Hamza

Al-Nabigha

Al-Nābighah ( النابغة الذبياني ), wanda aka fi sani da Al-Nābighah al-Dhubiyānī ko Nābighah al-Dhubyānī, wani mawaƙi ne na Larabawa mai matuƙar muhimmanci wanda ya rayu tun da daɗewa, kafin addinin Musulunci ya fara. Sunansa na ainihi shine Ziyad ibn Muawiyah, kuma ya rayu daga kimanin 535 AD zuwa 604 AD. Sunan "Al-Nabigha" a zahiri yana nufin " hazaka " a cikin Larabci, wanda ke nuna yadda yake da hazaka!

Wanene Al-Nābighah?

Al-Nābighah yana ɗaya daga cikin manyan mawakan ƙarshe na lokacin kafin zuwan Musulunci. An san shi da ƙwarewa mai ban mamaki wajen iya magana. Kabilarsa, Banu Dhubyan, tana zaune a wani yanki mai nisa da birnin Makka mai tsarki.

Rayuwarsa da Tafiye-tafiyensa

Duk da cewa kabilarsa tana kusa da Makka, Al-Nābighah bai zauna a can ba sosai. Ya shafe mafi yawan lokacinsa yana tafiya yana zama a fadojin masu iko. Ya ziyarci fadojin a wurare k**ar Hirah da Ghassan. Waɗannan fadoji k**ar gidajen sarauta ne inda sarakuna da shugabanni suke zama. Mawaka k**ar Al-Nābighah s**an nishadantar da masu mulki da waƙoƙinsu.

Tafiyarsa zuwa Hirah da Ghassan

Al-Nābighah ya fara zama a Hirah tare da wani sarki mai suna Mundhir III. Bayan Mundhir III, ya zauna tare da wani sarki wanda ya karɓi mulki a shekara ta 562 AD.

Daga baya, ya yi tafiya zuwa fadar Ghassan. Amma daga ƙarshe ya koma Hirah don yi wa wani sarki mai suna Numan III hidima. Wani abu ya faru bayan ya yiwa Sarauniya waƙa, yasa dole ne ya bar Hirah da sauri. Ya gudu zuwa Ghassan don neman mafaka. A kusan shekara ta 600 AD, ya sami damar komawa Hirah. Lokacin da Numan III ya mutu kimanin shekaru biyar bayan haka, Al-Nābighah ya yanke shawarar komawa ya zauna tare da ƙabilarsa.

Waɗanne Irin Waƙoƙi Ya Rubuta?

Al-Nābighah ya rubuta nau'ikan waƙoƙi daban-daban. Yawancin waƙoƙinsa ko dai waƙoƙin yabo ne ko kuma na barkwanci.

1. Waƙoƙin farin ciki, da ke yabon wani ko wani abu, sau da yawa wani mai iko ko jarumi mai jarumtaka.

2. Waƙoƙin zambo, da ke yin ba'a ga wani ko wani abu, sau da yawa a kaikaice.

Waƙoƙinsa sau da yawa suna magana game da rashin jituwa da faɗa tsakanin sarakunan Hirah da Ghassan. Ya kuma rubuta game da rikicin da ke tsakanin ƙabilarsa, Banu Dhubyan, da wata ƙabila da ake kira Banu Abs.

Shahararrun Wakokin Mu'allaqat Masu Shahara

Ana ɗaukar Al-Nābighah a matsayin ɗaya daga cikin mawaƙa shida mafi muhimmanci tun kafin Musulunci. Waƙoƙinsu suna da matuƙar daraja har an tattara su tun da wuri. Ana ɗaukar waɗannan waƙoƙin a matsayin mafi kyawun misalan waƙoƙin Larabci. Wasu ma suna tunanin Al-Nābighah shine mafi mahimmanci daga cikin waɗannan mawaƙa shida.

Waɗannan mawaƙa sun rubuta wakoki masu tsayi da ban sha'awa. An san su da Muʿallaqat (معلقات). Kalmar "Muʿallaqat" tana nufin "Wadanda aka rataye." Saboda an ce an rataye waɗannan wakoki na musamman a bangon dakin Kaaba a Makka. An yi hakan ne don kowa ya yaba da karanta su.

Gadonsa da Ayyukansa da aka Tara

Duk da cewa ya rayu tun da daɗewa, an adana waƙoƙin Al-Nābighah a hankali kuma an yi nazari a kansu. Wilhelm Ahlwardt ne ya tattara waƙoƙinsa da aka tattara a cikin wani littafi mai suna Diwans of the Six Ancient Arabic Poets in London a shekarar 1870. H. Derenbourg shi ma ya buga waƙoƙinsa daban-daban a birnin Paris a shekarar 1869.