timon.mn

Иргэн: Ууланд ийм зүйлтэй таарвал савыг нь аваад модонд гаргасан нүхийг нь хаягдал модны мөчрөөр, эсвэл бохиор сайтар бөглөөрэй буян болно.

Хусны шүүс уугаад өвчин нь эдгэрч мөнхөрсөн гэж би сонсоогүй, бас хараагүй, харин мод нь дахиж хэзээ ч сэргэхгээргүй хатаж үхсэнийг олонтой харсан …

Хань юм бол хань шиг л бай
Хатуу бор дарсны бөглөө бүү бол
Эр юм бол эр шиг л бай эмсийн хормой чангааж үрсээ бүү бузарла
Эцэг юм бол эцэг шиг л бай
Эрвээхэй үрсийнхээ харцанд сүүдэр бүү хургаа
Түшиг л юм бол түшиг шиг л бай
Түмний бузар хэлээр ханиа бүү орхи
Эзэн юм бол эзэн шиг л бай
Эрээн алаг замбууд чамаар дутах хүн олон шүү
Хүү нь юм бол хүү шиг л бай
Хүмүүн заяанд мэндлүүлсэн ижий аавыгаа жаргаа
Хүн юм бол хүн шиг л бай
Хатууд бүдэрсэн ч бэрхэд чанга бай
Улаач юм бол улаач шиг л бай
Уруудаж ирсэн нэгний зовлонгоор нь бүү жаргал хий
Тоост замбуу нь догшин шүү
Тоолгүй үйлдсэн үйлийнхээ үрийг чи үүрнэ
Хөрсд замбуу нь хатуу шүү
Үрч дуусгаагүй бурууг чинь үр чинь үргэлжлүүлээд үүрнэ дээ

"Охиндоо"

Мянган цэцэгсийн шүүдэрээр угааж хэвлийдээ нууж авч ирсэн эрдэнэ минь
Марал оддын сүүн гэгээнээр үлгэр яриулж эрхэлсэн элбэрэл минь
Сэтгэлийн торгон утсан дээр буртаг суухад үргээсэн үр минь
Сэлгээ чөлөөгүй амьдралд ядархад минь сэтгэл амраах гэж ирсэн үргэлжлэл минь

Анх чамайгаа олохдоо дэндүү ихээр баярлаж Ээж нь уйлсан
Арван сар хэвлийдээ тээхдээ жижигхэн зүрхээр чинь тэжээгдэж Ээж нь амьдарсан
Амьдралд хэнийч үгээр байгаагүй эрх дураараа ээждээ
Алаг үр минь чи хайрлахын ухаан өвөртөж ирсэн бяцхан сахиус

Уйлан уйлан өрцөн цаанаас улаaн нялзрай амьтан унахад чинь
Уураг сүүгээрээ аргадан аргадан амлуулж хэвтэхдээ
Эмэгтэй хүн болж энэ хорвоод ирсэнийхээ дүүрэн жаргалыг эдэлж
Ээжийгээ намайг яаж төрүүлж байсныг чамаасаа л тэгхэд нь мэдэрсэн охин минь

Тэнтэр тунтар алхаад унахад чинь дэлхий унах мэт уулгалан сандарч
Тэнд энд гишгээд ойчиход чинь орчлон хазайх шиг барьц алдан самуурч
Өөвөн сөөвөн алхаж ядхад чинь өвгөд малгайгаар цохиж домноход
Өөрөө цохиулсан мэт өр өвдөж ээж нь чамтай хамт хөлд орж сурсан үр минь

Ээжээ гэсэн ганцхан үгээр хэлд ороход чинь баярлаж
Ээжээ гэж хэлд орсон гэж бусдад ярин бахархаж
Билүү чулуу гэж хэлийг чинь зүгшрүүлж суухдаа өөрөө чам шиг болж
Бид хоёр хамтдаа хэлд орж сурсаан охин минь

