Open Mind Library

#မြသန်းတင့်ရဲ့မြသန်းတင့်

ဖိုသော်တာရေးတာပါ။

ကျွန်တော့ကိုမြန်မာပြည်အထက်ပိုင်း ပခုက္ကူခရိုင် မြိုင်မြို့မှာ ၁၉၂၉ မေလ ကမွေးတာပါ။ မြိုင်ဆိုတာ မြို့ငယ်လေးပါ။ အဲဒီအချိန်ကလူဦးရေ ၅၀၀၀ လောက်ပဲရှိမယ်။ ဧရာ၀တီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်း ၊ ရထားလမ်းနဲ့လည်းဝေး မြစ်နဲ့တောင်ဝေးတဲ့ မြို့လေးပေါ့။ အင်ဂလို - ဘိုင်နီကူလာကျောင်းတက်ခဲ့ရပြီး အင်္ဂလိပ်လိုရော မြန်မာလိုပါသင်ခဲ့ရပါတယ်။ အသက် ၇ နှစ် ၈ နှစ်လောက်ဘဲရှိဦးမယ်။

အင်္ဂလိပ်လူမျိုးဆရာတော့ဘယ်ရှိပါ့မလဲ။ မြန်မာဆရာတွေပဲပေါ့။ ကျွန်တော်ထင်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ မြို့မှာ အင်္ဂလိပ်စာသင်ခံရတဲ့ ပထမဆုံးမျိုးဆက်ဖြစ်မယ်။ ညီအကို မောင်နှမ ၇ ယောက်ထဲမှာကျွန်တော်ကအကြီးဆုံး။ အဖေကတော့ကျွန်တော့ကို မိုက်လုံးကြီးတဲ့ကောင် လို့ဆိုလေ့ရှိတယ်။ သူကရှေ့နေလေ။ အမေကလည်းရှေ့နေသမီးဘဲ။ ပညာတတ်မျိုးရိုးကဆင်းသက်လာတယ်ဆိုပါတော့။ အဖေကသူ့အလုပ်နဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာအင်္ဂလိပ်စာအပါအ၀င် အင်္ဂလိပ်စာကို ပုဂ္ဂလိကကျောင်းတကျောင်းမှာတက်ခဲ့ဖူးတယ်။ ကျွန်တော်လည်းဆယ်တန်းကိုပခုက္ကူမှာဘဲအောင်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကိုလာတက်ရတယ်။ တက္ကသိုလ်လေးနှစ်တက်ပြီး ဒဿနိကဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ အဓိကနဲ့ ဘီအေဘွဲ့ရလာတယ်။ ဘွဲ့ရပြီးတော့ ဥပဒေတန်းထပ်တက်ပြီး ၁၉၅၅ မှာအောင်မြင်ခဲ့တယ်။

၁၉၄၂ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးစဖြစ်တော့ ကျွန်တော်က ၁၃ နှစ် ၊ ၁၄ နှစ်လောက်ပဲရှိသေးတယ်။ စစ်အတွင်းမှာကျောင်း သုံးနှစ်တော့နားလိုက်ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကစာကြည့်တိုက်ကြီးမှာ စာတွေဖတ်ရလို့ကံကောင်းတယ်လို့ဆိုရမှာဘဲ။ အဲဒီမှာ မြန်မာစာပေနဲ့ဂန္တ၀င်လက်ရာတွေဖြစ်တဲ့ ပျို့တို့၊ မော်ကွန်းတို့ကိုလေ့လာခဲ့ရတယ်။ စာကြည့်တိုက်ကြီးမှာ တကယ့်စာအုပ်ဟောင်းကြီးတွေ ၊ ပေတို့ ပုရပိုက်တို့အပြည့်ဘဲ။ နေ့တိုင်းသွားဖတ်တာဘဲ။ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးစတော့ ကျွန်တော်လည်း၀င်ပါခဲ့တယ်။ အသက်ကတော့ ၁၅ နှစ်လောက်ရှိရောပေါ့။ ဂျပန်ကင်ပေတိုင်က ကျွန်တော့လိုက်ရှာလို့ အိမ်ကနေပြေးပြီး မန္တလေးမှာအခြေစိုက်တဲ့ တော်လှန်ရေးသမားတွေဆီ လာပူးပေါင်းရတယ်။ ဒီလိုနဲ့ လက်ဝဲယိမ်းသူဖြစ်လာတာဘဲ။ အဲဒီအချိန်တုန်းက လူငယ်အတော်များများကို လက်ဝဲ၀ါဒက အတော်လွှမ်းမိုးမှုရှိတယ်။ နဂါးနီစာအုပ်တိုက်ကထုတ်တဲ့ စာအုပ်တွေကတဆင့်ပေါ့။

