KMH Structure Life

The Beauty of Structure

ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်နှင့် မြေကြီး (Part 3)

-------------------------------------------------------------------

မြေအမျိုးအစားကို သိပြီ၊ သက်ရောက်မှုကို သိပြီဆိုရင် နောက်ဆုံးအဆင့်ကတော့ အဲဒီမြေနဲ့ ကိုက်ညီမယ့် Foundation အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ အခြေခံအုတ်မြစ် အမျိုးအစားများ (Types of Foundation)
မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Bearing Capacity) အပေါ် မူတည်ပြီး Foundation ကို အဓိက (၂) မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်-

* Shallow Foundation( အဆောက်အဦးရဲ့ ဝန်ကို မြေမျက်နှာပြင်နဲ့ နီးတဲ့နေရာမှာပဲ ဖြန့်ချပေးတာပါ။)
* Isolated Footing
* Combined Footing:
* Mat/Raft Foundation:

* Deep Foundation :
မြေမျက်နှာပြင်အပေါ်ယံက မြေပျော့နေပြီး ခံနိုင်ရည်မရှိတဲ့အခါ၊ မြေအောက်အနက်ကြီးထဲမှာရှိတဲ့ မြေမာလွှာ (သို့မဟုတ်) ကျောက်လွှာဆီကို ဝန်ပို့ဆောင်ပေးဖို့ သုံးပါတယ်။
* Pile Foundation
၂။ မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Soil Bearing Capacity)
အင်ဂျင်နီယာတွေ တွက်ချက်တဲ့အခါ အရေးအကြီးဆုံးက Allowable Bearing Capacity ပါ။ ဒါဟာ မြေကြီးက ဘေးကင်းကင်းနဲ့ ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ဝန်ပမာဏ ဖြစ်ပါတယ်။
> မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အားထက် အဆောက်အဦးရဲ့ ဝန်က ပိုများသွားရင် မြေကြီးဟာ "Shear Failure" ဖြစ်ပြီး အဆောက်အဦး တိမ်းစောင်းတာ၊ ပြိုကျတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

၃။ မြေစမ်းသပ်ခြင်း (Soil Investigation)
အထပ်မြင့် အဆောက်အဦးတွေ ဆောက်တော့မယ်ဆိုရင် Trial Pit တူးရုံနဲ့ မလုံလောက်တော့ပါဘူး။ Borehole Test လို့ခေါ်တဲ့ မြေအောက်အနက် ပေ ၄၀၊ ၅၀ အထိ စက်နဲ့ တူးပြီး မြေသားစစ်ဆေးတာကို လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။ ၎င်းစစ်ဆေးချက် (Soil Report) ရမှသာ အင်ဂျင်နီယာက ဘယ်နှစ်ပေအနက်မှာ ပိုင် (Pile) ဘယ်လောက်ရိုက်ရမယ်ဆိုတာကို တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ဆောက်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာများအတွက် အကြံပြုချက် (Conclusion)
မြေကြီးဟာ အမြဲတမ်း "Variable" (ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း) ရှိပါတယ်။ ဘေးအိမ်က မြေကောင်းတိုင်း ကိုယ့်အိမ်က မြေကောင်းမယ်လို့ ယူဆလို့မရပါဘူး။
* Safety First: Foundation ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချတာထက် စိတ်ချရမှုကို ဦးစားပေးပါ။
* Water Control: Foundation ကျင်းတူးတဲ့အခါ ရေစိမ့်ဝင်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ သတိထားပါ။ ရေဟာ မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အားကို ချက်ချင်း လျော့ကျစေနိုင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်နှင့် မြေကြီး (Part 1)

----------------------------------------------------------------

အဆောက်အဦးတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် အခြေခံအဆောက်အအုံ (Infrastructure) တွေကို တည်ဆောက်တဲ့အခါ အပေါ်ပိုင်းအဆောက်အအုံ (Superstructure) ခိုင်ခံ့ဖို့က အရေးကြီးသလို၊ ထိုအဆောက်အအုံတစ်ခုလုံးရဲ့ ဝန် (Load) ကို ထမ်းပိုးထားရတဲ့ အောက်ခြေမြေကြီးအကြောင်းကို နားလည်ထားဖို့ကလည်း အထူးလိုအပ်ပါတယ်။
အဆောက်အဦးရဲ့ အောက်ခြေအစိတ်အပိုင်းတွေဖြစ်တဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်း (Foundation) နဲ့ မြေထိန်းနံရံ (Retaining Wall) တို့ဟာ မြေကြီးနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့နေရတာကြောင့် မြေကြီးရဲ့ သဘာဝကို သေချာမသိဘဲ တည်ဆောက်မယ်ဆိုရင် နောင်တစ်ချိန်မှာ အဆောက်အဦး အက်ကွဲတာ၊ နိမ့်ဆင်းတာနဲ့ ပြိုကျတာမျိုးတွေအထိ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

အင်ဂျင်နီယာရှုထောင့်မှ မြေအမျိုးအစားများ (Soil Types)
အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်အရ မြေကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစား (၂) မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။
၁။ Cohesive Soil (စေးကပ်မှုရှိသော မြေ)
ဒီမြေအမျိုးအစားမှာ ရွှံ့စေး (Clay) လိုမျိုး အမှုန်အမွှားလေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ထူးခြားချက်ကတော့ အမှုန်အချင်းချင်း စေးကပ်နေတတ်ပြီး ရေပါဝင်မှုအပေါ်မူတည်ကာ ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲလွယ်ပါတယ်။ ဥပမာ - မြေစေး မြေမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ Cohesionless Soil (စေးကပ်မှုမရှိသော မြေ)
သဲ (Sand) နဲ့ ကျောက်စရစ် (Gravel) လိုမျိုး အမှုန်အချင်းချင်း စေးကပ်မှုမရှိတဲ့ မြေအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမြေမျိုးဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ပွတ်တိုက်မှုအား (Friction) နဲ့သာ ဝန်ကို ထမ်းဆောင်တာဖြစ်ပါတယ်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်မှာတော့ ဒီမြေအမျိုးအစား (၂) မျိုးဟာ သီးသန့်စီရှိနေတာထက် အချိုးအစားအမျိုးမျိုးနဲ့ ရောနှောတည်ရှိနေတတ်တာက ပိုများပါတယ်။
မြေစမ်းသပ်ခြင်း (Soil Test) ၏ အရေးပါပုံ
မိမိတည်ဆောက်မယ့် မြေနေရာဟာ ဘယ်လိုမြေအမျိုးအစားလဲ၊ ဝန်ဘယ်လောက်ထိ ထမ်းနိုင်သလဲ (Bearing Capacity) ဆိုတာကို သိရှိဖို့အတွက် Geotechnical Engineer များနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး Soil Test ပြုလုပ်ဖို့ အလွန်လိုအပ်ပါတယ်။ Soil Test Report (မြေစမ်းသပ်ချက် အစီရင်ခံစာ) ရရှိမှသာ အောက်ပါအချက်တွေကို တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ် -

* ဘယ်လို Foundation မျိုး သုံးရမလဲ: အိမ်အသေးစားလေးတွေအတွက် Shallow Foundation သုံးမလား၊ ဒါမှမဟုတ် အထပ်မြင့်တွေအတွက် Pile Foundation သုံးရမလားဆိုတာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါမယ်။

* ဒီဇိုင်းတွက်ချက်မှု: မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အားပေါ် မူတည်ပြီး ဘေးကင်းစိတ်ချရတဲ့ (Safe ဖြစ်သော) Foundation Design ကို ရေးဆွဲနိုင်ပါမယ်။