Охин минь он цаг хуучирхад намайг дуурайж үлдэх Ижий минь
Үр минь үлгэр дуусахад үргэлжлүүлж эхлүүлэл Ээж минь
Ухааны сүлжээсээ үс шигээ бүү задлаарай Ээж нь гомдоно
Уургаар тэжээгдсэн зүрхээ дандаа халуун байлгаарай Ээж нь баярлана

Охин минь орчлонгийн ганц гоёл минь
Үр минь үндэснээс минь салаалсан мөчир минь
Оддын дор ээж нь дахин залуужихгүй ч
Үр минь болсон чамаасаа залуу насаа олж харах би азтай хүн

Хиргис Цогоо Отгонбаатар
2018.11.16

Мэдэхгүй юм даа.Би тэнэг болхоор буруу ярьж байж болно. Японд 80 настай эмээ, их сургуулийн оюутнууд нь метронд суухын тулд мөнгөө төлөөд л электрон тасалбараа аваад явж байсан. Сая Хятадад явж байхад 4,5-р анги болов уу гэмээр жаалууд автобусанд карт уншуулааад л зорчиж байсан. Хүний өмнөөс амьдараагүй, зүгээр л амьдар ч л байвал боломж л байвал төлөх ёстой гэсэн ойлголт тэнд байна. Яахав дээ цалин мөнгө, тэтгэвэр, эрүүл мэндийн даатгал тогтвортой төр гээд л олон ялгаа энд гарна л даа. Гэхдээ л манайхан арай давруу, хүний өмнөөс амьдарч байгаа юм шиг л амьдардаг тэрэндээ бүр дассан бололтой. Өндөр настай, оюутан, бага насны хүүхдүүд нь нийтийн тээврээр үнэгүй зорчино. Хүүхдээ хараад гэртээ суухаар мөнгө өгнө. Гэрлэлтээ батлуулахаар улсаас мөнгө өгнө. Ажил хийхгүй зөвхөн хүүхдийнхээ 21,000₮ амьдарч байгаа ичгэвтэр гэр бүл зөндөө олон. Тунгалаг тамир дээр Итгэлт баяныг хүн болгон л шуналтай, арга заль мэхтэй хөгийн гар гэж бодно. Гэхдээ Итгэлт баян хүнтэй ярилцаж байхдаа ч, эхнэртэйгээ хууч хөөрч байхдаа ч гар хумхилгүй сур элдэнэ. Киноны үзэгдэл болгон дээр тэр хүн зүгээр байхгүй хөдөлмөрлөж байгаа харагдана. Дараа нь яадаг билээ? Нэг согтуу ядуу нөхөрт Ардын засгаас морь өгсөн чинь Итгэлт баяныг юу гэж хараагаад явдаг билээ.. Өнөөгийн нийгэм яг л тийм байна. Баялаг бүтээгчдээ нэг нүдээрээ ч үзэхгүй. Өөрөө боломжгүй ядуу амьдарч байгаа нь төр засгийн буруу гэж дүрдээ итгэчихсэн, амьдралаас өөдлөх дэвжихийг биш, өөрийнхөн ядуу зүдүү амьдарч байгаа нь бусдын нөлөөлөөс болоод байгаа мэт амьдардаг хүмүүс нийгэмд олширсоор л байна. Бид хэзээ энэ нэг халамж нэртэй бидний ирээдүйг, хөдөлмөрийг үгүй хийж байгаа муухай тогтолцооноос салах вэ? Бид хэзээ хөдөлмөрлөх вэ? Нялцгай, ажил хийж чадахгүй, олон үгтэй, тогтвор сууршилгүй, худалч, нэг тийм улам л хачин болоод байх юм. Ядуу амьдар ч байгаа чинь таны л буруу. Бусдын буруу биш. Та эцэг эхийнхээ өмнө, үр хүүхэдийнхээ өмнө, эх орныхоо өмнө хүн шиг амьдрах эрхтэй. Сурч боловсорч, суралцаж, бусадтай сайхан ярилцаж, чин сэтгэлээсээ хүндлэлцэж, алс ирээдүйгээ төлөвлөсөн бодолтой амьдармаар байна.
Баянмөнх Соёмбо-Эрдэнэ