StudyNow

What is Linux?

Linux(လင်းနပ်စ်) ဆိုသည်မှာ Unix(ယူးနစ်စ်) နှင့် ဆင်တူသော ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး Linux Kernel(လင်းနပ်စ် ကာနဲလ်) ကို အသုံးပြုထားသည်။ Linux ကို စက်တင်ဘာလ ၇ရက်နေ့ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် Linus Torvalds(လိုင်းနက်စ် တော်ဗဲလ်)က စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

Linux(လင်းနပ်စ်)ကို ကွန်ပျူတာ Hardware(ဟတ်ဒ်ဝဲလ်) အမျိုးမျိုးပေါ်တွင်
တပ်ဆင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး Mobile Phone(မိုဘိုင်းဖုန်းများ)၊ Tablet(တက်ဘလက်) ကွန်ပျူတာများ၊ Network Router (ရောက်တာ)များ နှင့် Videogame console(ဗွီဒီယိုဂိမ်း ကွန်ဆိုး) များမှ စ၍ မိန်းဖရိမ် ကွန်ပျူတာများ နှင့် စူပါကွန်ပျူတာ များ အထိ တပ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ လင်းနပ်စ် သည် ဆာဗာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် များတွင် ရှေ့မှပြေးလျက် ရှိသော စနစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြန်ဆုံးသော ကွန်ပျူတာ ၁၀ လုံးတွင် လင်းနပ်စ်ကို အသုံးပြုထားသည်။

လင်းနပ်စ်ကို ရေးသားတီထွင်ခြင်းမှာ အခမဲ့လွတ်လပ် သော အိုးပင်းဆို့စ်(free open source) software ဆော့ဖ်ဝဲလ်များကို ပူးပေါင်းရေးသားကြခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် စနစ်၏ နောက်ခံတွင် ရေးသားထားသော source code (ဆို့စ်ကုတ်ဒ်) များကို အသုံးပြုခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခြင်းတို့ကို စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံးမဟုတ်သော ကိစ္စများ အတွက် မည်သူမဆို GNU ယေဘူယျ အများသုံး လိုင်စ အင် (General Public License ) ကဲ့သို့သော လိုင်စင်များဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ လင်းနပ်စ် ထုတ်လုပ်မှု တော်တော်များများ (လင်းနပ်စ် Kernel အပါအဝင်) က GNU (ဂနု) မှ ထုတ်ပေးထားသော ဆော့ဖ်ဝဲများနှင် library တော်တော်များများကို ယူသုံးထားသည်။

Linux လင်းနပ်စ် ထုတ်ဝေမှုတော်တော်များများ သည် "လင်းနစ်ပ်" နာမည်ကို ယူသုံးထားသော်ညား Free Software Foundation က "ဂနု/လင်းနပစ်" (GNU/Linux) ဟုခေါ်ယူသုံးဆွဲခဲ့သောကြောင့် ၊ အခြေနေတင်းမာမှုတော်တော်များများရှိခဲ့သေးသည်။

ပုံမှန်အားဖြင့် လင်းနပ်စ် ကို ပက်ကေ့ချ် (Linux Package) ဟုခေါ်သော ပုံစံများအောက်တွင် စားပွဲတင် (Desktop ) နှင့် server computer(ဆာဗာ ကွန်ပျူတာ) များအတွက် ဖြန့်ဝေလေ့ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော လင်းနပ်စ် ဖြန့်ဝေမှုများတွင် ဒီဘီယံ (Debian) နှင့် ၎င်း၏ မျိုးကွဲဖြစ်သော ဦးဘွန်းတု (Ubuntu) ၊ ဖီဒိုရာ (Fedora ) နှင့် လင်းနပ်စ်မိန့် (linux mint)၊ အိုးပင်းဆူဆီ (openSUSE) စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။

လင်းနပ်စ် ဖြန့်ဝေမှုများတွင် ရည်ရွယ်ထားသည့် အသုံးပြုမှုကို လုပ်ငန်းပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည့် လင်းနပ်စ် ကာနဲလ် နှင့် အတူ ကူညီပံ့ပိုးပေးသော အသုံးချ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ (utilities) နှင့် လိုင်ဘရီ(Library) များ ပါဝင်ကြသည်။

လင်းနပ်စ်တွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် (ဒတ်စတော့) Desktop environment များမှာ X Window System , GNOME နှင့် KDE တို့ဖြစ်ကြသည်။ အိုမင်းဟောင်းနွမ်းနေသော ကွန်ပျုတာများတွင်လည်းအသုံးပြုနိုင်ရင်အတွက် သုံးစွဲမှုနည်းသော Xcfe နှင့် LXDE များကိုလည်းရွေးချယ်နိုင်သည်။ အထက်ပါ Distro များတွင်တော့ သာမန်အဆင့်ရှိ ဂရစ်ဖစ်လုပ်ဆောင်မှုများပါရှိမည်မဟုတ်ပဲ ၎င်းအစား အပါချီ HTTP server နှင့် OpenSSH ကဲ့သို့သော SSH server များပါရှိမည်ဖြစ်သည်။

လင်းနစ်သည် မည်သူမဆိုလွတ်လပ်စွာ ဖြန့်ဝေနိုင်ပြီး မိမိစိတ်ကြိုက် Distro တစ်ခုကိုလည်းလွတ်လပ်စွာဖန်တီးနိုင်သည်။ Mozila Firefox ကဲ့သို့သော Web Browser များ OpenOffice နှင့် LibreOffice ကဲ့သို့ ရုံးသုံးဆော့ဝဲပေါင်းချုပ်များ GIMP ဟုခေါ်သော ပုံပြင် ဆော့်ဝဲများမှာ လင်းနပ်စ်တွင် ယေဘူယျပါဝင်လေ့ရှိကြသည်။