Azerbaijan Post

رئيس جمهور آذربايجان در ديدار با نخست وزير فلسطين: از تشكيل كشور مستقل فلسطين حمايت مى كنيم
الهام على اف، رئيس جمهور آذربايجان در ديدار با محمد مصطفى، نخست وزير فلسطين در باكو، بار ديكَر بر حمايت آذربايجان از تشكيل كشور مستقل و داراى حاكميت فلسطين به پايتختى قدس شرقى تاكيد كرد

گزارش جامع از بازسازی بنای تاریخی با قدمت بیش از ۵۰۰ سال در پارک باغ‌شمال که یک قرن پیش تخریب شده بود
این روزها وقتی از خیابان‌های مرکزی تبریز به سمت پارک معروف «باغ‌شمال» نگاه می‌کنیم، عمارت باکوهی که از میان درختان سرسبز سر برافراشته، چشم را می‌نوازد. این بنا، عمارت تاریخی «کلاه‌فرنگی» است که یکی از صفحات زرین تاریخ غنی تبریز به شمار می‌رود. این نماد تاریخی که حدود یک قرن پیش به بهانه پروژه‌های شهرسازی دوران پهلوی با خاک یکسان شده بود، پس از دو سال کار فشرده و بی‌وقفه، دوباره بازسازی شد و مورد بهره‌برداری ساکنان شهر و همچنین گردشگران داخلی و خارجی قرار گرفت. این بازسازی صرفاً برافراشتن یک بنا نیست، بلکه به معنای بیداری دوباره میراث فرهنگی تبریز است که سال‌ها مدفون شده بود.

ریشه‌های عمارت کلاه‌فرنگی تبریز به لایه‌های بسیار عمیق و غنی تاریخ می‌رسد. ساخت اولیه این بنا به بیش از ۴۰۰ سال پیش، در دوران حکومت یعقوب آق‌قویونلو که اثری ماندگار در تاریخ آذربایجان بر جای گذاشت، بازمی‌گردد. در دوره‌های بعد، به‌ویژه در زمان صفویان و قاجار، کاخ‌ها، فواره‌ها و خیابان‌های جدیدی به اینجا اضافه شد و آن را به یک مجتمع حکومتی بزرگ تبدیل کرد. این عمارت برای سال‌های متمادی در مجتمع باغ‌شمال که «باغ شازده» نامیده می‌شد، به عنوان نماد اصلی زیبایی بصری، قدرت معماری و هویت تاریخی تبریز نقش‌آفرینی می‌کرد. در یادداشت‌های سیاحان و مورخان، زیبایی این باغ و عمارت همواره با شگفتی و تحسین توصیف شده است.

اما در اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی (اوایل دهه ۱۳۰۰ هجری شمسی) به دستور رضا شاه پهلوی و به بهانه مدرن‌سازی شهر و اجرای پروژه‌های جدید شهرسازی، این بنای باشکوه و چند اثر تاریخی بی‌بدیل دیگر به طور کامل تخریب شد. مورخان و فرهنگ‌شناسان این رویداد را نه فقط تخریب یک سازه، بلکه بی‌احترامی بزرگ و سیاست پاک‌سازی حافظه علیه فرهنگ غنی، هویت ملی و تاریخ باستان آذربایجان ارزیابی می‌کنند. از آن زمان به بعد، به جز پژوهشگران، تقریباً هیچ‌کس از نسل جدید نام این بنا را نشنیده بود و منطقه باغ‌شمال که روزگاری محل پذیرایی از شاهان و سفیران بود، صرفاً به عنوان یک زمین بایر معمولی و مکانی فراموش‌شده باقی مانده بود.

شهرداری تبریز برای صیانت از گذشته مردم و بازگرداندن این هویت تاریخی به شهر، کار بازسازی گسترده‌ای را آغاز کرد. هدف، زنده کردن دوباره شاهکاری بود که در صفحات غبارگرفته تاریخ و آرشیوهای قدیمی باقی مانده بود تا حافظه تاریخی شهر بازسازی شود. در این فرآیند دشوار، مهندسان و مورخان شبانه‌روز تلاش کردند و اسناد کهن، نقشه‌های کمیاب و عکس‌های قدیمی گرفته‌شده قبل از دوره پهلوی را مورد بررسی دقیق قرار دادند. این پروژه با پایبندی کامل به اصول معماری کهن اجرا شد. یکی از غرورآفرین‌ترین و توجه‌برانگیزترین نکات این است که مدیر پروژه و معمار ارشد بنا، یکی از بانوان بومی – شبنم نامدار – بوده است. او با ظرافتی ستودنی، روح ملی و استادی بالا به تک‌تک ستون‌ها، شیشه‌های رنگی سنتی، پنجره‌های شبکه‌ای و نقش‌ونگارهای داخلی بنا جانی دوباره بخشید. با وجود مشکلات اقتصادی شدید و کمبود منابع در کشور طی دو سال گذشته، کارهای ساخت‌وساز حتی یک لحظه هم متوقف نشد. در نتیجه تلاش استادکاران و معماران فداکار، تبریز نه تنها گذشته خود را به یاد آورد، بلکه یک مرکز گردشگری و فرهنگی جدید در سطح جهانی به دست آورد.

