Bhim Pal

शिक्षण पेशा साँच्चिकै चुनौतीपूर्ण बनेको छ............
सोचिन्थ्यो— शिक्षक हुनु भनेको सम्मानित हुनु हो।
तर आज शिक्षक हुनु भनेको आलोचना सहन तयार हुनु जस्तै भएको छ।विद्यार्थीको सफलतामा ताली अरूले पाउँछन्,तर असफलतामा औंला सिधै शिक्षकतिर उठ्छ।बच्चाले राम्रो अंक ल्यायो भने“मेरो छोरा/छोरी मेहेनती” भनिन्छ।तर कमजोर भयो भने—“शिक्षकले राम्रो पढाएनन्” भन्ने आरोप सजिलै लाग्छ।समाजले भन्छ—अनुशासन छैन भने शिक्षक कमजोर।अभिभावक भन्छन्—मेरो बच्चा गलत हुनै सक्दैन।प्रशासन भन्छ—नतिजा देखिनुपर्छ।तर कसैले सोच्छ कि?एक शिक्षक दिनभर कति भारि मन बोकेर कक्षामा उभिन्छ?बिधार्थीका कति अटेरीपन, कति उद्दण्डता,कति मोबाइलको लत,कति अनुशासनहीन व्यवहार सहेर पनि मुस्कुराउँदै पाठ पढाउँछ?आजको कक्षाकोठा केवल पाठ पढाउने ठाउँ मात्र रहेन।यो कहिलेकाहीँ विवाद मिलाउने ठाउँ बनेको छ।कहिलेकाहीँ मानसिक परामर्श दिने ठाउँ बनेको छ।कहिलेकाहीँ त डर र तनावबीच उभिने थलो बनेको छ।विद्यार्थीको अटेरीपन,आदेश नमान्ने प्रवृत्ति,अभिभावकको अन्धो पक्षपोषण,
समाजको एकपक्षीय दोषारोपण—यी सबैको भार शिक्षकले बोकिरहेका छन्।हामीले विद्यार्थीलाई अनुशासन सिकाउन खोज्दा"कडा भयो” भनिन्छ।कडा नगर्दा "शिक्षकले नियन्त्रण गर्न सकेन” भनिन्छ।यो दोहोरो मापदण्डबीच शिक्षकको मन कति पटक चर्किन्छ,कति पटक रोकिन्छ,कति पटक मौन हुन्छ यो कसैले देख्दैन।शिक्षक पनि मान्छे नै हो।उनीहरूको पनि आत्मसम्मान छ, भावना छ, परिवार छ।उनीहरू केवल तलबका लागि होइन,समाजको भविष्य निर्माण गर्ने जिम्मेवारी बोकेर उभिएका हुन्छन्।यदि आज शिक्षण पेशा निरन्तर दबाब, असुरक्षा र आरोपको घेरामा रहि रह्यो भने भोलि शिक्षा कस्तो होला कल्पना गर्न्न पनि सकिरहेको छैन।हामीले स्वीकार गर्नैपर्छ ।विद्यालय, अभिभावक र समाजबीचको सहकार्य बिना अनुशासन सम्भव छैन ।शिक्षकलाई एक्लो दोषी बनाएर समाधान कहिल्यै निस्कँदैन।आज शिक्षकलाई आलोचना होइन,समर्थन चाहिएको छ।डर होइन, सम्मान चाहिएको छ।दोष होइन, सहकार्य चाहिएको छ।शिक्षकलाई कमजोर बनायौँ भने भविष्य कमजोर हुन्छ।विद्यालय केवल पढाइ हुने ठाउँ होइन, त्यो सपना देख्ने थलो हो। त्यो आमाबुबाको आशा राख्ने आँगन हो।त्यो शिक्षकले भविष्य निर्माण गर्ने पवित्र स्थान हो भन्ने सबैले बुझ्न जरुरी छ।
तर आज जब विद्यालयमै हिंसाको खबर आउँछ, जब एक विद्यार्थी बिधालयकै ड्रेसमा अज्ञात ब्यातिको हातबाट ज्यान गुमाउँछ,त्यसले केवल एउटा परिवारको मुटु चिर्दैन—सम्पूर्ण समाजको आत्मालाई झस्काउँछ। यदि विद्यालय असुरक्षित भयो भने, विद्यार्थी कहाँ सुरक्षित हुने?शिक्षक कहाँ सुरक्षित हुने?सोच्ने र सचेत हुनेबेला भयको छ।यी प्रतिनिधि घटना मात्र हुन।भोलि यस्तै अन्य बिधालयमा पनि हुन सक्छ्न।सचेत हुनुपर्छ।
एक निर्दोष विद्यार्थीको चक्कु प्रहारबाट भएको दुःखद निधनप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दछु। शोकसन्तप्त परिवारप्रति गहिरो समवेदना। विद्यालय नजिकको स्थानमा यस्तो घटना हुनु अत्यन्त पीडादायी र चिन्ताजनक विषय हो।प्रेम वा व्यक्तिगत भावनाको नाममा हिंसा कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य हुन सक्दैन। अस्वीकारलाई स्वीकार गर्न नसक्ने मानसिकता र क्रोध नियन्त्रण गर्न नसक्ने अवस्था हाम्रो शिक्षा र सामाजिक संस्कारका लागि गम्भीर प्रश्न हो।यस घटनामा निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीलाई कानुनअनुसार कडा कारबाही गरिनुपर्छ। साथै विद्यालयमा सुरक्षा व्यवस्था मजबुत बनाउने, मनोवैज्ञानिक परामर्श (काउन्सेलिङ) अनिवार्य गर्ने, अभिभावक–विद्यालय समन्वय सुदृढ गर्ने र जीवन सीप शिक्षालाई प्रभावकारी बनाउने समय आएको छ।
अब दोषारोपण मात्र होइन—सुधारको ठोस कदम आवश्यक छ।
हिंसा होइन, संवाद र संयम नै समाधान हो।