ဂျပန်ခေတ်မှာ ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ ကျွန်တော်တို့အဆက်အသွယ်ရလာတယ်။ မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းမှာ ဂျပန်တွေရဲ့ပထမဆုံးသားကောင်ဖြစ်ရသူ နှစ်ဦးက ကွန်မြူနစ်တွေ။ တယောက်က ကိုသိန်းဒန် တဲ့။ ဗိုလ်မှုးကြီး စောမြင့်ရဲ့ အကိုကြီးပေါ့။ နောက်တယောက်က ရေနံမြေအလုပ်သမားခေါင်းဆောင်တယောက်။ မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းမှာ ကွန်မြူနစ်ဆဲလ်တွေပြိုကွဲကုန်တော့ ကျွန်တော်တို့ဒေသကိုရွှေ့လာကြတယ်။ အဲဒီမှာ သူတို့နဲ့ ပထမဆုံးဆက်သွယ်မိတာဘဲ။ နောက် ကျွန်တော့ကို ဂျပန်တွေလိုက်ရှာတော့ ဗိုလ်မှုးကြီးဗထူးဦးဆောင်တဲ့ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးဌာနချုပ်ရှိရာ မန္တလေးကိုထွက်ပြေးလာရတယ်။ ၁၉၄၅ မှာအင်္ဂလိပ်စစ်တပ်၀င်လာတော့ ကပ္ပတိန်မက္ကဇီတို့ ၊ နောက်စပိန်ပြည်တွင်းစစ်မှာတိုက်ခဲ့ရတဲ့ အင်္ဂလိပ်လူကြီးလူကောင်းတဦးတို့လို အင်္ဂလိပ်လူမျိုး လက်ဝဲသမားတွေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဆုံခဲ့ရတယ်။( မက္ကဇီအား လက်ဝဲသမားဟု မြသန်းတင့်က ညွှန်းဆိုလေသည်)။ ဒါကျွန်တော့ရဲ့ ကနဦးနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုဘဲ။

စစ်ကြီးပြီးတော့ တက္ကသိုလ်ပြန်တက်ရတာပေါ့။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးရတဲ့နှစ်ဘဲ။ အဲဒီအချိန်မှာအင်္ဂလိပ်စာကို အတော်ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လေ့လာဖြစ်တယ်။ ဒီတကြိမ်ကျောင်းတက်ရမှာတော့ဆရာတွေက မြန်မာတွေချည်းမဟုတ်တော့ဘူး။ ကျွန်တော်မှတ်မိသလောက်တော့ ပထမဆုံးဆရာက ဗြိတိကောင်စီကလွှတ်တဲ့ ဆရာဒေးဗစ်မော်ဂန်ဘဲ။ ဒါပေမယ့် ၁၉၅၃ ကျွန်တော်ဘွဲ့ရချိန်ထိ သူမရောက်လာသေးပါဘူး။

တက္ကသိုလ်တက်နေတုန်း ကျွန်တော်စာ စရေးဖြစ်တေယ်။ စစ်အတွင်းကအဖြစ်အပျက်တွေကိုရေးချင်တာရယ်၊ ဂျပန်ခေတ်နဲ့ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးကာလတုန်းက ကျွန်တော့အတွေ့အကြုံတွေကို ဇာတ်လမ်း ဒါမှမဟုတ် ကဗျာအဖြစ်နဲ့မှတ်တမ်းတင်ထားချင်လို့ဘဲ။ ပထမဆုံးပုံနှိပ်ဖော်ပြခံရတာက ဒဂုန်တာရာစီစဉ်တဲ့ တာရာမဂ္ဂဇင်းမှာပါ။ ပထမဆုံး၀တ္ထုက ဂျပန်တွေသတ်လို့သားဖြစ်သူသေခဲ့ရတဲ့ လယ်သူမအိုကြီးတယောက်အကြောင်းပါ။ နောက်တပုဒ်ကတော့ ကရင် - ဗမာ ပြည်တွင်းစစ်တုန်းကအကြောင်း။

