WIN Treasure Land

မြေရှားသတ္ထု (Rare Earth Elements - REEs) ဆိုတာ ဘာလဲ

မြေရှားသတ္ထု (Rare Earth Elements - REEs)ကို နားလည်လွယ်အောင် ပြောရရင် "ကမ္ဘာပေါ်မှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ နည်းပညာသုံး သတ္ထုအုပ်စု ၁၇ မျိုး" ကို ဆိုလိုတာပါ။

လူအများက "ရှားတယ်" လို့ နာမည်ကြောင့် ထင်ကြပေမယ့် တကယ်တော့ မြေကြီးထဲမှာ အရမ်းရှားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်နေရာတည်းမှာ စုစည်းပြီး စီးပွားဖြစ် တူးဖော်လို့ရတဲ့ ပမာဏနဲ့ မတွေ့ရတာ က အဓိက ပြဿနာပါ။

မြေရှားသတ္ထုဆိုတာ ဘာတွေလဲ

စုစုပေါင်း ၁၇ မျိုး ရှိပါတယ်။

Lanthanum (La)
Cerium (Ce)
Praseodymium (Pr)
Neodymium (Nd)
Promethium (Pm)
Samarium (Sm)
Europium (Eu)
Gadolinium (Gd)
Terbium (Tb)
Dysprosium (Dy)
Holmium (Ho)
Erbium (Er)
Thulium (Tm)
Ytterbium (Yb)
Lutetium (Lu)
Scandium (Sc)
Yttrium (Y)

နားလည်လွယ်တဲ့ ဥပမာ

အိမ်မှာရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေထဲမှာ မြေရှားသတ္ထု မပါဘဲ အသုံးပြုလို့ မလွယ်တဲ့အရာတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။
📱 ဖုန်း
🔋 လျှပ်စစ်ကား
💻 Laptop
🎧 နားကြပ်
📺 TV
🌬️ လေအားတာဘိုင်
🛰️ ဂြိုဟ်တု
🚀 ဒုံးပျံ
⚔️ စစ်ဘက်နည်းပညာ

ဘာအတွက် အသုံးများသလဲ

၁။ သံလိုက်အားကောင်းတဲ့ Magnet လုပ်ဖို့
အထူးသဖြင့်
Neodymium
Dysprosium
ကို အသုံးများပါတယ်။
ဒီ Magnet တွေကို
လျှပ်စစ်ကား
Drone
Wind Turbine
Hard Disk
တွေမှာ အသုံးပြုပါတယ်။
၂။ ဖုန်း Screen အရောင်ထွက်ဖို့
Europium
Terbium
ကို အသုံးပြုပါတယ်။
၃။ ကင်မရာနဲ့ Laser စနစ်တွေမှာ
Yttrium
Erbium
ကို အသုံးပြုပါတယ်။

ဘာကြောင့် ကမ္ဘာကြီးက အရေးကြီးလို့ သတ်မှတ်တာလဲ

ဘာလို့လဲဆိုတော့
Green Energy + AI + EV (လျှပ်စစ်ကား) + စစ်ဘက်နည်းပညာ အားလုံးဟာ မြေရှားသတ္ထုအပေါ် မူတည်နေပါတယ်။
ဥပမာ -
လျှပ်စစ်ကားတစ်စီးမှာ မြေရှားသတ္ထု ကီလိုဂရမ် အနည်းငယ်ကနေ ဆယ်ဂဏန်းအထိ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။
ဘယ်နိုင်ငံက အဓိက ထုတ်လုပ်လဲ
အများဆုံးက
China 🇨🇳 ပြီးတော့
Myanmar 🇲🇲
Australia 🇦🇺
United States 🇺🇸
Thailand 🇹🇭
တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့သန့်စင် (processing) လုပ်ငန်းအများစုကို တရုတ်နိုင်ငံက ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘယ်နေရာတွေမှာ ရှိလဲ
အဓိကအားဖြင့်
Kachin State
Shan State
တွေမှာ တွေ့ရှိပါတယ်။
အထူးသဖြင့်
Pangwa
Chipwi Township
ဒေသတွေက ကမ္ဘာ့အရေးပါတဲ့ ထုတ်လုပ်ရာနေရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာကြောင့် အငြင်းပွားမှုများနေတာလဲ
မြေရှားသတ္ထု တူးဖော်ရာမှာ
⚠️ ဓာတုပစ္စည်းတွေ အများကြီး အသုံးပြုရပါတယ်။
အဲဒါကြောင့်
မြေဆီလွှာ ပျက်စီးခြင်း
မြေအောက်ရေ ညစ်ညမ်းခြင်း
သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း
ဒေသခံကျန်းမာရေး ထိခိုက်ခြင်း
တွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တစ်ကြောင်းတည်းနဲ့ မှတ်မိအောင် ပြောရရင်
"မြေရှားသတ္ထုဆိုတာ ရွှေထက်တောင် ယနေ့ခေတ် နည်းပညာလောကအတွက် ပိုအရေးကြီးတဲ့ သတ္ထု ၁၇ မျိုး အုပ်စုဖြစ်ပြီး ဖုန်း၊ AI၊ လျှပ်စစ်ကား၊ စစ်ဘက်နည်းပညာတွေရဲ့ နှလုံးသားလို အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နေတဲ့ သဘာဝသယံဇာတတွေ ဖြစ်ပါတယ်။"

၂၀၂၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့မြေရှားသတ္ထု ထုတ်လုပ်မှု အဆင့်များ (REO - Rare Earth Oxide Equivalent)
အဆင့် နိုင်ငံ ထုတ်လုပ်မှု (တန်)
🥇 ၁ China ၂၇၀,၀၀၀ တန်
🥈 ၂ United States ၅၁,၀၀၀ တန်
🥉 ၃ Australia ၂၉,၀၀၀ တန်
၄ Myanmar ၂၂,၀၀၀ တန်
၅ Thailand ၄,၈၀၀ တန်

ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုက ခန့်မှန်းခြေ ၃၉၀,၀၀၀ တန် ရှိပါတယ်။
ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်
🇨🇳 တရုတ် = ၆၉%
🇺🇸 အမေရိကန် = ၁၃%
🇦🇺 သြစတြေးလျ = ၇%
🇲🇲 မြန်မာ = ၅.၆%
🇹🇭 ထိုင်း = ၁.၂% ခန့်

မြန်မာနိုင်ငံက ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ

ထုတ်လုပ်မှုပမာဏအရ နံပါတ် ၄ ဖြစ်ပေမယ့် Heavy Rare Earth (HREE) လို့ခေါ်တဲ့ တန်ဖိုးမြင့် သတ္ထုအမျိုးအစားတွေမှာတော့ ကမ္ဘာ့အရေးကြီးဆုံး ထောက်ပံ့သူနိုင်ငံတွေထဲက တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် -
Dysprosium
Terbium
တွေဟာ EV မော်တာ၊ လေအားတာဘိုင်၊ စစ်ဘက်နည်းပညာတွေမှာ အလွန်လိုအပ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်
မြန်မာနိုင်ငံက သတ္ထုကို တူးဖော်ထုတ်လုပ်တာ အားကောင်းပေမယ့် သန့်စင် (refining) လုပ်ငန်း မရှိသလောက် နည်းပါတယ်။

WIN
Treasure Land