* ကုန်ကျစရိတ် သက်သာမှု: မြေကြီးအကြောင်းကို သေချာသိရင် လိုအပ်တာထက် ပိုသုံးစွဲရတာမျိုး (Over-design) မဖြစ်တော့ဘဲ စနစ်တကျနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ထိန်းညှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် ခိုင်ခံ့ပြီး နှစ်ရှည်တည်တံ့မယ့် အဆောက်အဦးတစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ဖို့အတွက် မြေကြီးအမျိုးအစားကို မှန်ကန်စွာ ခွဲခြားသိမြင်ဖို့နဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များရဲ့ အကူအညီနဲ့ စနစ်တကျ စမ်းသပ်စစ်ဆေးဖို့က ပထမဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံး ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

Reinforcement Covering

-----------------------------------------

Rebar cover ထားရသောအ‌ကြောင်းအရင်းများမှာ
၁/ Rebarများ သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်
၂/ ကွန်ကရစ်နဲ့ Rebar ကြားလုံလောက်သောတွဲဆက်မှု ဖြစ်စေရန်
၃/ Rebar များမီးလောင်မှုမှ ကာကွယ်ရန်

တခြားအချက်တွေရှိရင်လည်း ပြောသွားပေးဦး

Structural Engineering မှာ Stress ဆိုတာ အပြင်ဘက်က သက်ရောက်အားတွေကို ခံနိုင်ရည်ရှိဖို့ ပစ္စည်းရဲ့အတွင်းထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "အတွင်းခံအား" ကို ဆိုလိုတာပါ။
အဓိက Stress အမျိုးအစားများ (Primary Types of Stress)
၁။ Normal Stress -
ဒါကတော့ ပစ္စည်းရဲ့ မျက်နှာပြင်ကို ထောင့်မှန် (၉၀ ဒီဂရီ) အတိုင်း သက်ရောက်တဲ့ Stress ဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းကို နှစ်မျိုးခွဲနိုင်ပါတယ်။
• Tensile Stress: ပစ္စည်းတစ်ခုကို ဆွဲဆန့်လိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ Stress ပါ။ (ဥပမာ - တံတားဆိုင်းကြိုးများ)
• Compressive Stress : ပစ္စည်းတစ်ခုကို ဖိသိပ်ချေဖျက်လိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ Stress ပါ။ (ဥပမာ - အဆောက်အဦးရဲ့ တိုင်များ)
________________________________________
၂။ Shear Stress
ဒါကတော့ ပစ္စည်းရဲ့ မျက်နှာပြင်နဲ့ မျဉ်းပြိုင် (Parallel) အတိုင်း သက်ရောက်တဲ့ Stress ဖြစ်ပါတယ်။ ပစ္စည်းတစ်ခုကို တစ်လွှာစီ လျှောထွက်သွားအောင် သို့မဟုတ် ပြတ်ထွက်သွားအောင် လုပ်ဆောင်ပါတယ်။
• ဥပမာ: သံချောင်း (Bolts) တွေ သို့မဟုတ် Rivets တွေမှာ အများဆုံး တွေ့ရတတ်ပါတယ်။
________________________________________
၃။ Bending Stress
Beam တစ်ခုကို အပေါ်ကနေ ဖိလိုက်တဲ့အခါ ကွေးသွားတာမျိုးကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ Stress နှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်နေပါတယ်။
• ယက်မရဲ့ အပေါ်ပိုင်းမှာ Compression (ဖိသိပ်မှု) ဖြစ်ပြီး၊ အောက်ခြေမှာ Tension (ဆွဲဆန့်မှု) ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။
________________________________________
၄။ Torsional Stress
ပစ္စည်းတစ်ခုကို လိမ်လှည့်လိုက်တဲ့အခါ (Twisting) ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ Shear Stress အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။
• ဥပမာ: စက်ပစ္စည်းတွေက လည်ပတ်နေတဲ့ Shaft ချောင်းတွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။
________________________________________
၅။ Bearing Stress
ပစ္စည်းနှစ်ခု ထိစပ်နေတဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ဖြစ်ပေါ်တဲ့ Compressive Stress အမျိုးအစားပါ။ ဥပမာ- တိုင်ရဲ့ အောက်ခြေက Footing အပေါ်ကို ဖိထားတဲ့အားမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။