အဲတုန်းကပုံနှိပ်ဖော်ပြခံရဖို့သိပ်အခက်အခဲမရှိလှပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တာရာမဂ္ဂဇင်းဆိုတာ လူငယ်လက်ဝဲစာရေးသူတွေရဲ့ ဆုံရပ်လေ။ စာမူခက သိပ်ရတာတော့မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒါကအရေးမကြီးပါဘူး။ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခံရဖို့ အဓိကပါ။ ကျွန်တော်က သတင်းစာတစောင်မှာ လက်ထောက်အယ်ဒီတာလုပ်နေတော့ သိပ်အများကြီးမဟုတ်လှပေမယ့် ပုံမှန်၀င်ငွေလေးကရှိနေတယ်။ အိမ်ထောင်လည်း မကျသေးဘူးလေ။

ဟုတ်ပါတယ်။ ပြည်ပတကြိမ်သွားဖူးပါတယ်။၁၉၆၁ ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံတက်ဖို့ စတော့ဟုမ်း၊ မော်စကိုနဲ့ ပီကင်းကိုပါ။ အဲတုန်းက ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ မြန်မာပြည်ရဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှုးက ကျွန်တော်ပါ။ အဲဒိတခေါက် မြန်မာပြည်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က သိပ်မများလှပါဘူး။ အရင်အခေါက်က ပိုများတယ်။ ကောင်စီအဖွဲ့၀င်တွေကိုပဲဖိတ်တာမို့ ကျွန်တော်ရယ်၊ ဒဂုန်တာရာရယ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သင်္ချာပါမောက္ခ ဦးအောင်လှရယ်သွားတက်ကြတယ်။ သုံးယောက်သားစတော့ဟုမ်းမှာညီလာခံတက်ကြ အဲဒီမှာ ပါမောက္ခ ဘာနယ်( Bernal )လို ထင်ရှားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေနဲ့ဆုံခဲ့ရတယ်။

၁၉၅၇ မှာကျွန်တော်အိမ်ထောင်ကျတယ်။ ၁၉၄၉ ကနေ ၁၉၆၀ လောက်ထိ စာရေးဆရာတပိုင်း ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားသူတပိုင်းနေခဲ့တာဘဲ။ အဲတုန်းက ဆင်ဆာပြဿနာမရှိဘူးဗျ။ ကိုယ်ရေးချင်တာ ရေးလို့ရသေးတယ်။ ဆင်ဆာမရှိပေမယ့် ဥပဒေ တော့ရှိတာပေါ့လေ။ ဘယ်လိုခေါ်သလဲတော့ မမှတ်မိတော့ဘူး။ လူထုဦးလှ ၁၉၅၃ အောက်တိုဘာမှာ အထိန်းသိမ်းခံရတာ ဒီပုဒ်မနဲ့ဘဲ။ မန္တလေးကထုတ်တဲ့သူ့သတင်းစာမှာဆောင်းပါးတပုဒ်ဖော်ပြမိတယ်။ အဲဒီဆောင်းပါးဟာ အစိုးရကိုအကြည်ညိုပျက်စေတယ်ဆိုပြီး ရာဇ၀တ်ပုဒ်မ ၁၂၄ (က)နဲ့တရားစွဲဆိုတဲ့အတွက် ထောင် ၃ နှစ် ၃ လကျခံလိုက်ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာဆင်ဆာကိစ္စမဟုတ်ပါဘူး။

