First Aid Educators

Neurogenic shock
အာရုံကြောစနစ်ထိခိုက်မှုကြောင့်ထိတ်လန့်ခြင်း
==================================
အာရုံကြောထိခိုက်မှုကြောင့်ထိတ်လန့်ခြင်းသည် ဉီးစွာထိခိုက်မှုနှင့်ဆက်စပ်ဖြစ်ပွားသောဒဏ်ရာ နှစ်ခုစလုံး၏ ပေါင်းစပ်မှုဖြစ်ပြီး အလိုအလျှောက်အာရုံ ကြောစနစ်ဆုံးရှုံးသွားကာ Vagus အာရုံကြောမှတွန်းအားပေးသော ဆန့်ကျင် ဘက် parasympa thetic တုံ့ပြန်မှုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်လူနာများသည် သွေး ပေါင်ချိန်၊ နှလုံးခုန်နှုန်းနှင့် အပူချိန်ထိန်းညှိမှု မတည်မငြိမ်ဖြစ်ရသည်။

အာရုံကြောထိခိုက်မှုကြောင့်ထိတ်လန့်ခြင်းသည် ချက်ချင်းကုသရန်လိုအပ်ပြီး အန္တရာယ်ရှိသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်သည်။ ကျောရိုးဒဏ်ရာရရှိပြီးနောက် ခန္ဓာကိုယ်မှသွေးပေါင်ချိန်၊ နှလုံးခုန်နှုန်းနှင့်အပူချိန်တို့ကို ထိန်းညှိခြင်းကိုတားဆီးနိုင်သည်။ ယင်းသည် ကိုယ်တွင်းရှိအင်္ဂါများဆီသို့ အောက်ဆီဂျင်မရောက်ရှိအောင် တားဆီးပေးသောကြောင့် အရေးကြီးသောအခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။

ဖြစ်ပွားရသည့်အကြောင်းရင်း
------------------------------------------
အလိုအလျောက်အာရုံကြောစနစ်သည် ခန္ဓာကိုယ်၏တုံ့ပြန်မှုကို တာဝန်ယူသည်။ အာရုံကျောစနစ်ထိခိုက်မိပါက အစပျိုးချိန်တွင် ခန္ဓာကိုယ်သည် မြင့်မားသောသတိပေးချက်အသွင်သို့ရောက်သွားပြီး သွေးကြောများ တင်းကျပ်ခြင်း(ကျဉ်းမြောင်းခြင်း)၊ သွေးပေါင် ချိန်နှင့် နှလုံးခုန်နှုန်းမြင့်တက်လာသည်။ အလိုအလျောက်အာရုံကြောစနစ် ကောင်းစွာအလုပ်မလုပ်ပါက သွေးပေါင်ချိန်ကျဆင်းနိုင်ပြီး ဦးနှောက်၊ တစ်ရှူးများနှင့် ကျောရိုးဗဟိုနမ်ကျောမတို့ကိုထိခိုက်နိုင်သည်။

လက္ခဏာနှင့်ခံစားချက်
-----------------------------------
Neurogenic shock သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကျောရိုးဒဏ်ရာရပြီးနောက် ၁-၆ ပတ်ကြာသည်။ မကုသပါက ကြာရှည်ခံသော တစ်သျှူးများ ပျက်စီးစေနိုင် သည်။ အလိုအလျောက်အာရုံကြောစနစ် ပျောက်ဆုံးသွားပါက ခြေလက်များရှိသွေးကြောများအတွင်း သွေးများစုပုံလာနိုင်သည်။ နှလုံးဆီသို့ပြန်မလာတော့ဘဲ လက်နှင့်ခြေထောက်တို့တွင် သွေးများစုလာနိုင်သည်။ ယင်းက ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့သွေးစီးဆင်းမှုနည်းသွားပြီး သွေးလှည့်ပတ်မှုကိုထိခိုက်စေသည်။

အဓိကလက္ခဏာများမှာ သွေးပေါင်ကျလွန်းခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်းနည်းခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်အတက်အကျဖြစ်ခြင်း၊ အရေပြားနီမြန်းခြင်းတို့ဖြစ်သည်။

ပြုစုနည်း
--------------
လူနာကိုငြိမ်ငြိမ်ထားပြီး မလိုအပ်ပါကမရွှေ့ပါနှင့်။ အသက်ရှုမဝခြင်း၊ ချောင်း ဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုမရှိခြင်းကဲ့သို့သောလက္ခဏာများပြပါက အသက်ကယ်နည်း CPR ကိုစတင်ပါ။ တင်းကျပ်သေ ာအဝတ်အစားများကို လျှော့ပြီး လိုအပ်ပါက အအေးမိခြင်းမှကာကွယ်ရန် စောင်ခြုံပေးပါ။ မည်သည့်အရာကိုမျှ မစားသောက်စေနှင့်၊ အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူရန်လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

ကျောရိုးဒဏ်ရာကိုကာကွယ်ခြင်းသည် အာရုံကြောဆိုင်ရာရှော့ခ်ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလျှော့ချပေးသည်။ ကျောရိုးဒဏ်ရာဖြစ်စေနိုင်သော မတော်တဆမှုများကို ရှောင်ရှားရန်လိုသည်။ ကားမောင်းတဲ့အခါ သတိထားပါ။ ကားပေါ်တွင် ထိုင်ခုံခါးပတ်ကိုပတ်ထားပါ။ ရေထဲသို့ ဒိုင်ပင်ထိုးခြင်းကိုရှောင်ပါ။