مراسم افتتاحیه رسمی عمارت با شادی بزرگ مردم تبریز، حس غرور ملی و حضور جمعیتی بی‌سابقه همراه بود. تمام خیابان‌های مرکزی منتهی به باغ‌شمال مملو از خودروها و عابران پیاده بود و در این پارک بزرگ حتی یک وجب جای خالی برای نشستن پیدا نمی‌شد. خانواده‌های تبریزی روی چمن‌ها نشسته بودند، کودکان بازی می‌کردند و جوانان و سالمندان اشتیاق زیادی برای تماشای برنامه‌های موسیقی ملی و رقص‌های محلی که به مناسبت افتتاحیه تدارک دیده شده بود، نشان می‌دادند. این منظره پرشور بار دیگر ثابت کرد که عمارت کلاه‌فرنگی صرفاً بنایی ساخته‌شده از آجر و سنگ نیست؛ بلکه نماد روح مردم تبریز، وابستگی آن‌ها به ریشه‌هایشان و امیدشان به آینده است. این افتتاحیه روحیه بزرگی بخشید و هدیه‌ای معنوی برای ساکنان شهر بود.

یعقوب هوشیار، شهردار تبریز، در سخنرانی پرشور و مفصل خود در مراسم افتتاحیه، از اهمیت تاریخی کهن و نقش استراتژیک شهر سخن گفت. وی اعلام کرد که تبریز با تاریخ درخشان خود، بازار سرپوشیده که میراث جهانی و مشهور یونسکو است، مقبرةالشعرایی که شاعران در آن آرام گرفته‌اند، موقعیت تاریخی‌اش در مسیر جاده ابریشم باستان و پتانسیل فرهنگی منحصربه‌فردش، همواره قلب تپنده شرق و شهری ویژه بوده است. اما شهردار تأکید کرد که بزرگ‌ترین و ارزشمندترین ثروت این شهر، مردم غیرتمند و فداکار آن هستند. این ملت فعال، سرزنده و فرهنگ‌دوست است که به شهر جان واقعی می‌دهد و آن را پابرجا نگه می‌دارد.

او بازسازی عمارت کلاه‌فرنگی را یکی از نخستین و بزرگ‌ترین گام‌ها در راه بازگرداندن هویت تاریخی و حقوق سلب‌شده شهر دانست. وی از تمامی مهندسان جوان، کارگران و معمارانی که در این کار سهم داشتند، تشکر ویژه کرد. شهردار همچنین با ادای احترام عمیق، یاد و خاطره شهدایی را که در راه حفظ این خاک، استقلال، آزادی و تمامیت ارضی وطن از جان خود گذشتند گرامی داشت و خاطرنشان کرد که این‌گونه اقدامات بازسازی، نشانه‌ای از احترام به روح شهدا نیز هست.

عمارت کلاه‌فرنگی از این پس تنها یک موزه بی‌جان یا بنای معماری نخواهد بود که فقط از دور تماشا شود. این مجتمع باشکوه که در دل طبیعت زیبا و پاک پارک باغ‌شمال قرار گرفته است، به یکی از مراکز اصلی استراتژی آینده فرهنگ، هنر و گردشگری تبریز تبدیل خواهد شد. طبق تصمیمات اتخاذشده، در اینجا به طور منظم رویدادهای فرهنگی بین‌المللی و داخلی، نمایشگاه‌های هنری، شب‌های شعر و ادب و به‌ویژه نشست‌ها و سمینارهای علمی-تاریخی برای آشنایی نزدیک نسل جوان با ریشه‌ها، تاریخ کهن و هویت ملی خود برگزار خواهد شد. این بنا نقش یک پل زنده را میان گذشته و آینده ایفا خواهد کرد.

کلاه‌فرنگی امروز پس از صد سال جدایی، بار دیگر استوار و باصلابت پابرجا است. این بنا امروز از فراز آسمان تبریز سر بلند کرده و به همگان و به کل جهان یادآوری می‌کند که می‌توان بناهای تاریخی یک شهر را ویران کرد، هویت آن را به طور موقت از حافظه‌ها زدود و نابود ساخت، اما هیچ قدرتی نمی‌تواند عشق به آزادی و تاریخ را در درون یک ملت و هویت واقعی او برای همیشه نابود کند. آن هویت هرگز نمی‌میرد و زمانش که فرا برسد، مابه‌ازای خود را یافته و حتماً از خاکسترش درخشان‌تر، باشکوه‌تر و مغرورتر از همیشه دوباره متولد می‌شود.