ကျွန်တော်နိုင်ငံရေးမှာပါ၀င်ပတ်သက်မှုရှိလား..ဟုတ်။ ပါတီသီးသန့်နဲ့တော့မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေးလိုအဖွဲ့အစည်းမျိုး ၊ ပ.မ.ည.တ လိုပါတီမျိုးမှာတော့အဖွဲ့၀င်အဖြစ် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များလောက်တုန်းက ပါ၀င်လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဘာလို့အထိန်းသိမ်းခံရလဲ..ဟုတ်လား။ အဲဒါတော့ကျွန်တော်လည်း မသိဘူး။ ဒီနေ့ထက်ထိတိုင်အောင် မသိဘူး။ ၁၉၅၈ မှာ အိမ်စောင့်အစိုးရလို့ခေါ်တဲ့ စစ်အစိုးရကထိန်းသိမ်းတာခံရတယ်။ သူတို့က ကျွန်တော့ကို ကွန်မြူနစ်လို့ထင်ဟန်တူပါရဲ့။ တကယ်တော့ အဲဒီအချိန်မှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၀င်မဟုတ်တော့ဘူးဗျ။ ဂျပန်ခေတ်ကသာ ပါတီ၀င်ဖြစ်ခဲ့တာ။ ၁၉၄၈ မတိုင်မီကတည်းက ပါတီကနေထွက်ပြီးသား။ မိတ်ဆွေတွေကလည်းတက္ကသိုလ်ပြန်တက်၊ ကျွန်တော့မိဘတွေကလည်း မြေအောက်မရောက်ဖို့၊ ကျောင်းပြန်တက်ဖို့ဖိအားတွေပေးကြတာလည်း ပါတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ အတွေးအခေါ်ကိုတော့ ယုံကြည်နေတုန်းဘဲ။ ၁၉၅၈ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီမှာအထွေထွေအတွင်းရေးမှုဆိုတော့ သူတို့ကကျွန်တော့ကို ကွန်မြူနစ်လိုလားသူ၊ လက်ဝဲသမားလို့ယူဆပြီး ထောင်ထဲထည့်လိုက်တယ်ထင်တာဘဲ။

အဲဒီတုန်းက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးဥပဒေဆိုတာရှိတယ်။ ဒီဥပဒေရဲ့ ပုဒ်မ ၅ အရ ကျွန်တော့ကိုထိန်းသိမ်းလိုက်တာဘဲ။ ဒီပုဒ်မက အခုလည်းရှိနေသေးတာပါဘဲ။ ထောင် ၂ နှစ်ကျတယ်။ ပထမတော့အင်းစိန်ထောင်ပေါ့။ ဘီကလပ်စ် ထားသေးတော့ကောင်းကောင်းမွန်မွန်နေရပါတယ်။ နောက် ၁၉၅၉ မေလကျတော့ ကိုကိုးကျွန်းကိုပို့လိုက်တယ်။ ဦးနုအစိုးရပြန်တက်လာပြီး ၁၉၆၀ နှစ်ကုန်ထိကျွန်တော့ကို လွှတ်မပေးသေးဘူး။ အင်းစိန်ထောင်မှာတုန်းက စာရေး စာဖတ်ခွင့်ရတယ်။ အိမ်ကိုစာရေးခွင့်တို့၊ ရေဒီယိုနားထောင်ခွင့်တို့လည်းရတယ်။ အခြားနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားတွေ၊ ရာဇ၀တ်အကျဉ်းသားတွေနဲ့ လွတ်လွတ်လပ်လပ်စကားပြောခွင့်ရသေးတယ်။ စံပြထောင်ကိုး ဟိုတယ်မှာနေရသလိုဘဲ။

ဒုတိယအကြိမ် အထိန်းသိမ်းခံရတာက စစ်တပ်ကနောက်တခါအာဏာသိမ်းပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှာဘဲ။ တော်လှန်ကောင်စီနဲ့အတိုက်အခံအဖွဲ့တွေအကြား ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးတွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲပျက်တော့ ကျွန်တော်တို့အားလုံးကို တရားရုံးတောင်မတင်ဘဲ အင်းစိန်ထောင်ကိုပို့လိုက်တယ်။ ဒီတကြိမ်မှာတော့ ပထမအခေါက်နဲ့အတော်ကွာခြားသွားပြီ။ ဘာစာဖတ်ခွင့်၊ စာရေးခွင့်မှမရှိတော့ဘူး။ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုတောင်မလုပ်ဘူး။ ၁၉၆၃ ကနေ ၁၉၆၆ ထိ တဦးတည်းအကျဉ်းချထားခံရတယ်။ တချို့ဆို ရူးသွားကြတယ်၊ တချို့ကတော့ ဆေးကုသမှုမရလို့ သေဆုံးသွားကြတယ်။ ၁၉၆၈ ရောက်တော့ ကိုကိုးကျွန်းကိုပို့လိုက်ပြန်တယ်။ ဒီတခေါက်တော့ ကျွန်းမှာသံဆူးကြိုးတွေ ဘာတွေခတ်မထားတော့ဘူး။ သွားချင်တဲ့နေရာ သွားလို့ရတယ်။ ကျွန်းပေါ်က ကျောက်ဆောင်မှန်သမျှ ကျွန်တော်အကုန်အလွတ်ရတယ်။ အာဏာပိုင်တွေကလည်း ပင်လယ်ကိုကူးဖြတ်ရဲရင် ထွက်ပြေးလို့ရတယ် ပြောတယ်။ ပင်လယ်ထဲကကျွန်းတွေမှာ ငါးမန်းတွေသိပ်ပေါတယ်လေ။ ဒါပေမယ့် ၃ ယောက်ကတော့ လှေတစင်းလုပ်ပြီး ထွက်ပြေးသွားခဲ့တယ်။ ဒါဟာ ဒါးတောင်ကိုကျော်၍မီးပင်လယ်ကိုဖြတ်မည် ရေးဖို့ကျွန်တော်စိတ်ကူးရလာတာဘဲ။ သူတို့သုံးယောက်ရဲ့ဇာတ်လမ်း။

