KET

អត្ថបទសុខភាព
ស្តីពី៖ "ការគេងមិនលក់"

Insomnia មានន័យជាភាសាខ្មែរថា "ការគេងមិនលក់" ។ ការគេងមិនលក់គឺជាជំងឺទូទៅមួយដែលអាចធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការងងុយគេង ពិបាកក្នុងការគេង ឬធ្វើឱ្យអ្នកភ្ញាក់ពីគេងលឿនពេក និងមិនអាចគេងលក់វិញបាន ម្យ៉ាងវិញទៀត អ្នកប្រហែលជាមានអារម្មណ៍ថា នឿយហត់ពេលភ្ញាក់ពីគេង។ ការគេងមិនលក់អាច មិនត្រឹមប៉ះពាល់តែកម្រិតថាមពល និងអារម្មណ៍របស់អ្នកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ដំណើរការការងារ រួមទាំងប៉ះពាល់ផងដែរនៅគុណភាពនៃជីវិតរបស់អ្នក។

ជាទូទៅការគេងរបស់មនុស្សពេញវិញ គឺត្រូវមានចំនួន ៧ម៉ោង ទៅ៨ម៉ោងក្នុងមួយយប់ ក៏ប៉ុន្តែបើសិនជាមនុស្សដែលមានជំងឺគេងមិនលក់នេះ ភាគច្រើនកើតទៅលើមនុស្សពេញវិញ និងវ័យចំណាស់។

សម្រាប់មនុស្សពេញវ័យជាច្រើនជួបប្រទះការគេងមិនលក់រយៈពេលខ្លី ដែលអាចមានរយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ ឬ ច្រើនសប្តាហ៍។ ជាធម្មតា ជំងឺគេងមិនលក់នេះ វាជាលទ្ធផលនៃភាពតានតឹង ថប់អារម្មណ៍ ឬក៏ជួបនឹងព្រឹត្តកាណ៍តក់ស្លុត ណាមួយក៏ថាបាន។

សម្រាប់មនុស្សមួយចំនួនទៀតមានការគេងមិនលក់រយៈពេលយូរ (រ៉ាំរ៉ៃ) ដែលមានរយៈពេលមួយខែឬច្រើនជាងនេះ។ កត្តាទាំងអស់នេះ អាចជាបញ្ហាចម្បង ឬអាចទាក់ទងនឹងលក្ខខណ្ឌវេជ្ជសាស្ត្រ ឬថ្នាំក៏ថាបាន។

រោគសញ្ញា
រោគសញ្ញានៃការគេងមិនលក់អាចរួមមាន៖
• ពិបាកគេងលក់នៅពេលយប់
• ភ្ញាក់ឡើងនៅពេលយប់
• ភ្ញាក់ពីគេងលឿនពេក
• មិនមានអារម្មណ៍ថាបានសម្រាកល្អបន្ទាប់ពីគេងមួយយប់
• អស់កម្លាំងពេលថ្ងៃ ឬងងុយគេង
• ឆាប់ខឹង ធ្លាក់ទឹកចិត្ត ឬការថប់បារម្ភ
• ពិបាកក្នុងការយកចិត្តទុកដាក់ ផ្តោតលើកិច្ចការ ឬការចងចាំ
• ការព្រួយបារម្ភជាបន្តបន្ទាប់អំពីការគេង

ការបង្ការ
ការការពារការគេងមិនលក់មានដូចជា៖
• កំណត់ម៉ោងគេង និងម៉ោងភ្ញាក់ ពីថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ រួមទាំងថ្ងៃចុងសប្តាហ៍
• រក្សាភាពសកម្ម ឬមាន សកម្មភាពទៀងទាត់ ដើម្បីជួយលើកកម្ពស់ការគេង
• ពិនិត្យថ្នាំរបស់អ្នកដើម្បីមើលថាតើពួកថ្នាំទាំងអស់នោះអាចរួមចំណែកដល់ការគេងមិនលក់ដែរឬទេ
• ជៀសវាង ឬកំណត់ពេលគេងដែលមិនទៀងទាត់
• ជៀសវាង ឬកម្រិតជាតិកាហ្វេអ៊ីន (Caffeine) និងអាល់កុលនៃគ្រឿងស្រវឹង ហើយកុំប្រើជាតិនីកូទីន (Ni****ne)
• ជៀសវាងការបរិភោគអាហារទ្រង់ទ្រាយធំ ឬច្រើន និងភេសជ្ជៈមុនពេលចូលគេង
• ធ្វើឱ្យបន្ទប់គេងរបស់អ្នកមានផាសុខភាពសម្រាប់ការគេង
• រៀបចំសម្រាកដោយធ្វើឲ្យមានអារម្មណ៍ល្អ ពេលចូលគេងដូចជា ការងូតទឹកក្តៅឧណ្ហៗ អានឬស្តាប់តន្ត្រីដែលរណ្ដំចិត្ត។

