Dhawale Bal Rugnalay

लहान मुलांमध्ये कफ सिरपच्या वापरावरून निर्माण झालेला संभ्रम

नुकत्याच झालेल्या सर्दी खोकल्याच्या औषधाच्या वापरातून निर्माण झालेल्या दुर्घटनेमध्ये आत्तापर्यंत सुमारे सतरा बालकांना जीव गमवावा लागलेला आहे. आणि या सर्व दुर्दैवी घटनांमध्ये 'कोल्ड्रिफ' या कफ सिरपचा वापर हा कारणीभूत असल्याचे लक्षात आले आहे.

त्यामुळे बऱ्याच डॉक्टरांच्या मनामध्ये आता लहान मुलांमध्ये सर्दी खोकल्याचे औषध द्यावे का नाही असा संभ्रम निर्माण झालेला आहे. कारण या औषधांमधील घटक आणि सर्वसामान्य रित्या वापरल्या जाणाऱ्या सर्दी खोकल्याच्या औषधांमधील घटक हे सारखेच आहेत.

मग हे सर्दी खोकल्याच्या औषधांमधील घटक उदाहरणार्थ CPM + Phenylephrine Hydrochloride लहान मुलांमध्ये वापरावे का नाही ? अशी बऱ्याच डॉक्टरांची विचारणा होत आहे.

सदर दुर्घटनेचा आणि डॉक्टर नियमित वापरत असलेल्या सर्दी खोकल्या साठीच्या औषधी घटकांचा काही संबंध नाही.

ही दुर्घटना डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG), इथिलीन ग्लायकॉल (EG) या भेसळ युक्त घटकांचा अतिरिक्त वापर *कोल्ड्रिफ* या सर्दी खोकल्याच्या औषधामध्ये झाल्याने निर्माण झालेली आहे.

अन्य चांगल्या कंपन्यांची सर्दी खोकल्याची औषधे जी आपल्याला डॉक्टरांनी लिहून दिलेली आहेत ती आपण सुरक्षित रित्या विनाशंका घेऊ शकता.

तामिळनाडूच्या उत्पादन युनिटमधील 'कोल्ड्रिफ' कफ सिरपच्या बॅचमध्ये परवानगी असलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त डायथिलीन ग्लायकोल (DEG) आढळून आले आहे. आणि ते या दुर्घटनेला कारणीभूत आहे असे लक्षात आले आहे.

*➡️ डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG), इथिलीन ग्लायकॉल (EG) म्हणजे काय ?*

डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG) आणि इथिलीन ग्लायकॉल (EG) हे अँटीफ्रीझ, पेंट्स, ब्रेक फ्लुइड्स आणि प्लास्टिकमध्ये वापरले जाणारे औद्योगिक सॉल्व्हेंट्स आहेत. ते औषधांसाठी नसतात. कधीकधी ते ग्लिसरीन सारख्या औषधी घटकांमध्ये भेसळ म्हणून वापरले जाते कारण ते स्वस्त असते.

*डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG) - इथिलीन ग्लायकॉल (EG) धोकादायक का आहेत?*

अतिरिक्त प्रमाणात या घटकांचा वापर केल्यावर, DEG आणि EG विषारी संयुगांमध्ये विभाजित होतात ज्यामुळे मूत्रपिंड ( Kidney ) , यकृत ( Liver ) आणि मज्जासंस्थेचे ( Nervous system) यांचे गंभीर नुकसान होते.

🚫अतिरिक्त प्रमाणात हे घटक असलेल्या औषधांचे सेवन केल्याने लहान मुलांमध्ये खालील लक्षणे निर्माण होतात - मळमळ, पोटदुखी आणि लघवी कमी होण्यापासून ही लक्षणे सुरू होतात आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये - हे तीव्र मूत्रपिंड निकामी होणे ( Acute renal failure ) , झटके येणे ( Convulsions ) आणि पर्यायाने मृत्यू होण्याची शक्यता पण निर्माण होते.

*DEG poisoning -* The most prominent clinical manifestation of DEG poisoning is nephrotoxicity (AKI and anion gap metabolic acidosis), which follows gastrointestinal symptoms, including nausea /vomiting, abdominal pain, and diarrhea. DGA is a toxin that causes mitochondrial injury.

