသူ တစ်ဦး ဖြစ်တဲ့အညီ ထိုခေတ်အခါ လူတန်းစား ခြားနားမှု၊အရင်းရှင် တွေရဲ့ လက်ဝါးကြီး အုပ်မှုတွေအပြင် ၎င်းရဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ အယူကိုလည်း ၎င်းမှာ အကျယ်တဝန်း မြင်နေပါတယ်။ Wells တစ်ယောက် ထိုခေတ် နိုင်ငံရေး စာပေတွေ ဖြစ်တဲ့ Theodore Hoppenရဲ့ Mid Victorian generation တို့ Karl Maxနဲ့ Engles ရဲ့ Communist Manifestoတို့က အတွေးအခေါ်တွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုလည်း ရှိပုံရတယ်။ သို့သော် သူရဲ့ Time Machine ဝတ္ထုမှာတော့ ရှေ့ကဆိုခဲ့သလို Utopia အရေခြုံ Dystopia ကမ္ဘာကြီးကို တွေ့ရမှာပါ။ ထို ဝတ္ထုကို ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်းက ကာလယန္တာရား အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုထားပါသေးတယ်။ Wells က Communist Utopia ဟာဆိုရင် အမှန်တကယ်တော့ Dystopia Capitalist အရေခြုံစသာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါကလည်း ထိုခေတ်အခါက လူဂုဏ်တိုင်တို့ရဲ့ အပူအပင် မရှိတဲ့ ဘဝကြောင့် “ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ အဝေအမျှတည့်စွာ နေနိုင်ကြပေမယ့် အောက်ခြေလူတန်းစားများကမူ ဘဝကို ရုန်းကန်လှုပ်ရှားရတာကြောင့် ပစ္စည်းဥစ္စာကို မက်မောတောင်းတာတဲ့ အပေါ်ကို စိတ်ကူးယဉ် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုနှင့် ဥပမာပေးပြီး ပုံဖော်လို့ထားပါတယ်။

(ဆားပုလင်းကြီး) George Owell ကြီးရဲ့ 1984 (1949)ကလည်း အနာဂတ် နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုကို ပုံဖော်တဲ့နေရာမှာ အရေးပါတဲ့ စာပေတစ်ခုဖြစ်သလို အခုခေတ် နိုင်ငံရေးမူ အချို့ကိုပါ ကြိုတင်ခန့်မှန်းလို့ထားတာ တွေ့ရတယ်။ ၎င်းဝတ္ထုမှ အာဏာရှင် နိုင်ငံရေး အစိုးရတို့၏ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် များဖြစ်သော သမိုင်းပြင်ရေးခြင်း၊ လူထုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ 2+2=5 ဝါဒဖြန့် မှိုင်းတိုက်မှုတွေကို တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။

