BLESS

#दर्जेदार_मजबूत_इमारत_बांधकाम



खंडाळ्यासारख्या ठिकाणी टेरेस स्लॕब मधून जराही लिकेज नाही. काँक्रिट मध्ये योग्य केमिकल्स चा उपयोग आणि चांगलं लेबर वर्क यामुळे हे शक्य झालय. प्लास्टीसायझर च्या वापरामुळे काँक्रिट चा एकजिनसीपणा वाढला. काँक्रिट सहजतेने पसरवता याव यासाठी त्यामध्ये पाण्याच प्रमाण थोड वाढवण्याकडे कामगारांचा कल असतो. पण हे वाढीव पाणी काँक्रिट साठी चांगलं नसत. प्लास्टीसायझर च्या वापराने पाण्याचे योग्य प्रमाण राखण्यास मदत होते आणि काँक्रिट सहजतेने पसरवण्यासाठी याचा उत्तम उपयोग होतो. यासोबतच आम्ही काँक्रिट तयार करताना integral waterproofing compoun वापरले.

शटरिंग प्लेट मधील गॕप 4" च्या खाकी टेप ने बंद करण्याचा प्रयोग याआधी वेगवेगळ्या साईट वर केला होता. पण खंडाळ्यामधील पावसाचे प्रमाण पाहता संपूर्ण शटरिंग प्लॕस्टीक पेपर ने कव्हर केले आणि त्यानंतर स्टील बांधले. या प्लॕस्टीक मुळे सिमेंट स्लरी खाली वाहून गेली नाही. यामुळे काँक्रिट चा दर्जा टिकून राहण्यास मदत झाली.

शटरिंग मटेरियल च्या जाॕईंट मधून वाहत जाणारी स्लरी लिकेज ला संधी देते अस माझ निरीक्षण आहे. म्हणून थेट मुळावरच घाव. जाॕईंट मधून सिमेंट स्लरी ला अजिबातच वाट मिळणार यासाठी संपूर्ण खबरदारी घेतली.

अजून या टेरेस स्लॕब वर वाॕटरप्रूफिंग ट्रिटमेंट करायची आहे. मुळ स्लॕब मधून कोणत्याही प्रकारे लिकेज, डॕम्पनेस नसल्यामुळे वाॕटरप्रूफिंग ट्रिटमेंट ही एक अधिकची काळजी extra care असणार आहे.

मे महिन्यात व्हिजिट केली तेव्हा क्लायंट आणि काँट्रॕक्टर या दोघांनाही समोरासमोर बसवून या बाबतीत तपशीलवार चर्चा केली होती आणि त्याचे उत्तम रिझल्ट मिळाले.

या पोस्ट मध्ये नमुद केलेल्या पद्धतीने स्लोपिंग स्लॕब चे काँक्रिट केल्यास उत्तम रिझल्ट मिळू शकतात.

कन्स्ट्रक्शन केमिकल तयार करणाऱ्या जवळजवळ सर्वच कंपन्या उदा. Sika, Fosroc, BASF, MAPEI, Sunanda, Dr. Fixit, MYK Laticrete, Choksey प्लास्टीसायझर तयार करतात. मागील दोन वर्षात अल्ट्राटेक या आघाडीच्या सिमेंट उत्पादक कंपनीने असे विविध केमिकल्स ग्राहकांसाठी उपलब्ध केले आहेत. JSW, ACC या सिमेंट कंपन्यांनी सुद्धा असे केमिकल्स बाजारात आणले आहेत.

इंजि. विद्यानंद गावडे
B. E. Civil
ervidyanandgavade@gmail.