ប្រសិនបើការគេងមិនលក់ធ្វើឱ្យអ្នកពិបាកក្នុងការបំពេញមុខងារក្នុងពេលថ្ងៃ សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យដែលមានជំនាញ ដើម្បីស្វែងរកសញ្ញាណនៃ មូលហេតុ ក្នុងបញ្ហាដំណេករបស់អ្នក និងរបៀបដែលអាចព្យាបាលបាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀតបើគ្រូពេទ្យរបស់អ្នកគិតថាអ្នកអាចមានបញ្ហាដំណេក អ្នកប្រហែលជាត្រូវបញ្ជូនទៅមជ្ឈមណ្ឌលនៃការគេងសម្រាប់ការធ្វើតេស្តពិសេសមួយ។

#អត្ថបទសុខភាព

the-ket.com

អត្ថបទប្រវត្តិបុគ្គល
ស្តីពី៖ "ហ្សង់ហ្សាក់ រូសូ Jean Jacques Rousseau"

លោក ហ្សង់ហ្សាក់ រូសូ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទស្សនវិទូនយោបាយដែលមិនបានចូលរៀន និងគ្មានសញ្ញាបត្រអ្វីទាំងអស់ ក៏ប៉ុន្តែលោកត្រូវបានគេចាត់បញ្ចូលក្នុងចំណោមទស្សនវិទូនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់ក្នុងពិភពលោក។

លោកប្រសូតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៧១២ នៅហ្សឺណែវ បច្ចុប្បន្នប្រទេសស្វីស។ នៅពេលលោកប្រសូតបាន៩ថ្ងៃ ម្តាយរបស់លោកក៏ទទួល មរណភាព ដូច្នេះហើយលោកត្រូវរស់នៅជាមួយឪពុកដែលជាជាងនាឡិការហូតដល់លោកមានអាយុ១០ឆ្នាំ។ ឪពុករបស់ រូសូបានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងក្តីនៅតុលាការ ហើយបានចុះចោលផ្ទះដើម្បីគេចពីការជាប់ពន្ធនាគារ។ អំឡុងពេលនោះ បានធ្វើឱ្យរូបលោកក្លាយជាក្មេងអនាថា ត្រូវរស់នៅរសាត់អណ្តែតតែម្នាក់ឯង បន្តិចទៅនៅទីនេះ បន្តិចទៅទីនោះ។ ក្រោយមក រូសូក៏បានក្លាយជាកូនជាងចម្លាក់ ក៏ប៉ុន្តែដោយសារតែត្រូវរងការវាយដំពេក លោកក៏សម្រេចចិត្តរត់ចេញពីនោះទៀត ដោយឆ្លងដែនទៅកាន់សាវ័រ។ ខណៈពេលនោះ លោកក៏ត្រូវបានស្រ្តីមេម៉ាយម្នាក់យកទៅចិញ្ចឹម ហើយបានទំនុកបំរុងឱ្យលោករៀនសូត្រជាច្រើន ជាពិសេសតន្ត្រី និងទស្សនវិជ្ជា។

ក្រោយពីបានចំណាយអស់រយៈពេលជាង ១០ឆ្នាំរស់នៅជាមួយនឹងគេ ក្នុងឆ្នាំ១៧៤២ លោកក៏បានសម្រេចចិត្តចាកចេញទៅកាន់ទីក្រុងបារីស ដើម្បីប្រកបអាជីពជាអ្នកនិពន្ធបទភ្លេង គ្រានោះលោកមិនទទួលបានជោគជ័យនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែលោកបានស្គាល់ទស្សនវិទូដ៏ចំណានៗជាច្រើនផងដែរ។ អំឡុងពេលនោះហើយដែលធ្វើឪ្យលោកឈានទៅរកភាពល្បាញល្បីផ្នែកទស្សនវិទ្យាបន្តិចម្តងៗ។