၁၉၇၂ မှာအကျဉ်းထောင်ကလွတ်လာပြီးတော့ ၀တ္ထုတွေ စရေးတော့တာဘဲ။ ၁၉၇၂ ကျတော့ စာပေစိစစ်ရေးရှိနေပြီ။ ရေးချင်တာရေးလို့ မရတော့ဘူး။ တခါတလေ စာအုပ်ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်တယ်၊ တခါတလေ စာမျက်နှာတွေကို ငွေမှင်သုတ် ဆင်ဆာဖြတ်တယ်။ ပြောရမှာတော့ခက်တယ်။ ကျွန်တော်ဘာသာပြန်တာတွေတောင် ဆင်ဆာဖြတ်တယ်။ ဥပမာဆိုပါတော့၊ မောရစ်ကောလစ်ရဲ့ ဧကရီဖွားစော တို့၊ လူဝီအယ်လင်ရဲ့ မြန်မာပြည် အရှည်ကြာဆုံးစစ်ပွဲ တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်မပြုဘူး။ ဟုတ်ပါတယ်၊ လူဝီအယ်လင့်စာအုပ်ဆို လေးပုံတပုံလောက်က ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းမှာ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များလောက်က ဖော်ပြပြီးသားတွေ။ ဒါပေမယ့် လုံးချင်းအနေနဲ့ထုတ်မယ်ဆိုတော့ ဘာအကြောင်းပြချက်မှမပေးပဲ ထုတ်ဝေခွင့်မပြုဘူး။ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ကိုမေးတော့လည်း မပြောကြဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီစာအုပ်ဟာ အင်္ဂလိပ်အမှတ် ၁၄ တပ်မတော်ကို ဂုဏ်တင်ထားလို့ပေးမထုတ်တာလို့ပြန်ကြားတယ်။ ဧကရီဖွားစော ဆိုလည်း စန္ဒာမဂ္ဂဇင်းမှာ လစဉ်ပါပြီးသား။ ဒါပေမယ့်စာအုပ်ထုတ်မယ်ဆိုတော့ အပိတ်ခံရတယ်။ သမိုင်းဆိုင်ရာအချက်အလက် မသေချာဘူးလို့ သူတို့ကဆိုတယ်။ ဥပမာ ဖွားစောဟာ တရုတ်နယ်စားတဦးနဲ့ရည်ငံတဲ့ဟာမျိုး ဘာညာပေါ့။ ဒါဟာအချစ်ဇာတ်လမ်းဘဲ၊ စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းတပုဒ်သာဖြစ်ကြောင်း ကျွန်တော်ရှင်းပြပေမယ့် မရပါဘူး။ ပိတ်တာဘဲ။