Subsequently, progressive neurological dysfunction follows and manifests as encephalopathy, multiple peripheral and cranial neuropathies, quadriparesis, and other neuropathic findings.

Unfortunately, despite supportive measures, including hemo- and peritoneal dialysis and inhibition of alcohol dehydrogenase, which metabolizes DEG to DGA.

*🚫The mortality rate is high for DEG poisoning*

विशेषतः लहान मुलांमध्ये या घटकांचे अतिरिक्त सेवन धोकादायक समजले जाते कारण त्यांच्या शरीराच्या वजनाच्या तुलनेत अगदी कमी प्रमाणात देखील ते प्राणघातक ठरू शकते. मोठ्या माणसांमध्ये तो धोका तेवढा संभवत नाही.

यापूर्वी सुद्धा अशा दुर्घटना मोठ्या प्रमाणात घडलेल्या आहेत . उदाहरणार्थ गांबियामध्ये, दूषित कफ सिरप घेतल्याने २०२२ मध्ये किमान ७० मुलांचा मृत्यू झाला होता.

*या संदर्भात जागतिक आरोग्य संघटनेचे काय म्हणणे आहे ?*

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) वारंवार DEG आणि EG ने दूषित कफ सिरपबद्दल यापूर्वी पण इशारा दिला आहे, कारण या प्रकारच्या भेसळीमुळे २०२२ पासून जगभरात ३०० हून अधिक बालमृत्यू झालेले आहेत.

WHO ने औषध नियमानासंदर्भात नवीन द्वि-स्तरीय चाचणी पद्धती विकसित केल्या आहेत, ज्यामध्ये प्रारंभिक तपासणीसाठी पातळ-स्तर क्रोमॅटोग्राफी (TLC) आणि त्यानंतर पुष्टीकरणासाठी गॅस क्रोमॅटोग्राफी यांचा वापर सुरक्षित औषध निर्मितीसाठी करणे अत्यावश्यक आहे.

निष्कर्ष: अन्य चांगल्या कंपन्यांची सर्दी खोकल्याची औषधे जी आपल्याला डॉक्टरांनी लिहून दिलेली आहेत ती आपण सुरक्षित रित्या विनाशंका घेऊ शकता.

(स्त्रोत : इंटरनेट)

मुलांसाठी ए.सी. / कुलरची हवा योग्य आहे की नाही ?

आई – वडिलांसाठी नक्कीच हा प्रश्न पडतो की, बाळासाठी एसी अथवा कूलरची हवा सुरक्षित आहे की नाही अथवा योग्य आहे की नाही? तुम्ही तुमच्या मुलांसाठी एसी अथवा कुलरचा वापर करून घेऊ शकता. पण हा वापर करत असताना तुम्हाला काही गोष्टींची काळजी घेणेही तितकेच अनिवार्य आहे. या गोष्टी नक्की कोणत्या आहेत ते आपण जाणून घेऊया.

1) तुमच्या घरात एसी असेल तर तुम्ही बाळासाठी त्याचे टेंम्परेचर असे सेट करा जेणेकरून खोलीमध्ये अधिक थंडीही नसेल आणि उन्हाळाही जाणवणार नाही. अधिक थंडी झाली तर बाळाला खोकला, सर्दीसारख्या समस्या उद्भवू शकतात

2)उन्हाळ्यात उष्णतेपासून वाचण्यासाठी लहान मुलांना कैरी पन्हे, कोकम सरबत द्यावे

3)मुलांना एसी अथवा कुलरची हवा डायरेक्ट अंगावर येईल अशा पद्धतीने झोपवू नका अथवा बसवू नका

4)कूलर चालवताना खिडकी अथवा दरवाजा उघडा ठेवा, जेणेकरून हवा खेळती राहील आणि खोलीचे तापमानही अगदी योग्य राहील. तसंच तुम्हाला घामामुळे चिकटपणा जाणवणार नाही

5)उन्हाळ्याच्या दिवसात कॉटन कपडे सर्वाधिक चांगले ठरतात. त्यामुळे लहान मुलांनाही कॉटनचे अथवा सुती कपडे घाला. तसंच मुलांना थोडे ढगळ कपडे घाला. एसी अथवा कुलरचे तापमान कसे आहे यानुसार तुम्ही तुमच्या बाळाला कपडे घाला

