Jupiter Insight

የሶማሊ ህዝብ በኢትዮጵያ ውስጥ ሶስተኛው እጅግ በጣም ብዙ ህዝብ የሚገኝበት ብሔር ነው፣ እና የሶማሊ ክልላዊ መንግስት ከ9 የኢትዮጵያ ክልሎች ውስጥ ሁለተኛው ትልቁ እና የምስራቅ መጨረሻ ጫፍ ነው፡፡

በተመሳሳይ የሶማሊ ክልል በትሪሊየን ኪውቢክ ሜትሮች መጠን የሚገመት ከፍተኛ ተፈጥሮ ጋዝ እና ነዳጅ ሀብት በሰፊው የመሬት ክልል ውስጥ ይገኛል፡፡ የኦጋዴን ተፋሰስ በሱማሌ ክልል ውስጥ የሚገኝ ቦታ ሲሆን፣ ጉልህ መጠን ያለው የድፍድፍ ነዳጅ እና ተፈጥሮ ጋዝ ክምችት የያዘ ነው፣ እና ይህ ሸለቆ የተወሰኑ ወይም አብዛኛውን የክልሉን ቦታዎች ይሸፍናል፡፡ በተጨማሪም ከሌሎች በመከላለኛው ምስራቅ የሚገኙ በሃይድሮ ካርቦን ሀብት ከበለጸጉ ሸለቆዎች ጋር ተመሳሳይ የሆነ የጂኦሎጂያዊ ተመሳሳይነት አለው፡፡

በዚህም ምክንያት ክልሉ ለብሔራዊ ኢኮኖሚ እጅግ በጣም ቁልፍ የሆነ ስትራቲጂካዊ ቦታ ነው፡፡ ክልሉ ግዙፍ የሆነ የመሬት ስፋት ያለውነ ብቻ ሳይሆን፣ የተለያዩ የተፈጥሮ ሀብቶች እና እንደ የተፈጥሮ ጨው የመሳሰሉ የበለጸጉ ሚኒራሎችን የተትረፈረፈበት ክልል ነው፡፡ በተጨማሪም፣ የኦጋዲን ሸለቆ ባለው ትልቅ አስፈላጊ ሀብቶች ብዛት እና እጅግ በጣም ስትራቴጂካዊ የሆነ ወደ ሀገር ውስጥ የሞገቡ እቃዎች ማጓጓዣ ምክንያት ሱማሊ ክልል በአሁኑ ጊዜ ባለው ብሔራዊ ኢኮኖሚያዊ ተሳትፎ ውስጥ ግንባር ቀደምሆኖ ይሰለፋል፡፡ በተጨማሪ በኢትዮጵያ ሀገር ብልጽግና አስፈላጊውን አስተዋጽኦ ያበረክታል ይሁን እንጂ ክልሉ ካለው ግዙፍ የመሬት ስፋት እናሀብቶች መኖር መሁኔታ አንጻር ሲታይ እንዲሁም፣ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙት ህዝቦች መካከል ሶስተኛው ትልቁ ህዝብ ብዛት ያለው ክልል ቢሆንም፣ የሶማሌ ህዝብ ለዘመናት ያደረገው ፖለቲካ ተሳትፎ ድርሻ በጣም አናሳ ነው፡፡

ለዘመናት ክልሉ በግጭት የተጠቃ ክልል ነበር፣ እና ህዝቡ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የውጪ ስደተኞች ፍሰት አጋጥሞታል፡፡ ክልሉ ለበርካታ አመታት የደህንነት ችግር ስጋት ያለበት ሆኖ ቆይቷል፡፡ ይህም በነገስታት እና በደርግ አገዛዝ የፖለቲካ ሪኦተ አለም ነበር፡፡ የሶማሌ ክልል ህዝብ አስፈላጊ እንዳልሆነ ሁሉ እጅግ በጣም ተገፍቶ እና በአሉታዊ ሁኔታ ሲታይ ነበር፡፡

ክልል ለዘመናት የወታደራዊ እንቅስቃሴ ቦታ እና የጦርነት ቦታ በመሆኑ እንዲሁም ክልሉ ያልተረጋጋ የፖለቲካ አከባቢ የሰፈነበት ሆኖ በመቆየቱ፣ በመጨረሻ ህዝቡ በክልሉ ላይ ያለውን ጥሩ መንፈስ እንዲጣ አድርጎታል እና የሶማሊ ህዝብ በተደጋጋሚ እና በተከታታይ በተደረጉት ጦርነቶች እና የፖሊቲካ ጭቆና እና የመሪዎች አምባገነነት ምክንያት ተስፋ ቆርጦ ቆይቷል፡፡ ስለዚህ የክልሉ ህዝብ 21ኛውን ክፍለ ዘመን የእረፍት የለሽ እና ሀዘን ምልክት አድርጎ አስቀምጦታል፡፡ ይህም የሆነበት ምክንያት ከራሳቸው መሬት የተባረሩበት፣ እጅግ በጣም ከባድ በሆነ የኑሮ ሁኔታ እንዲኖሩ የተፈረደባቸው እና ርህራሄ በሌለው ፊውዳል ፖለቲካ ምክንያት ማንነታቸውን ጠብቀው የመኖር መብት የተከለከሉበት እና ባህላቸውን ተግባራዊ እንዳያደርጉ ወይም እንዳያስፋፉ ተተከለከሉ በመሆኑ ነው፡፡