#दर्जेदार_आणि_मजबूत_इमारत_बांधकाम

भाग 14

#स्लॕब भाग 1
इमारत बांधकामातील सर्वात मोठी आणि महत्वपूर्ण ॲक्टीव्हिटी म्हणजे स्लॕब. पायापासून सुरू झालेला हा कष्टप्रद प्रवासाचा एक मोठा टप्पा स्लॕब भरल्यानंतर संपतो. ज्या दिवशी स्लॕब भराईच काम पूर्ण होत त्या दिवशी अगदी साग्रसंगीत, जंगी पार्टी असते यावरून या गोष्टीच महत्व अधोरेखीत होत. पण या पार्टीच्या नादात खुप महत्वपूर्ण गोष्टींकडे आपण दुर्लक्ष करतो. एकदाच, काहीही करून स्लॕब भराईच काम पूर्ण होऊ देत यासाठी घरमालक आणि सेंटरींग काँट्रॕक्टर देव पाण्यात घालून बसलेले असतात अस म्हटल तर वावग ठरू नये. पण हेच दोन लोक आणि भराईची गँग असे तिघे मिळून काँक्रिट मधील सिमेंट आणि पाण्याच्या प्रमाणाकडे अक्षम्य दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे नंतर देव ही प्रसन्न होत नाही. म्हणून स्लॕब भरण्या अगोदर, स्लॕब भरणी चालू असताना आणि स्लॕब भराई पूर्ण झाल्यानंतर लगेचच काळजी घेण गरजेच आहे नाहीतर आयुष्यभर मनस्ताप ठरलेला. नक्की काय काळजी घ्यायची ते या आणि पुढील लेखात पाहूया.

सर्वप्रथम एक गोष्ट आवर्जून सांगतो ती म्हणजे तुमच्या इमारतीचे #आरसीसी_डिझाईन तज्ञ सिव्हिल इंजिनियर / स्ट्रक्चरल इंजिनियर यांच्याकडूनच तयार करून घ्या. हे डिझाईन घर बांधणीला सुरूवात होण्या अगोदर करून घ्यायचं असत, स्लॕब बांधण्याच्या वेळी नव्हे हे ही लक्षात घ्या. अस डिझाईन न घेता जेव्हा आपण आरसीसी इमारत बांधतो तेव्हा एकतर स्टील जास्त वापरल जात किंवा कमी. दोन्हीही मध्ये नुकसान घरमालकाचच आहे. स्टील गरजेपेक्षाजास्त वापरल गेल्यास खर्च वाढतो आणि नियमापेक्षा कमी वापरल गेल्यास इमारत कमकुवत होऊन तिचे आयुष्यमान कमी होते, दुरूस्ती देखभालीचा खर्च वाढतो. म्हणजेच एक प्रकारे आपण आपल्या कष्टाचा पैसा वाया घालवतो.

स्लॕब साठी स्टील, खडी, वाळू, सिमेंट अशी मटेरियल्स लागतात तसच सेंटरिंग शटरिंग कामगार, स्टील बांधणारे कामगार, काँक्रिट मिक्स करणाऱ्या मशीन्स, वाहतुक करण्यासाठी कामगार लागतात. काँक्रिट ओतणे, पसरवणे, पसरलेल्या काँक्रिट ला व्हायब्रेशन देऊन व्यवस्थित लेव्हल करणे, फिनीश करणे या छोट्या छोट्या कामांसाठी वेगवेगळे कामगार लागतात. या सर्वांच योग्य नियोजन झाल्याशिवाय स्लॕब काँक्रिट भरण्याची घाई करू नये. मुहूर्ताची घाई तर अजिबातच नको.

खडी दोन प्रकारची वापरावी. 12 mm अर्धा इंची आणि 20 mm पावणा इंची. या दोन्हीही खडीँचे प्रमाण निम्मे निम्मे असावे. ही खडी काँक्रिट मध्ये मिक्स करण्याआधी पाण्याने भिजवून घ्यावी. स्लॕब साठी वापरली जाणारी वाळू अगदीच पिठी साखरे सारखी बारीक किंवा एकदमच जाडीभरडी नसावी. सिमेंट फ्रेश असावे. आपण पिण्यासाठी जे पाणी वापरतो तेच काँक्रिट तयार करण्यासाठी वापरावे. कोणत्या ग्रेड चे काँक्रिट तयार करायचे आहे आणि त्यासाठी सिमेंट खडी वाळू पाणी केमीकल यांचे प्रमाण काय ही माहिती इंजिनियर कडून घ्यावी.

