Iranian Orthodox In Georgia

یافتن صلیب گران‌بها و میخ‌ها توسط قدیس ایلِنا امپراتریس در اورشلیم (۳۲۶)
یادبود در ۶ مارس
هنگامی که حکومت قدیس کنستانتین کبیر، هم‌رتبه‌با-رسولان (۳۰۶–۳۳۷) آغاز شد – او نخستین امپراتور روم بود که دین مسیحی را به رسمیت شناخت – همراه با مادر پرهیزگارش، امپراتریس ایلِنا، تصمیم گرفتند شهر اورشلیم را بازسازی کنند و بر جای رنج و رستاخیز پروردگار معبدی نو بنا کنند؛ مکان‌هایی را که به یادگار نجات‌دهنده مرتبط بودند از آلودگی بت‌پرستی پاک سازند و دوباره تقدیس نمایند. قدیس شاهزاده‌خانم ایلِنا با مقدار زیادی طلا به اورشلیم رفت و قدیس کنستانتین کبیر نامه‌ای به اسقف اعظم ماکاریوس اول (۳۱۳–۳۲۳) نوشت و از او خواست که به هر نحو ممکن در این کار تجدید و نوسازی مکان‌های مقدس مسیحی یاری رساند.
پس از رسیدن به اورشلیم، قدیس ایلِنا همه‌ی معابد بت‌پرستانه‌ی ناپاک را ویران کرد و مکان‌های آلوده را دوباره تقدیس نمود. او با اشتیاق بسیار آرزو داشت صلیب پروردگار ما عیسی مسیح را بیابد و فرمان داد در جایی که معبد ونوس قرار داشت، بکاوند. آنجا آرامگاه پوشیده‌شده‌ی پروردگار و مکان جلجتا را یافتند؛ نزدیک همان‌جا سه صلیب و میخ‌ها را کشف کردند. برای اینکه معلوم شود کدام‌یک از این سه صلیب صلیب نجات‌دهنده است، اسقف اعظم ماکاریوس دستور داد آنها را به ترتیب بر مرده‌ای بگذارند که اتفاقاً در حال حمل به سوی گور بود. همین که صلیب مسیح به مرده رسید، او فوراً زنده شد. قدیس ایلِنا امپراتریس و اسقف اعظم ماکاریوس با شادی بسیار بزرگ، صلیب زندگی‌آفرین را بالا بردند و آن را به همه‌ی مردم حاضر نشان دادند.
گزارش این رویداد همچنین در زیر ۱۳ و ۱۴ سپتامبر آمده است.

لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده (اولین شریک مقدس)
طبق مقررات کلیسایی، لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده تنها در چهارشنبه‌ها و جمعه‌های روزه‌ی بزرگ، و همچنین در دوشنبه، سه‌شنبه و چهارشنبه هفته‌ی مصائب انجام می‌شود. لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده، از نظر محتوا، مراسمی است که برای عصر طراحی شده، به همین دلیل بخش اصلی آن را دعاهای شامگاهی تشکیل می‌دهد که بخش‌هایی از لیتورگی معمولی به آن اضافه می‌شود.
برای لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده، نان مقدس باید از یکشنبه‌ی پیش آماده شود؛ یعنی در روز یکشنبه، هنگام لیتورگی، به جای یک نان تقدیس‌شده، دو نان اضافی هم آماده می‌کنند. این دو نان (معمولاً در همان یکشنبه) در لیتورگی استفاده نمی‌شوند، بلکه روی میز مقدس – در جایگاه نگهداری – نگه داشته می‌شوند.
در مراسم لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده، تقدیس دوباره‌ی نان انجام نمی‌شود، زیرا از نان «پیش‌تقدیس‌شده» (که در یکشنبه‌ی قبل آماده شده) استفاده می‌کنند. به همین دلیل، دعاها در این لیتورگی با ویژگی‌های خاصی انجام می‌شود.
در روزهای عادی روزه‌ی بزرگ (یعنی دوشنبه، سه‌شنبه، چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه، مگر اینکه با جشنی برخورد کند)، مقررات کلیسایی (تیپیکون) برگزاری لیتورگی کامل (یعنی لیتورگی‌های قدیس یوحنا زرین‌دهان و باسیل کبیر) را ممنوع می‌کند؛ زیرا این لیتورگی‌ها به دلیل ماهیت جشن‌وارشان دارای دعاهای باشکوه و خوانش‌های شادی‌آور هستند. کلیسا از دیرباز این شکل از مراسم را تعیین کرده و کاملاً آن را با شرایط و حال و هوای روزه هماهنگ ساخته است.
جالب است که در عبادت مسیحیان اولیه، مراسم با شریک مشترک مردمی پیوند داشت. نان و شراب انگور به عنوان هدایای ویژه محسوب می‌شدند که کلیسا طبق قاعده در مراسم استفاده می‌کرد و باقی‌مانده‌ی آن به یتیمان، بیوه‌زنان و نیازمندان تقسیم می‌شد.
پس از دعا، سفره‌ی مشترک پهن می‌شد و مؤمنان در آن گرد می‌آمدند. این گردهمایی‌ها «آگاپه» یا سفره‌ی عشق نامیده می‌شد.
این سنت از زمان خود رسولان آغاز شده و در قوانین رسولی به آن اشاره شده است. مسیحیان اولیه در روزه‌ی بزرگ تقریباً هر روز شراکت مقدس می‌کردند. قدیس کِیپریانوس می‌گفت: «برای ما مسیح نان زندگی است و چون در مسیح هستیم، هر روز شراکت مقدس را دریافت می‌کنیم و با آن همیشه درخواست می‌کنیم که این نان زندگی به ما عطا شود.»
مقررات لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده به دوران رسولان برمی‌گردد؛ لیتورگی‌های پیش‌تقدیس‌شده‌ی رسولان پطرس و یعقوب شناخته‌شده هستند. شکل نهایی آن را قدیس باسیل کبیر تدوین کرد. این را قدیس سوفرونیوس اورشلیمی در اثر خود «درباره‌ی لیتورگی‌ها»، و همچنین آتاناسیوس کبیر و دیگر پدران کلیسا تأیید کرده‌اند.
در اینجا باید اشاره کنیم که در کلیسای ارتودکس گرجستان، تا قرن دوازدهم لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده بر پایه‌ی مقررات قدیس باسیل کبیر انجام می‌شد. این را یکی از دست‌نوشته‌های قرن دوازدهم گواهی می‌دهد: «مراسم زمان روزه‌ی تجدیدشده، گفته‌شده از سوی قدیس باسیل». بعدها در نزد ما و در همه‌ی کلیساهای شرقی، در عمل عبادی، مقررات پیش‌تقدیس‌شده به نام گریگور دیالوگوس (قرن ششم) تثبیت شد (قدیس گریگور دیالوگوس نسخه‌ی کمی ویرایش‌شده‌ی لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده‌ی باسیل کبیر را به کلیسای غربی وارد کرد و به همین دلیل این لیتورگی به نام او شناخته شد).
لیتورگی پیش‌تقدیس‌شده مراسمی ویژه است؛ هم از نظر مقررات و هم از نظر حال و هوای روحانی، و در روزه‌ی بزرگ انجام می‌شود زیرا روزه‌ی بزرگ نماد واقعی توبه است.