6)एसी वा कुलर चालू असताना बाळाच्या अंगावर लहानशी गोधडी नक्की ओढून ठेवा. लक्षात ठेवा ही गोधडी बाळ आपल्या तोंडावर तर झोपेत घेत नाही ना याकडे वेळोवेळी लक्ष ठेवा

7)कुलरची नियमित स्वच्छता करा. रोज त्याचे पाणी बदला. जेणेकरून बाळाला नेहमी ताजी हवा मिळेल. तसंच एसी नियमित वापरत असाल तर वेळोवेळी त्याची सर्व्हिसिंग करून घेणेही गरजेचे आहे

बाळासाठी अथवा तुमच्या लहान मुलांसाठी तुम्ही एसी वा कुलर वापरत असाल तर या महत्त्वाच्या गोष्टी तुम्ही नक्की लक्षात ठेवायला हव्या.

दिवाळीत मुलांची घ्या ही काळजी:

दिवाळीचा उत्सव सर्वत्र सुरु आहे. प्रत्येकजण नातेवाईकांसाठी भेटवस्तू खरेदी करण्यात व्यस्त आहे. पण हे सगळं करत असताना पालकांनी याकडे आर्वजून लक्ष देणे गरजेचे आहे. ते म्हणजे पालकांनी दिवाळीत लहान मुलांची काळजी घेणे गरजेचे आहे. त्यांना फटाक्यापांसून वाचवणे याकडे पालकांनी लक्ष देणे अनिर्वाय आहे.सजावटीसाठी फटाके आणि मेणबत्त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असल्याने दरवर्षी दिवाळीच्या वेळी अनेक लोक अपघात आणि जखमींना बळी पडतात. दिवाळीच्या शुभ मुहूर्तावर तुम्हाला आणि तुमच्या मुलांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी आम्ही तुम्हाला काही सुरक्षा टिप्स देत आहोत. घ्या जाणून

1)लहान मुलांना एकटे सोडू नका:

दिवाळी म्हटलं की, लहान मुलांमध्ये उत्साह असतो. कशाच्यातरी मागे धावणारी ही मुलं डोळ्यासमोरून सहज हरवून जातात. दिवाळीच्या वेळी, आपल्या लहान मुलांवर देखरेख ठेवणे महत्वाचे आहे, विशेषत: जर त्यांना यादृच्छिक गोष्टी उचलण्याची आणि तोंडात टाकण्याची सवय असेल तर.
तुमचे मुले मेणबत्त्या, दिवे, फटाके, माचिस अशा कोणत्याही आगीच्या स्रोताच्या संपर्कात येत नाही याची खात्री करा. कोणतीही दुर्घटना टाळण्यासाठी ते आपल्या मुलाच्या आवाक्याबाहेर ठेवणे चांगले.

२)दिवे आणि मेणबत्त्या कसे पेटवायचे:

तुमच्या मुलाला घर सजवण्यात आनंद वाटू शकतो. ही एक चांगली गोष्ट आहे. तथापि, मुलांनी मेणबत्त्या किंवा दिवे लावणे यासारख्या काही क्रियाकलाप टाळावेत. तुमचे मूल त्यांना हाताळण्यास तयार आहे असे तुम्हाला वाटत असल्यास, तुम्ही त्यांच्यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. पडद्याजवळ किंवा इतर कोणत्याही ज्वलनशील पदार्थाजवळ दिवे किंवा मेणबत्त्या पेटवू नका.

३)धूर आणि आवाजापून दूर ठेवा:

मुलांना जास्त वेळ बाहेर ठेवणे, धूर आणि फटाक्यांचा आवाजापासून दूर ठेवणे, तसेच धूर आणि आवाजामुळे होणारे नुकसान कमी करण्यासाठी तुम्ही त्यांना हलके कानातले आणि फेस मास्कसह घालू शकता. जास्त धुरामुळे मळमळ, डोकेदुखी तसेच दमा आणि काही प्रकरणांमध्ये फुफ्फुसाच्या संसर्गाचा धोका होऊ शकतो.