ကမ္ဘာစစ်တွေ၊တော်လှန်ရေးတွေ၊ ပြည်တွင်းစစ်တွေ အလွန် အနာဂတ်1984 ကမ္ဘာကြီးတွင် အဓိက တိုက်ကြီး သုံးတိုက်ရှိတယ်။ ၎င်းတို့မှာ Oceania၊Eurasia နဲ့ Eastasia တို့ဖြစ်တယ်။ ထိုထဲကမှ Oceania တိုက်ကို Party က ချုပ်ကိုင်ပြီး ပြည်သူလူထုရဲ့ အတွေးအခေါ် အယူအဆများကို ထိန်းချုပ်ထားတယ်။ ထို Oceania ဟာ တကယ်တော့ အရင်းရှင် တိုက်ဖျက်ရေး တော်လှန်ရေးအပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတာ ဖြစ်တယ်။ အစပိုင်းမှာ လုပ်သားပြည်သူရဲ့ လွတ်လပ်မှုကို အသားပေး ရာကနေ စောင့်ကြည့်ရေးအစိုးရ အသွင် ပြောင်းလဲလာတယ်။ Oceania ရဲ့ နိုင်ငံရေးဝါဒကို Ingsoc ( English Socialism )ဟု ခေါ်ပြီးတော့ လူထုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ Big Brother အမည် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ထားရှိတယ်။ လွတ်လပ်ခြင်းကို အသားပေးသော နိုင်ငံရေးမှသည် အာဏာရှင် စနစ်အသွင် ပြောင်းလဲလာပုံကို ထောက်ပြထားတာ တွေ့ရတယ်။ ဒါကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ဥပမာပေးရရင် အမေရိကန် နိုင်ငံပင်။ 9/11အပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံဟာ နေရာတိုင်းမှာ စောင့်ကြည့်ရေးကင်မရာတွေ အမြောက်အမြားရှိလာပြီး ပြည်သူလူထုကို နည်းအမျိုးမျိုးနှင့် စောင့်ကြည့်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် 1984 ဝတ္ထုထဲက အတိုင်း စကားလုံးများကို ဆင်ဆာဖျက်ခြင်း၊သမိုင်းပြင်ဆင်ခြင်း များရှိတယ်။ 1984 ဝတ္ထုနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံရေးကို မှီငြမ်းပြီးတော့ စောင့်ကြည့်ရေး အစိုးရ နှင့် နိုင်ငံရေး အယူအဆတွေကို Metal Gear Solid game series နဲ့ Genocidal Organ ဝတ္ထုတို့၊ Person of Interest ရုပ်ရှင် စီးရီးတို့မှာလည်း တွေ့မြင်နိုင်လောက်တယ်။

ထိုကဲ့သို့ 2ရာစုမှသည် ၁၈ရာစု၊၂၀ရာစု၊လက်ရှိ ၂၁ရာစုတိုင် ဖြစ်ပြီးခဲ့သော နိုင်ငံရေး အကြောင်းအရာများ၊ဖြစ်နေခဲ့သော နိုင်ငံရေး အခြေအနေများ၊ဖြစ်လာနိုင်သည့် နိုင်ငံရေး သုံးသပ်ချက်များကို ထိုခေတ် စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံ sci fi ရသတွေကနေ အကျယ်တဝန်း သိရှိနိုင်ပါပေတယ်။

(အပိုင်း ၂ တွင် သမိုင်းတစ်ပတ်လည်ပုံ၊sci fi genre ထဲမှ ပုံဖော်ထားသော နိုင်ငံရေး ယန္တရားများ အကြောင်း၊တော်လှန်ရေးများ အကြောင်း အစရှိတာတွေကို ဆက်လက် ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။)

(

စာရေးသူ တစ်လလောက် ပျောက်နေပေမယ့် စာလေးတွေ content လေးတွေ ပြန်လုပ်နေပါပြီ။ ရှေ့က issue 0လေးကို အားပေးကျတဲ့ သူတွေကိုလည်း ကျေးဇူးတငိပါတယ်။ အခု issue 01လေးကိုလည်း ဇွန်လကုန်လောက် ထွက်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ စာရေးသူ တကယ်လုပ်နေပါကြောင်း issue 01 မဂ္ဂဇင်းကာဗာလေးနဲ့ လာရောက် တင်ပြကြောင်းပါ။ ဒီတစ်ခေါက် theme လေးကတော့ Space Opera အကြောင်းလေး ဖြစ်ပါတယ်။ ကာဗာဒီဇိုင်းလေးသာမက အာကာယာဉ်ပျံကြီး ဒီဇိုင်းကို စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ ဖန်တီးရေးဆွဲပေးသော ကိုHan Zaw HZ ကိုရော၊ နောက်ခံလေးနဲ့ retouching ပိုင်းလေး ကူညီးပေးတဲ့ ကို Duwun ရောကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ စကားမစပ်ကိုHan Zaw နဲ့ Collaboration လေးတစ်ခုရှိတာမို့ စောင့်မျှော်ပေးပါဦး။

(စကားမစပ်: post ပေါ်မှာ made with AI label ကြီး ပေါ်ကောင်းပေါ်နေပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် AI တစ်ခုမှ မပါဘဲ တကယ် talented ဖြစ်တဲ့ သူများနဲ့သာ ဖန်တီးထားပါတယ်။)