ဘာလို့ အင်တာဗျူးတွေစလုပ်ပြီး အညတြရုပ်ပုံလွှာတွေရေးတာလဲ..ဟုတ်လား။ ကျွန်တော်တရက် အမေရိကန်စာရေးဆရာ Studs Terkel ရေးတဲ့ American Dreams: Lost and Found စာအုပ်နဲ့ Working ဆိုတဲ့စာအုပ်တွေ သွားဖတ်မိတယ်။ နှစ်အုပ်လုံးကအမေရိကန်လူ့အဖွဲ့အစည်းအကြောင်းရေးထားတာ။ အတော်နာမည်ကြီးတဲ့စာအုပ်တွေ။ အဲဒီကနေ စိတ်ကူးရတာဘဲ။ သူကလမ်းပေါ်ကလူတွေကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွေ လုပ်သွားတာ။ ကျွန်တော်စာပေဟောပြောပွဲတွေသွားတဲ့အခါ ဆုံတွေ့ရသူတွေကိုအင်တာဗျူးထားလိုက်တယ်။ လက်ဘက်ရည်ဆိုင်မှာတွေ့သူရော၊ ရထားပေါ်မှာတွေ့သူရော၊ အမှတ်မထင်တွေ့တာရော၊ တမင်တွေ့သူတွေရောဆိုပါတော့။ အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ သူတို့အကြောင်းတွေချရေးတော့တာဘဲ။ ဥပမာ မနှစ်က ဗန်းမော်၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ မြတောင် စတဲ့နယ်တွေရောက်ခဲ့တယ်။ ဟိုးအဝေးနယ်စွန်နယ်ျေားတနေရာမှာ စာသင်ဖို့တာ၀န်ကျနေတဲ့ ဗမာဆရာမလေးကိုတွေ့ခဲ့ရတယ်။

စာပေဟောပြောပွဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာသာတွေ့ရတဲ့ ပွဲမျိုးပါ။ ၁၉၄၈ လွတ်လပ်ရေးရပြီးတဲ့အခါကျတော့ ကျွန်တော်တို့ စာရေးဆရာအသင်းကိုတည်ထောင်ကြတယ်။ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ စာဆိုတော်နေ့ရောက်ရင် ထင်ရှားတဲ့ ဂန္တ၀င်စာရေးဆရာကြီးတွေ့ရဲ့ ဘ၀အကြောင်း ပြဇာတ်တင်လေ့ရှိတယ်။ ၁၉၅၆ မှာ ဗမာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်းက အလုပ်အမှုဆောင်တွေဟာ ရန်ကုန်မှာပြဇာတ်တွေကပြရုံနဲ့မလုံလောက်ဘူး၊ နယ်မြို့တွေကိုပါသွားပြီး သာမာန်လူထုတွေကိုလည်း စာပေအကြောင်းပြောသင့်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်ကြတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ၁၉၅၆ ကစပြီး စာပေဟောပြောပွဲတွေ လုပ်မိကြတယ်။ စလုပ်တုန်းက နားထောင်သူသိပ်မရှိပါဘူး။ လူ ၅၀ ၊ ၁၀၀ လောက်သာ လာနားထောင်ကြတယ်။ ကိုယ့်စားရိတ်နဲ့ကိုယ်သွားရင်သွား ဒါမှမဟုတ် တတ်နိူင်ရင်စီစဉ်တဲ့သူတွေက နည်းနည်းပါးပါးစိုက်ကြနဲ့ပေါ့။ ၆၀ ခုနှစ်တွေလောက်ကစပြီး နားထောင်တဲ့ပရိသတ်တွေများလာတာ ခုထိဆိုပါစို့။

ကျွန်တော့အင်တာဗျူးတွေဟာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံက သာမာန်လူတွေရဲ့ ဘဝတွေ ၊ အတန်းအစားအသီးသီးကသူတွေရဲ့ဘဝတွေအကြောင်း မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်တွေ သိစေချင်လို့ပါ။ ကျွန်တော်တို့လူမှု့အဖွဲ့အစည်းက အပိတ်ကြီး။ တယောက်အကြောင်းတယောက် သေချာနားမလည်ကြဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရန်ကုန်မြို့ကလူတွေဟာ နယ်ဘက် ကျေးဘက်ကလူတွေ ဘယ်လိုခံစားနေရတယ်၊ ဘယ်လိုပင်ပင်ပန်းပန်းလုပ်ကိုင်ရတယ် ဆိုတာမသိကြဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အစိုးရမီဒီယာကိုပဲ အားကိုးနေရတာကိုး။ သူတို့အကြောင်းတွေလည်း မယ်မယ်ရရပါတာမဟုတ်ဘူးလေ။ နယ်ဘက်ကျေးဘက်ကလူတွေကလည်း ရန်ကုန်တို့ ဘာတို့ မြို့ကလူတွေဘ၀ကို မသိကြဘူး။ ကျွန်တော်ရေးတာ ပြင်ပကမ္ဘာကသူတွေအတွက် မဟုတ်ပါဘူး၊ ကိုယ့်နိုင်ငံကသူတွေအတွက်ပါ။ ကျွန်တော့အင်တာဗျူးတွေကို စာဖတ်သူတွေ အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေ သဘောကျဟန်တူပါရဲ့။ တခါတလေ သူတို့အကြောင်းရေးစေချင်လို့ စာဖတ်သူတွေက စာလှမ်းရေးကြတယ်။ တခါတလေလည်းရေးတာပေါ့၊ ဒါပေမယ့် အရင်ဆုံးတော့ သူတို့ဇာတ်လမ်းတွေကိုနားထောင်ကြည့်ပါတယ်။