ស្នាដៃដែលសំខាន់ និងល្បីល្បាញរបស់រូសូ គឺដោយសារតែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៧៥០ លោកបានចូលរួមប្រកួតប្រជែងសរសេរអត្ថបទទស្សនវិជ្ជាមួយ ជុំវិញសំណួរសួរថា “តើការរីកចម្រើនខាងវិទ្យាសាស្រ្ត និងសិល្បៈជួយលើកតម្កើង ឬធ្វើឲ្យធ្លាក់ចុះខាងសីលធម៌របស់មនុស្ស? អត្ថបទនេះគឺជាអត្ថបទ ដែលលោកទទួលបានពានរង្វាន់លេខ១ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យលោកមានភាពល្បីល្បាញពីពេលនោះមក។ ៤ឆ្នាំក្រោយមក លោកក៏បានចូលរួមប្រកួតប្រជែងម្តងទៀតដោយនៅពេលនោះ លោកបានសរសេរអំពី ប្រភព និងមូលដ្ឋានដែលបង្កើតឲ្យមានវិសមភាពរវាងមនុស្ស តែជាអកុសលអត្ថបទរបស់លោកទទួលរងការរិះគន់ជាច្រើនពីសំណាក់បញ្ញវ័ន្តល្បីៗ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យលោកចាកចេញពីទីក្រុងបារីស ទៅកាន់ក្រុងមួយផ្សេងទៀត។

ក្រោយពីបានចាកឆ្ងាយពីទីក្រុងបារីស លោកក៏បានចំណាយពេលជាច្រើនសរសេរ ប្រលោមលោក និងទស្សនវិជ្ជា ហើយស្នាដៃដែលល្បីគឺសៀវភៅទស្សនវិជ្ជាស្តីអំពី កិច្ចសន្យាសង្គម និងសៀវភៅ របៀបអប់រំមនុស្ស ដែលចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៧៦២ ប៉ុន្តែសៀវភៅទាំងនោះត្រូវបានទទួលរងការថ្កោលទោសពីសំណាក់វិហារកាតូលិក និងអាជ្ញាធរ។ កត្តាទាំងនេះ ដែលបានធ្វើឱ្យលោកសម្រេចចិត្តរត់ភៀសខ្លួនពីមួយកន្លែងទៅកន្លែងមួយទៀត រហូតចុងក្រោយ លោកក៏សម្រេចចិត្តវិលមកកាន់ប្រទេសបារំាងវិញ ហើយបានរស់នៅដោយលាក់ប្រវត្តិរបស់ខ្លួន និងចំណាយពេល នៃជីវិតចុងក្រោយរបស់លោកសរសេរអំពី ប្រវត្តិផ្ទាល់ខ្លូន និងបកស្រាយតបទៅកាន់អ្នករិះគន់របស់លោក។

លោក ហ្សង់ហ្សាក់ រូសូ បានទទួលមរណភាព នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៧៧៨ ក្នុងវ័យ ៦៦ឆ្នាំ ដោយសារការដាច់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល។ ១៣ឆ្នាំក្រោយមក អដ្ឋិធាតុរបស់លោកត្រូវបានអាជ្ញាធរបារាំង បញ្ជូនយកទៅតម្កល់នៅក្នុងវិមាន តម្កល់សពវីរជនបារាំង គឺវិមានប៉ង់តេអុង "Panthéon" ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស។ នៅទីនោះអដ្ឋិធាតុរបស់ រូសូ ត្រូវបានគេដាក់តម្កល់នៅចំពីមុខទីតាំងតម្កល់អដ្ឋិធាតុរបស់វ៉ុលទែរ "Voltaire" ដែលជាគូសត្រូវដ៏ជូរចត់នឹងគ្នា កាលពីពេលនៅរស់៕

#អត្ថបទប្រវត្តិបុគ្គល

the-ket.com

អត្ថបទប្រវត្តិបុគ្គល
ស្តីពី៖ "អ៊ីសាក ញូតុន Isaac Newton"

តើលោកអ្នកស្គាល់ទេថាលោក អ៊ីសាក ញូតុនជានរណា?

