Alop Hoye Rukh

🌿 ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਭੰਬੋਲ – ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾ ਜਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ?
ਕਿਸਾਨੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੂਟੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭੰਬੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਫਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਲਾਲ ਤੇ ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਕਿਉੰ ਕੇ ਇਹ 2 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ
1 ਕਾਲੇ
2ਲਾਲ । ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੂਰੇ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਔਸ਼ਧੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਭੰਬੋਲ ਨੂੰ ਲਿਵਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਲਿਵਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗੈਸ, ਅਜੀਰਨ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਕਢਾ ਬਣਾ ਕੇ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੰਬੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਲੇਪ ਦਾਦ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਭੰਬੋਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਐਂਟੀ-ਇਨਫਲਾਮੇਟਰੀ ਗੁਣ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਓਥੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭੰਬੋਲ ਦੇ ਕੱਚੇ ਜਾਂ ਅਧ-ਪੱਕੇ ਫਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰੇ ਪੱਕੇ ਕਾਲੇ ਫਲ ਹੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਨਾਲ ਉਲਟੀ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਦਸਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਭੰਬੋਲ ਇੱਕ ਐਸੀ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਮਿਤੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 🌱

ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ 2 ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕ਼ਾ ਮਿਲਿਆ ਇਕ ਬਾਈ Baljinder Maan ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਗ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਵੱਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਵੀਰ ਪਿੰਡ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਇਆ ਅਸੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੈਅ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ,
Sukhi khiala ਬਾਈ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੋਟੜਾ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਇਕ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਸੁੱਖੀ ਇੰਝ ਮਿਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਬਚਪਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲੇ ਆ।
ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਪਣਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਖੂਬ ਤਰਕੀਆਂ ਕਰਨ ਕਿਉੰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚਰਚਿੱਤ ਚੇਹਰੇ ਹਨ।
।

fans

🌾 ਰਾਗੀ (Finger Millet) – ਪੂਰਾ ਲੇਖ
ਰਾਗੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Finger Millet ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਫਸਲ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਵੀ ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚਿਤ ਫਸਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਗੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਰੀਫ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਬਿਜਾਈ ਜੂਨ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਸਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਰਾਗੀ ਬਹੁਤ ਲਚਕੀਲੀ ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਲਕੀ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਭੁਰਭੁਰੀ ਮਿੱਟੀ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਹਲ ਚਲਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਗੋਬਰ ਦੀ ਖਾਦ ਜਾਂ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 4 ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਸਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਜੀਵਾਅਮ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੈਵਿਕ ਘੋਲ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਰਾਗੀ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਬਰਸਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਰੂਰਤ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਫਸਲ ਉਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਜੀਵਾਅਮ੍ਰਿਤ, ਘਨ ਜੀਵਾਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨੀਮ ਖਲ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫਸਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਨਿੰਦਾਈ (weeding) ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20–25 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਖੇਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਸਲ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਗੀ ਦੀ ਫਸਲ ਲਗਭਗ 90 ਤੋਂ 110 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਾਲੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਕੱਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਸਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਹਾਈ ਕਰਕੇ ਦਾਣੇ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਰਾਗੀ ਇੱਕ ਸੁਪਰਫੂਡ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਗਰ ਲੈਵਲ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੱਕ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।
ਆਜਕੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਰਾਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਗੀ ਦਾ ਆਟਾ, ਬਿਸਕੁਟ, ਲੱਡੂ ਅਤੇ ਮਾਲਟ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੇਚਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਧੀਆ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਗੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ ਖਰਚ, ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵੀ ਵਧੀਆ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਾਗੀ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਰਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਨਾਜ ਉਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਨਾਉਣ।