Pharap Rumba Tamang

टोलको नेता कि राष्ट्रिय नीति निर्माता ?

लोकतन्त्रमा मतपत्र सानो कागज होला, तर त्यसको तौल इतिहासले मापन गर्छ । पाँच वर्षको भविष्यलाई पाँच सेकेन्डको निर्णयले तय गर्छ । त्यसैले आफ्नो अमूल्य मतलाई “हाम्रो मान्छे”, “हाम्रो जात”, “हाम्रो टोल” भन्ने सानो घेरामा थुन्नु भनेको आफ्नो भविष्यलाई नै बन्द कोठामा थुन्नु हो ।

हामी कहाँ एउटा रोचक राजनीतिक संस्कार छ । वडामा दुई वटा उपभोक्ता समिति मिलायो, एकाध सिफारिस गर्‍यो, चाडपर्वमा खादा ओढायो भने उ सीधै संसद योग्य ठहरिन्छ । मानौ संसद भनेको वडा कार्यालयको माथिल्लो तल्ला हो, जहाँ सिढी चढ्न जातीय पहिचान र पार्टीको झण्डा मात्र काफी हुन्छ, नीति, दृष्टि र राष्ट्रिय समझदारी चाहि वैकल्पिक विषय हुन ।

मत भनेको व्यक्तिगत स्वाभिमानको हस्ताक्षर हो । यो कुनै नेताको जन्मदिनको उपहार होइन, न त जातीय एकताको चन्दा । मतले कानुन बनाउने व्यक्ति छान्छ, बजेटको दिशा तय गर्छ, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा देशको प्रतिनिधित्व गर्छ । यस्तो जिम्मेवारी “हाम्रो टोलको दाइ” भनेर मात्र सुम्पनु बुद्धिमत्ता होइन, भावनात्मक मेनिपुलेसनको परिणाम हो ।

पार्टी आवश्यक हुन्छ - विचार र नीतिका लागि । जातीय पहिचान सम्मानयोग्य हुन्छ - इतिहास र आत्मसम्मानका लागि । तर जब पार्टी अन्धभक्ति बन्छ र जाति राजनीतिक सर्टिफिकेट बन्छ, तब संसद विचारको थलो होइन, गुटहरूको थलो बन्छ । त्यसपछि देश नीतिले होइन, नाताले चल्छ; योग्यता होइन, योगफलले जित्छ ।

वडामा काम गर्न सक्नु राम्रो कुरा हो, तर राष्ट्रिय नीति बनाउने क्षमता छुट्टै कुरा हो । संसदमा जाने व्यक्तिलाई संविधान, अर्थतन्त्र, कुटनीति, संघीय संरचना, डिजिटल पुर्वाधारदेखि अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिसन्तुलनसम्म बुझ्नुपर्छ । यदि मापदण्ड यति गहिरो छ भने प्रश्न उठ्छ - के हामी केवल “हाम्रो पार्टी” र “हाम्रो जात” भन्दै त्यो जिम्मेवारी दिन तयार छौ ?

हामी कहिलेकाही यस्तो व्यवहार गर्छौ, मानौ संसद भनेको वडा स्तरीय सम्मान समारोह हो - “हाम्रो मान्छे पुगेपछि सबै ठिक हुन्छ ।” तर इतिहासले देखाएको छ - “हाम्रो मान्छे” पुगेपछि सबैभन्दा पहिले ‘हाम्रो’ हराउँछ, बाँकी रहन्छ केवल ‘मान्छे’ को स्वार्थ ।

आफ्नो मतको सम्मान गर्नु भनेको आलोचनात्मक चेतना प्रयोग गर्नु हो ।

- उम्मेदवारको दृष्टि छ कि छैन ?
- नीति र कार्यक्रम स्पष्ट छन कि छैनन ?
- राष्ट्रिय मुद्दामा धारणा छ कि छैन ?

यी प्रश्न सोध्नु नै सचेत नागरिकताको अभ्यास हो । पार्टी र जाति हाम्रो पहिचान हुन सक्छन, तर निर्णयको आधार योग्यता, दृष्टि र जिम्मेवारी हुनुपर्छ । नत्र पाँच वर्षपछि फेरि त्यही गुनासो दोहोरिन्छ - “हामीले गल्ती गर्‍यौ ।”

मतदान केन्द्रमा जाँदा याद गरौ - मतपत्रमा छाप लगाउनु भनेको केवल उम्मेदवार छान्नु होइन, आफ्नो भविष्यको दिशामा हस्ताक्षर गर्नु हो ।

आशिका तामाङ जर्मनि पिआर होल्डर रहेको आजभन्दा एक वर्ष पहिले नै जानकारी हुनाआइसकेको थियो, चेलि हो गरिखाओस भनेर मात्रै हो । तर अब देशको, मातृभुमिको, स्वाधिनताको सवालमा भने क्षेम्य हुन्न ।

विदेशी पीआर बोकेर राष्ट्रभक्तिको नाटक? आशिका तामाङको दोहोरो चरित्रको पर्दाफास! नेपालको शासकीय प्रणालीमाथि प्रश्न उठाउँदै सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय देखिने आशिका तामाङको व्यक्तिगत जीवन र राष्ट....

