RO TV

රෝම අධිරාජ්‍යයේ ඉතිහාසය සහ එහි උරුමය.
රෝමයේ ඇරඹුම සහ පුරාවෘත්තය
නම් නිවුන් සහෝදරයන් දෙදෙනාගේ කතාවයි. මොවුන් අතහැර දැමූ දරුවන් වූ අතර වෘක දෙනක විසින් ඔවුන්ව ඇති දැඩි කළ බව කියවේ. පසුව රොමියුලස් විසින් රෝමය නගරය පිහිටුවා එය ඔහුගේ නමින් නම් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව රෝමය ක්‍රි.පූ. 625 දී ටයිබර් නදිය අසල පිහිටි කුඩා වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ආරම්භ වී ඇත.

රාජාණ්ඩුව සහ ජනරජයේ උපත
මුලින්ම රෝමය පාලනය කළේ රජවරුන් විසිනි. නමුත් එහි හත්වන රජු වූ ලුසියස් ටාර්කීනියස් සුපර්බස් (Lucius Tarquinius Superbus) නම් කෲර පාලකයා ක්‍රි.පූ. 509 දී බලයෙන් පහ කිරීමත් සමඟ රෝම ජනරජය (Roman Republic) ආරම්භ විය. මෙම ක්‍රමය යටතේ පාලනය මෙහෙයවන ලද්දේ තේරී පත් වූ 'කවුන්සිලයන්' (Consuls) දෙදෙනෙකු සහ සෙනෙට් මණ්ඩලය (Senate) විසිනි.

ව්‍යාප්තිය සහ පියුනික් යුද්ධ
රෝමය වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර ක්‍රි.පූ. 338 වන විට සමස්ත ඉතාලි අර්ධද්වීපයම තම පාලනයට නතු කර ගත්තේය. ඉන්පසු උතුරු අප්‍රිකාවේ පිහිටි ප්‍රබල කාර්තේජ් (Carthage) නගරය සමඟ පියුනික් යුද්ධ (Punic Wars) තුනක නිරත විය. මෙහිදී හැනිබල් (Hannibal) නම් සුප්‍රකට සෙන්පතියා පරාජය කරමින් රෝමය මධ්‍යධරණී මුහුදේ බලවතා බවට පත් විය.

ජුලියස් සීසර් සහ අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භය
බලයට පත් විය. ඔහු ගෝල් (Gaul) දේශය යටත් කරගෙන රෝමයට පැමිණ තමන් ජීවිතාන්තය දක්වා ඒකාධිපති පාලකයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ගත්තේය. ක්‍රි.පූ. 44 මාර්තු 15 දින සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරුන් පිරිසක් විසින් ඔහුව ඝාතනය කරන ලදී.
ක්‍රි.පූ. 31 දී පළමු රෝම අධිරාජ්‍යයා බවට පත් විය. ඔහුගේ පාලනයත් සමඟ 'පැක්ස් රොමානා' (Pax Romana) හෙවත් වසර 200ක පමණ රෝම සාමකාමී යුගය ඇරඹිණි.

ස්වර්ණමය යුගය සහ වැදගත් අධිරාජ්‍යවරු
රෝමය එහි උපරිම ව්‍යාප්තිය කරා ළඟා වූයේ ට්‍රේජන් (Trajan) අධිරාජ්‍යයා යටතේය. මාකස් ඕරෙලියස් (Marcus Aurelius) වැනි "හොඳ අධිරාජ්‍යවරුන්" යටතේ රෝමය සමෘද්ධිමත් විය. කෙසේ වෙතත්, කැලිගුලා (Caligula) සහ නීරෝ (Black) වැනි කෲර පාලකයන්ද රෝමය පාලනය කළහ.

ක්‍රිස්තියානි ධර්මය සහ අධිරාජ්‍යය බෙදීම
අධිරාජ්‍යයා ක්‍රිස්තියානි ධර්මය වැළඳගත් අතර එය අධිරාජ්‍යයේ නිල ආගම බවට පත් කළේය. පසුව පාලනයේ පහසුව සඳහා රෝමය බටහිර සහ නැගෙනහිර (බයිසැන්තියම්) ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදන ලදී.

පරිහානිය සහ බිඳවැටීම
ආර්ථික අර්බුද සහ ම්ලේච්ඡ ගෝත්‍රිකයන්ගේ (Barbarians) ආක්‍රමණ හමුවේ බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යය දුර්වල විය
(Romulus Augustulus) බලයෙන් පහ කිරීමත් සමඟ බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යය නිල වශයෙන් අවසන් විය. නමුත් නැගෙනහිර අධිරාජ්‍යය තවත් වසර දහසක් පමණ පැවතුණි.

රෝමයේ උරුමය
අදටත් රෝමයේ බලපෑම නූතන ලෝකය තුළ දැකගත හැකිය
නූතන නීති පද්ධති බොහොමයකට රෝම නීතිය පදනම් වී ඇත.
ඉංග්‍රීසි ඇතුළු බොහෝ යුරෝපීය භාෂාවලට ලතින් භාෂාව බලපා ඇත.
රෝමවරුන් තැනූ මාර්ග සහ ගොඩනැගිලි තවමත් පවතී.
'ජනරජය' (Republic) සහ 'සෙනෙට් මණ්ඩලය' වැනි සංකල්ප රෝමයෙන් පැමිණි ඒවාය.
අප අද භාවිතා කරන දින දසුන රෝම දින දසුනේ පරිණාමයකි