ይሁን እንጂ እጅግ በጣም ሰፊ የነበረው የፖለቲካ ጫና እና አምባገነኖች እንዲሁም በነበረው አድሎ ምክንያት፣ የሶማሌ ህዝብ ምንም ዓይነት ካሳ ወይም ጉዳት ህክምና አላገኘም፡፡ ይህም ማለት፣ የሶማሌ ህዝብ ካሳ እና ጉዳት ህክምና ለዘመናት ተከልክሎ የነበረውን ሰብዓዊ እና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን ከማግኘት ሌላ ምንም ማለት አይደለም፡፡

ህዝባችንነ ካለበት የአለመግባባት ደረጃ ለማውጣት እና ወደፊት ለመጓዝ ተገቢውን እርምጃ እንዲጀምር ለማድረግ፣ ልዮነቶችን ወደ ጎን በመተው እና በጋራ በመስራት እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲዎች እንዲሁም መንግስት ለህዝቡ ጥቅም በማገልገል የሚደረግ እውነተኛ የሶማሌ ህዝብ አንድነት እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡

ስለዚህ፣ ሉዓላዊነቱን ለመጠበቅ፣ ለፖለቲካ መብቶቹ ለመቆም እና የሶማሌ ህዝብን የጋራ ጥቅም ወደ ፊት ለማራመድ፣ ለመንቀሳቀስ የሚያስችል ሃይል የተሞላ እና በክልል ውስጥ ለሶማሌ ህዝብ መብቶች ትግል ለማድረግ የሚቆም የሶማሊ አርበኞች ፓርቲ መመስረት አስፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል፡፡ ይህ ፓርቲ በዴሞክራሲ መርሆች የሚገዛ ሆኖ በፓርቲው ፕሮግራም ውስጥ እንደተጠቀሰው አላማዎቹን ለማሳካት የሚታገል ነው፡፡

Waxaan wada ogsoonahay in umadaha kale ee dunidan kunool ay ka dhax jiraan khilaaf hoose oo kusalaysan dhinaca siyaasada, dhinaca dhaqaalaha dhinaca, deegaamaynta iyo waliba khilaafyo dabiici ah oo umad kaste isku khilaafsantahay fikir ahaan, waxaan wada ogsoonahay oo kale in dhamaan arimahani ay saamayn kuyeeshaan midnimada umad kaste oo kuwada nool dal, deegaan, iyo waliba meel ama bay,ad kaste oo mujtamac wada daganyahay.

Umadaha kale iyagoo ay ka dhex jiran khilaafyo waawayn & kuwa yar-yarba, balse lakiin waxaa inta badan caado u ah in marka uu cadaw dibada soo galo inay u midoobaan cadawgooda iyagoo meel iska dhigaya khilaafyadi ka dhax jiray islamarkaana waxay si wada jir ah umadaasi u wajahdaa sidi ay iskaga dhicin lahaayeen cadawga kusoo duulay, waxaana xaqiiq ah umad kaste oo u midawda cadawgeeda inay ka guul gaadhi dhamaan ujeedoyinka oogu waawayn Ee nolasha dunida.

Waxaa kale oo aan si waadix ah u ognahay in hadii umadi u midoobi waydo cadawgeeda si wada jirana ooga hortagi waydo khatar kaste oo kaga imaan karta cadawgeeda in umadaasi si wada jira ah oogu guuldaraysanayso dhamaan ujeedoyinkii ay ka lahaayeen noolasha islamarkaana ay ladarsayaan burbur & inay waligood ahaadaan lahaystayaal maskaxda laga guumaysto.

Halkaasna Waxaad Kagaran Kartaa in Dhibka Kaliya Ee Ina Haysto uu Yahay: Midnimo La,aan shacabka Dhexdiisa ah & Axsaabta Siyaasada oon Lahayn ahdaaf Guud ooy Wada Ilaashanayaan, Waana Mida Keentay in Axsaabta siyaasadu ay ahaadaan Weerar & Weerar Celin.

FG. Cidkaste oo Muwaadina damiirkiisuna noolyahay haka dheeraado kala qoqobida shacabka deegaanka ileen sugaaro labo tun oo lakala qalo malahee, hana kahawlgalo isku soo dhaweynta, dib u heshiisiinta & midnimada shacabka deegaanka.

Wadanigu-Hagulaysto

✏️SPP