အင်တာဗျူးတွေကို ခုထိလုပ်နေရတုန်းပါ။ ကျွန်တော်က ရပ်ချင်နေပြီ။ ကျွန်တော့မှာတခြားရေးစရာတွေလည်းရှိသေးတယ်လေ။ ဒါပေမယ့် ကလျာမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာက ဆက်ရေးပေးဖို့တိုက်တွန်းကြတယ်။ အခြားအကြောင်းအရာတွေကိုလည်း ကလောင်အမျိုးမျိုးနဲ့ရေးပါတယ်။ စာဖတ်ပရိသတ်က ကျွန်တော့ကလောင်အချို့ကိုသိကြပါတယ်။ ကျွန်တော့အင်တာဗျူးထဲမှာလည်း ဖြေထားတာကိုး။ ထုတ်ဝေသူ၊ အယ်ဒီတာတွေက ဘယ်ကလောင်ဟာ ကျွန်တော်ဆိုတာသိကြတယ်။ အရေးကြီးတဲ့ဆောင်းပါးတွေ ၊ ၀တ္ထုတွေဆို မြသန်းတင့်အမည်နဲ့ဘဲရေးတယ်။ တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းတို့ ဘာတို့က အက်ဆေးတွေ ဆောင်းပါးတွေဆို ထက်အောင်အမည်နဲ့ဘာသာပြန်တယ်။ D – Day တို့၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အကြောင်း စတဲ့ စစ်သမိုင်းတွေကိုလည်း စောယွမ်း ကလောင်အမည်နဲ့ဘာသာပြန်ပါတယ်။ ခုတော့ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များလောက်ကအကြောင်း ၀တ္ထုတအုပ်ရေးနေတယ်။ ဒီဘက်ခေတ်အကြောင်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

ဘ၀ကို ကျွန်တော်ခုံမင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်ဟာ ဘာသာမဲ့ဝါဒီတဦးပါ။ တမလွန်ဘ၀ကို မယုံကြည်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် လက်ရှိလူ့ဘ၀ကို အကောင်းမြင်စိတ်နဲ့သာ ရှုမြင်နေထိုင်ပါတယ်။ ဒါလောက်ပါဘဲ။

( ဘန်ကောက်အခြေစိုက် White Orchid စာအုပ်တိုက်မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသော On The Road To Mandalay စာအုပ်မှ စာရေးသူအကြောင်းကို ဘာသာပြန်သည် ။ မူရင်းမှာ အညတရရုပ်ပုံလွှာများ စာအုပ်ဖြစ်သည်)

ဘာသာပြန်သူ၏မှတ်ချက် ။ ။ အင်တာဗျူးထဲတွင် ဘာသာမဲ့ဝါဒီ (atheist) ဆိုသည့်စကားလုံးပါနေသဖြင့် လုံမလေးမဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေသူ စာရေးဆရာမ မလေးလုံက “ ဆရာက atheist မဟုတ်ပါဘူး၊ Free Thinker ပါ “ဟုထောက်ပြပြောဆိုရာ အဖေက မလေးလုံ စကားလုံး သုံးစွဲပုံမှာ ပိုမှန်ကန်ကြောင်း သူ၏နေ့စဉ်မှတ်တမ်းတွင် ရေးမှတ်ထားပါသည်။

(ဖိုးသော်တာ-၁၀ သြဂုတ် ၂၀၁၇)

(Memories ကိုရှယ်မရလို့ကော်ပီ
ကူးပြီးပြန်တင်ပြအပ်ပါသည်။)