क्रमशः
इंजि. विद्यानंद गावडे
B. E. Civil
[email protected]

B. E.

#दर्जेदार_आणि_मजबूत_इमारत_बांधकाम
भाग 12

आरसीसी बांधकामातील एका खुप छोट्या घटकाविषयी आज आपण माहिती घेणार आहोत. हा घटक आकाराने खुप छोटा असला तरी त्याच महत्त्व खुप मोठ आहे. आरसीसी बांधकामातून हा घटक वगळला तर ते आरसीसी बांधकाम होऊच शकत नाही एवढा हा घटक महत्वपूर्ण ... #कव्हर, #स्टील_कव्हर, #काँक्रिट_कव्हर... नाम तो सूना ही होगा. अब काम जान लो.

या कव्हर च काम आहे आरसीसी बांधकामातील स्टील च संरक्षण करण. कव्हर म्हणजे नेमक काय ?? अगदी सोप्या शब्दात आवरण. नव पुस्तक घेताच त्याला आपण कव्हर घालतो. एक नव आवरण चढवतो. पुस्तक लवकर खराब होऊ नये, त्या पुस्तकाच नवेपण टिकून रहाव, आयुष्यमान वाढाव हा उद्देश. अगदी याच धर्तीवर स्टील ला कव्हर दिली जाते.

काँक्रिट चा बाह्य पृष्ठभाग आणि स्टील चा बाह्य पृष्ठभाग यामध्ये विशिष्ट अंतर असण गरजेज असत. या अंतरालाच कव्हर म्हणतात. आरसीसी बांधकामातील विविध मेंबर जसे कि काॕलम, बीम, स्लॕब, फुटींग, वाॕल यासाठी किती कव्हर असावी यासाठी वेगवेगळे नियम आहेत. 15 mm ते 75 mm अशी विविधता आहे. प्लींन्थ लेव्हलच्या खालील आरसीसी काम आणि प्लीन्थ लेव्हलच्या वरील आरसीसी काम यावर सुद्धा कव्हर चे नियम ठरतात. हे नियम कसोशीने आणि अगदी काटेकोरपणे पाळण आपल्या इमारतीच्या आयुष्यमानासाठी चांगलं असत.

रिच सिमेंट माॕर्टर आणि एफआरपी पासून तयार केलेल्या विविध साईज आणि आकारातील कव्हर आता मार्केट मध्ये सहज उपलब्ध आहेत. याचाच वापर करावा. फरशीचे तुकडे, पावणा इंची खडी यांचा वापर करून कव्हर देऊ नये. अजून एक भयानक शाॕर्टकट मारला जातो.. विशेषतः स्लॕब चे काँक्रिट करताना. काँक्रिट सुरू असतानाच स्टील ची जाळी थोडीशी उचलून त्याखाली काँक्रिट घातले जाते. पण यामुळे सगळीकडे एकसारखी कव्हर मिळण्याची शक्यता कमी होते. बायंडीग वायरने एकमेकांशी बांधलेले बार सैल होतात. या गडबडीत बीम ची कव्हर तुटते. मध्येच काँक्रिट थांबवण्याची वेळ येते.

कव्हर व्यवस्थित लावली असेल तर स्टील जाळीच्या भोवतीने काँक्रिट व्यवस्थित होत. कव्हर नसेल तर काँक्रिट मधील वाळू सिमेंट च मिश्रण ज्याला इंजिनियरिंग भाषेत स्लरी म्हणतात ते कसबस स्टील भोवती पसरत. पण या अशा मिश्रणात खडी अजिबातच नसल्यामुळे ते कमकुवत असत आणि कालांतराने पडायला सुरूवात होते आणि त्यामुळे स्टील चा बाह्य वातावरणाशी संबंध येतो. इथूनच स्टील गंजण्याची प्रक्रिया सुरू होऊन आरसीसी मेंबर ची ताकत कमी होऊ लागते.

पुरेशी कव्हर न मिळालेल्या स्टील ला प्लास्टर करून झाकून टाकणे हा उपाय नव्हे. ती झाली पळवाट. काँक्रिट आणि स्टील जसे एकमेकांशी घट्ट जोडले जातात तस प्लास्टरच नसत. ते कालांतराने निघून पडत.

कव्हर शिवाय आरसीसी बांधकाम होऊच शकत नाही आणि झाल तरी ते फारकाळ टिकत नाही एवढं इथे नमूद करू इच्छितो.

क्रमशः

विद्यानंद गावडे
B. E. Civil
[email protected]