"व्हायरल ताप आणि मुलांची काळजी"

सध्या ताप- सर्दी आणि खोकल्याने त्रस्त असलेली लहान मुले असं चित्र सगळीकडेच दिसत आहे. त्यामुळे मुले आजारी (viral infection in kids) पडली तर नेमकी कशी काळजी घ्यावी, याविषयी ही विशेष माहिती.

ठळक मुद्दे:
स्वच्छतेच्या आणि राहणीमानाच्या सवयी बदलल्यास संसर्गजन्य आजार नक्कीच टाळता येऊ शकतो.
एकदम घराघरातलं चित्रच बदलून गेलं. एरवी उत्साहाने खेळणारी, सगळीकडे बागडणारी लहान मुलं आजारी (illness in children) पडू लागली. आता सध्या तर सर्दी, खोकला आणि ताप (cough, cold and fever) असणारे रुग्ण घराघरांत दिसून येत आहेत. यात लहान मुलांची संख्या लक्षणीय आहे. त्यामुळे सध्या शाळांमध्येही मुलांची उपस्थिती खालावली आहे. एकदा ताप आला की तो काही ३- ४ दिवस पिच्छा सोडत नाही. त्यानंतर मग मुलांमध्ये विलक्षण अशक्तपणा (weakness) दिसून येतोय. त्यामुळेच एकतर आजाराचा संसर्ग (viral infection) होऊ नये आणि झालाच तरी तो लवकर आटोक्यात यावा, यासाठी पालकांनी काही गोष्टींकडे विशेष लक्ष देणं गरजेचं आहे.

बदलत्या वातावरणामुळे तापमान कमी- अधिक होत आहे. दुपारच्या वेळी कधी गरमी आणि रात्री पुन्हा थंडी असं विचित्र वातावरण सध्या झालेलं आहे. त्यामुळे आजार बळावत असून रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असलेले सगळेच जण त्याला बळी पडत आहेत. त्यामुळे सध्या सर्दी, खोकला, ताप, अंगदुखी, डोकेदुखी या आजारांनी त्रस्त असणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढली आहे. यात लहान बालकांचे प्रमाणही लक्षणीय आहे. संसर्ग लवकर आटोक्यात यावा, यासाठी कोणताही त्रास अंगावर काढू नका. लवकरात लवकर डॉक्टरांकडे जावे.

अशी घ्या मुलांची काळजी :
1. स्वच्छतेच्या आणि राहणीमानाच्या सवयी बदलल्यास संसर्गजन्य आजार नक्कीच टाळता येऊ शकतो.
2. त्यामुळे या दिवसांमध्ये उघड्यावरचे पदार्थ खाणे, बाहेरचे पाणी पिणे पुर्णपणे टाळले पाहिजे. घरचे सकस अन्न घेण्यास प्राधान्य द्या.
3. बाहेरून आल्यानंतर लहान मुलांना आधी हात- पाय- चेहरा स्वच्छ धुवायला लावा आणि त्यानंतरच काहीतरी खायला- प्यायला द्या.
4. आईस्क्रीम किंवा अतिथंड पदार्थ, ज्यूस पिणे टाळा.
5.आजारी व्यक्तींच्या संपर्कात लहान मुलांना येऊ- देऊ नका.
6. मुलांचा शाळेत नेण्याचा रुमाल, नॅपकीन रोजच्या रोज धुवून टाका.
7. ताप आलेला असेल तरी मुलांना थोड्या थोड्या वेळाने पाणी देत रहा. जेवण जात नसेल तर सूप किंवा अगदी पातळ आहार द्या.
8. व्हिटॅमिन सी असणारी फळं खायला दिल्यानेही रोगप्रतिकारक शक्ती वाढण्यास मदत होईल.
9.मास्कचा वापरही गरजेचा

सर्दी, खोकला, ताप, अंगदुखी अशा त्रासांनी त्रस्त असणाऱ्या रुग्णांची संख्या सध्या वाढलेली आहे. त्यामुळे प्रत्येकानेच अगदी लहान मुलांनीही काेरोनाकाळात करायचो त्याप्रमाणे सॅनिटायझरचा, मास्कचा वापर करावा. एकमेकांपासून योग्य अंतर पाळावे. घसादुखी, सर्दी असा त्रास सुरु होतो आहे, हे लक्षात येताच कोमट पाणी प्यावे तसेच दिवसांतून एक- दोनदा पाण्याची वाफ घ्यावी.