पछिल्लो समय माओवादी जब नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीमा रूपान्तरण भए १७-१८ दलको ध्रुविकरण एकिकरण भए । बिगतमा टुक्रिएका, चोइटिएका, अन्तैतिरबाट पड्किएका, कोही माओवादी, कोही खाओवादी । कोहि त जातीवादी पनि अरे ! अनेक थरीका दलबलबीच एकता भए । यसो नियाल्दा निकै राम्रो भए, ठुल-ठुला नेताका दल भए ।

केन्द्रिय सदस्य मात्रै २४/२५ सय क्या गजब

अब २४/२५ सय केन्द्रीय सदस्यहरूको संख्यात्मक भीड बाट नाङ्लामा बिस्कुन निफाने झै गुणात्मक छनोट हुनुपर्छ । राम्रा-राम्रा छानिनु पर्छ, कुहिएको जति सबै फालिनु पर्छ, त्यसबेला मात्र पार्टी सही दिशामा आउँछ, र त्यहाँबाट प्रगति सुचारु हुन्छ ।

पहिचानको मुद्दालाई जातिवादी भन्ने, जनयुद्धकाल पछिका क्रान्तिकारीलाई गन्दै नगन्ने, भुसिया कुकुर गल्लि-गल्लि हड्डी खोज्दै हिडेझै पद र हैसियतको पछि दौडिनेहरूको कारण प्रचण्डपथ दुर्गन्धित बनेको हो । तिनले खोजेको हड्डी दिएर एकातिर साइड लगाएपछि मात्र फेरि जनयुद्धकालझै सुगन्धित पार्टी बन्न सक्छ । पार्टीभित्र सहमति-विमति स्वाभाविक हुन, तर पद, सत्ता र सुविधाका लागि विचारमाथि गद्दारी स्वीकार्य हुँदैन ।

यही विचारधाराबाट नै देश बदलिन्छ भन्ने दृढ संकल्पका साथ जस्तोसुकै परिस्थितिमा पार्टीभित्रै विद्रोह गर्दै सतिशालझै उभिएका हामी जस्ता थुप्रै कमरेडहरूको सामुहिक र चेतावनी पुर्ण आवाज हो यो ।

आजकल सामाजिक सञ्जाल सफा छ कि छैन भनेर जाँच्न फोहोर खोजेर हिडनै पर्दैन, घण्टी बजाइदिए पुग्छ । जहाँ घण्टी बज्छ, त्यहाँ प्रश्न मर्छ, तर्क लास बन्छ र गाली उत्सव मनाउछ ।

घण्टेहरूको संसार अद्भुत छ, यहाँ आलोचना अपराध हो, प्रश्न देशद्रोह हो र गाली नै राष्ट्रधर्म । पदग्रहण त यहाँ नाटकको पहिलो दृश्य मात्र हो । मञ्चमा सभापति, पछाडि २/४ टा श्रीमती, खल्तीमा दुई देशका पासपोर्ट, छायाँमा सहकारीका करोडौ, र देशैभरि छरिएका जेलनेल, धरौटीका कथाहरू ... ! तर खोजतलास ? त्यो त केवल जनताका लागि ।

आफ्नै सहकर्मी पत्रकार मरे, ड्राइभर मरे, तर घण्टे राज्यमा मृत्यु पनि चयनात्मक हुन्छ । कतिपय लासहरू प्रश्न उठाउन अयोग्य ठहरिन्छन ।

घण्टे दर्शनका अनुयायीहरू जीवनमा एउटा मात्र ग्रन्थ पढ्छन, “घण्टे दस्तावेज”। त्यसपछि उनीहरूलाई मार्क्स, लेनिन, माओ सबै फजुल लाग्छन । बी.पी. पथ, प्रचण्ड पथ, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समानुपातिक समावेशिता, भाषा, धर्म, संस्कर संस्कृति र पहिचान सबै "विदेशी रोग" देखिन्छ । किनकि धेरै पढेपछि घण्टे कागजमा के छैन त्यो देखिन थाल्छ ।

घण्टे ग्याङको विशेषता यही हो, तर्क होइन, चिच्याहट । बहस होइन, भीड । विचार होइन, अन्धो निष्ठा । आँखा चाहिदैन, घण्टी चाहिन्छ । दिमाग चाहिदैन, औला चाहिन्छ - कमेन्ट गर्न ।

घण्टे ग्याङ जत्तिको अन्धो भएर विरोध गर्ने, तर्क छोडेर चिच्याउने, आलोचनालाई देशद्रोह ठान्ने इतिहासमै कमै भेटिन्छ ।