លោក ញូតុន គឺជារូបវិទូ តារាវិទូ គណិតវិទូ ទស្សនវិទូ បុរាណវិទូ និងអ្នកខាងសាសនាផងដែរ។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថា “ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ និងមានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក”។

លោកអ៊ីសាក ញូតុន ប្រសូតនៅថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៦៤៣ ក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស។ ឪពុករបស់លោកគឺជាកសិករ គាត់បានទទួលមរណភាពមុនពេល លោកប្រសូតបាន៣ខែ។ នៅពេលដែល ញូតុន អាយុ៣ឆ្នាំ ម្តាយរបស់លោកបានរៀបការជាមួយប្តីថ្មី ហើយបញ្ចូនរូបលោកឱ្យទៅយាយតារបស់លោកមើលថែ។

នៅពេលដែលលោកចូលរៀនមិនយូរប៉ុន្មាន ម្តាយរបស់លោកបានស្នើសូមឱ្យលោកឈប់រៀន ដើម្បីត្រឡប់មកជួយធ្វើស្រែចម្ការវិញ ប៉ុន្តែ លោក មិនបានយល់ព្រមជាមួយម្តាយនោះទេ ព្រោះលោកមិនចង់ក្លាយជាកសិករ។ នៅឆ្នាំ ១៦៦១ លោកបានចាប់ផ្តើមចូលរៀននៅមហាវិទ្យាល័យខេមប្រ៊ីដ (Cambridge)។

លោកបានចំណាយពេលភាគច្រើននៅឯខេមប្រ៊ីដ (Cambridge) រហូតក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យគណិតវិទ្យា និងជាសមាជិកក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ។ នៅទីបំផុតទៅរូបលោកត្រូវបានគេជ្រើសរើសឱ្យធ្វើជាសមាជិកសភាតំណាងឱ្យសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រ៊ីដ (Cambridge) ទៀតផង ។

ស្នាដៃសំខាន់ៗ៖
ក្នុងឆ្នាំ ១៦៦៨ លោកបានបង្កើតនូវ កែវយឹត ដែលវាគឺជាស្នាដៃដំបូងរបស់លោក បន្ទាប់មកលោកបានបង្កើតស្នាដៃជាច្រើនទៀត ដែលនៅក្នុងរួមមានដូចជា៖
- ការគណនាថ្មី (ពីជគណិត)
- ច្បាប់ទំនាញសកល
- ច្បាប់និចលភាព។

ខាងក្រោយភាពជោគជ័យរបស់លោក លោកគឺជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានភាពទន់ជ្រាយ ឆាប់មានចិត្តឆេវឆាវ និង ឆាប់ខឹងជាដើម លោកខ្សោយក្នុងការទំនាក់ទំនង ថែមទាំងចូលចិត្តរស់នៅក្នុងភាពឯកោ ហើយក៏តែងមានបញ្ហាផ្លូវចិត្តទៀតផង។

លោកអ៊ីសាក ញូតុន បានទទួលអនិច្ចកម្ម នៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៧២៧ ក្នុងជន្មាយុ ៨៥ឆ្នាំ។ សពរបស់លោកត្រូវបានគេយកទៅបញ្ចុះ នៅឯវិហារវេសមីនស្ទ័រ (Westminster) ស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ទល់មុខ វិមានសភាអង់គ្លេសបច្ចុប្បន្ន។ វិហារវេសមីនស្ទ័រ (Westminster) ជាទូទៅត្រូវបានគេយកធ្វើជាទីកន្លែងសម្រាប់ស្តេចឡើងគ្រងរាជ្យ និងជាទីបញ្ចុះសពព្រះមហាក្សត្រ រួមទាំងរាជវង្សានុវង្សរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ លោក អ៊ីសាក ញូតុនគឺជាអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តទីមួយ ដែលត្រូវបានគេផ្តល់កិត្តិយស ឲ្យបញ្ចុះសពនៅទីនោះ។

#អត្ថបទប្រវត្តិបុគ្គល

Telegram – a new era of messaging Fast. Secure. Powerful.