Back pain ခါးနာခြင်း
================
ခါးနာခြင်းသည် အလုပ်မလုပ်နိုင်ဘဲ ဆေးကုသမှုခံယူရန်လိုအပ်လာသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခံစားရသောဝေဒနာကြောင့် စိတ်မသက်မသာဖြစ်စေပြီး စိတ်ဓာတ်ကျစေသည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ၊ လှုပ်ရှားမှုနှင့်အချို့သောကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအခြေအနေများကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။ ခါးနာခြင်းသည် အသက်အရွယ်မရွေးဖြစ်နိုင်သည်။ အသက်ကြီးလာသည့်အခါ ကျောရိုးရှိ အရိုးတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကို တွယ်ဆက်ပေး သောအရွတ်များ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ရောဂါကြောင့်ပို၍ဖြစ်နိုင်သည်။

နောက်ကျောအောက်ပိုင်းနာကျင်မှုသည် ကျောရိုး၊ ကျောရိုးကြားရှိ discs၊ ကျောရိုးနှင့် discs တစ်ဝိုက်ရှိအရွတ်များ၊ ကျောရိုးနှင့်အာရုံကြောများ၊ ခါးအောက်ပိုင်းကြွက်သားများ၊ ဝမ်းဗိုက်နှင့်တင်ပါးဆုံတွင်းအင်္ဂါများနှင့် ခါးပိုင်း ဧရိယာတစ်ဝိုက်ရှိ အရေပြားတို့နှင့်ဆက်စပ်နေသည်။ ကျောရိုးအပေါ်ပိုင်းနာကျင်မှုသည် သွေးကြောပိတ်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်ရှိ အကျိတ်များနှင့် ကျောရိုးရောင်ခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။

ခါးနာခြင်းဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်းများတွင် ကိုယ်ဟန်အနေအထား မမှန်ခြင်း၊ မတော်သောဖိနပ်ကိုစီးခြင်း၊ လမ်းလျှောက်စဉ် အလေ့အထမမှန်ခြင်း။
ကြွက်သားများတင်းမာခြင်း၊ ကြာရှည်ထိုင်နေခြင်း။ ပျော့သောမွေ့ယာပေါ်တွင် အိပ်ခြင်း။ ကျောက်ကပ်၊ ဆီးအိမ် သို့မဟုတ် ဆီးကျိတ်ရောဂါရှိခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ရှိခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။

ခါးနာခြင်းအတွက်ပြုစုနည်း
------------------------------------------
- သက်တောင့်သက်သာရှိသော အနေအထားတွင် အနားယူပါ။
- နာကျင်သောနေရာကို အပူ သို့မဟုတ် ရေခဲအုပ်ပါ။ (ပထမ ၄၈ နာရီမှ ၇၂ နာရီအတွင်း ရေခဲအုပ်ပြီးနောက် ရေနွေးအုပ်ပေးပါ။
- အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ သို့မဟုတ် ပြေလျော့စေသောဆေးသောက်ပါ။
- အပြင်းအထန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းကိုရှောင်ကြဉ်ပါ။
- ခေါင်းအုံးဖြင့်မအိပ်ပါနှင့်။
- နူးညံ့သောမွေ့ရာပေါ်တွင် အိပ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
- ခြေသလုံးကြားတွင် ခေါင်းအုံးခံ၍ ကွေးထားသော အနေအထားဖြင့်အိပ်ပါ။

ခါးနာခြင်းမဖြစ်စေရန်
---------------------------------
ကိုယ်ဟန်အနေအထား ကောင်းမွန်အောင် ထိန်း
သိမ်းပါ၊ ဆေးလိပ်မသောက်ရ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆန့်ထုတ်ခြင်းမှ ရှောင် ကြဉ်ပါ၊ စိတ်ဖိစီးမှု/စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပါ၊ အလုပ်ချိန်အတွင်း အနားယူပါ။ နောက်ကျောကိုမတ်မတ်ထားပြီး ဖြောင့်တန်းစွာထိုင်ပါ၊ သက်တောင့်သက်သာရှိသော ဒေါက်ဖိနပ်ကိုစီးပါ၊ အကြောဆန့်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။

ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် နှာချေခြင်းသည် COVID-19 အပါအဝင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာကူးစက်ရောဂါ၏ အဖြစ်များသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုးမွှားများ
ကူးစက်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေရန် ချောင်းဆိုး
နှာချေသည့်အခါတိုင်း သေချာစွာ ဖုံးအုပ်
အကာအကွယ်ပြုရန်လိုအပ်ပါသည်။

Coughing or sneezing are common symptoms of a respiratory infection, including COVID-19. Make sure you catch them to keep germs away.

Ref. WHO

Disability First Aid Training
မသန်စွမ်းသူများအတွက် ရှေးဉီးပြုစုနည်းသင်တန်း
============================
မသန်စွမ်းသူများအတွက် ရှေးဉီးပြုစုနည်းသင်တန်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၈ မှ ၂၉ ရက်ထိ ရန်ကုန်မြို့တွင်ဖွင့်လှစ်ရာ ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်းရှိ ကိုယ်အဂ်ါမသန်စွမ်းသူများနှင့်အကြားအာရုံချို့တဲ့သူအဖွဲ့များမှ သင်တန်းသားများတက်ရောက်ကြသည်။ အဆိုပါသင်တန်းကို Humanity & Inclusion အဖွဲ့မှစီစဉ်ပြီး First Aid Educators အဖွဲ့မှ စာတွေ့လက်တွေ့သင်ကြားပေးခဲ့သည်။