Geda News Service

Qoqqoodinsaa fi walitti gaarreffannaa Bulchiinsa Tigiraay

Barreeffama yaada kana keessatti, Benedict Michael, barreessaa walaba ta’e, rakkoo siyaasaa guddachaa dhufe Tigray, bakka qoqqoodamiinsi keessoo Adda Bilisummaa ummata Tigiraay (TPLF) keessatti bulchiinsa laamsha’uu fi balaa waldhabdee haaromfame olkaasuu qorate.

Barreeffamni kun akkamitti naannoon amma gareewwan lama gidduutti akka qoodamu kan ibsu yoo ta’u, Debretsion Gebremichael (PHD) zoonii giddugaleessaa fi kaaba dhiha kan to’atu yoo ta’u, Getachew Reda, Pirezidaantii Bulchiinsa Yeroo Tigray, naannoo kibbaa, dhihaa, bahaa fi kibba baha ni bulcha. Bulchiinsa tokkummaa qabu hundeessuun dadhabuun dhaabbilee mootummaa daran laaffiseera.

Barreeffamni kun falmii siyaasaatiin alatti, qaamoleen humnoota Tigray gama fudhatanii akka hammaatan hubachiisa. Gareen ajajoota waraanaa “core and upper core” jedhanii of waaman garee Debretsion’f deeggarsa isaanii ifatti kan labsan yoo ta’u, jeneraalota Wedi Asheber dabalatee qondaaltonni sadarkaa olaanaa qaban biroo tarkaanfii kana mormaniiru. “Siyaasa keessatti hirmaannaan waraanaa dursa balaa qabudha,” jechuun barreeffamni kun akeekkachiisa, paartii fi mootummaa adda baasuu dhabuun waraana naannichaa caccabuudhaaf saaxilamaadha jedheera.

Falmii keessoo bira darbee adeemsi kun too'annoon ala ta'aa jira waan ta'eef yaaddoo humnoonni alaa gidduu seenuun hookkara hamaa kaasuu danda’a jechuun ibse. Gabaasni akka agarsiisutti gareen Debretsion paartii bulchaa Eertiraa, Front for Democracy and Justice (PFDJ) waliin kan bobba’e yoo ta’u, gareen Getachew ammoo Paartii Badhaadhina Bulchaa Itoophiyaa (PP) fi mootummaa federaalaatti dhihaateera. Barreeffamni kun akka akeeketti, qindaa’inni akkasii Tigraay gara dirree waraanaa waldhabdee bakka bu’ummaatti jijjiiruu akka danda’u, “dhiibbaan alaa kun yoo itti fufe, naannichi jeequmsa haaromfame bu’aa fagoo ta’een mudachuu danda’a” jechuun akeekkachiisa.

Gareen Adda Bilisummaa Uummataa Tigraay(ABUT) Dabratsiyoon Gabramikaa'eeliin durfamu mootummaa Eertiraa waliin hojjechaa jiraachuu maddeen odeeffannoo nageenya biyyaalessaa Itoophiyaa himan.

Akka maddeen nageenyaa ibsanitti, gareen caasaa nageenya Itoophiyaa waggoota dheeraaf hoogganaa kan turan Obbo Getaachaw Asaffaa fi qondaala buleessa ABUT Sibhaat Naggaatiin durfamu mootummaa Asmaraa garee Dabratsiyoon faana waliin walqabsiisuuf hojjechaa tureera.

Hoggantoonni olaanoo murna ABUT Dabratsiyoon Gabramikaa'eeliin durfamuu gara Asmaraa deemuun bulchiinsa yeroo Tigraay akkamitti akka aangoo irraa kaasan maryachuus maddeen ibsaniiru.

Kanumaan wal qabatee bulchiinsi yeroo Tigraay keessatti deeggartoota hedduu akka qabuu fi kutaan dargaggootaa waraana akka hin barbaanne marii kana irratti kaafamuu isaa dhagahame, kunis bulchiinsa yeroo aangoo irraa kaasuuf rakkisaa ta’a jechuun walgahii Asmaraa irratti dubbatamutu ibsame

Kana malees qondaaltonni mootummaa Eertiraa fi hoggantoonni olaanoo murna ABUT kan Dabratsiyoon Gabramikaa'eeliin durfamuu Faannoo waliin hariiroo akkamitti uumuun akka danda’amus maryachuu maddeen nageenyaa nutti himan.

Wayituma kana Faannoon garee hedduutti qoodamee waan jiruuf gamtaa waliin uumuun rakkisaa akka ta'e, rakkoon inni kaan ammoo Walqaayitii fi Raayyaa waliin walqabatee humnoota naannoo Amaaraa waliin waliigalteerra ga’uun rakkisaa ta’a jechuun dubbatamaa akka ture maddeen nageenyaa ibsaniiru.

Haa ta'u malee, carraaqqiin kun itti fufee akka jiru dhaga'ameera.

Godina Salaalee Aanaa Dharraatti bulchiinsi aanichaa naannoo Amaaraa magaalaa Reemaa deemuun humnoota finxaaleyyii waliin marii adda addaa taasisaa jiraachuu maddeen himan.

Gareen garas imale kun dabballoota mootummaa, jaarsolii fi abbootii amantii jedhamanii filatamuun imalani jedhu.

Marii isaanii kana dhoksaan taasisuu kan himan keessa beektonni humnoonni finxaaleyyii viidiyoowwanii fi suuraa addaa addaa gadi baasuun miidiyaa hawaasaa irratti qoodani jiru jedhan.

Marii gareen kun dhoksaan taasisan kun dhalattoota Oromoo aanichaaf rakkoo dabalataa fida malee furmaanni dhufu hin jiru kan jedhan maddeen, callisanii ilaaluun gatii caalu uummata kaffalchiisuuf jira jedhaniiru.

Jaarsolii biyyaa, abbootii amantaa fi dargaggoota uummata biratti dhageettii qaban hidhaatti naqanii garee biraa uumuun humnoota kana waliin marii taasisuun balaa caalu hordofsiisa jedhaniiru.

Kantiibaa duraanii Magaalaa Gundo Masqalee Obbo Daamxoo Tashoomaa, Luba Darrasaa fi Yeshaanoo kanneen jedhaman warreen bulchiinsa aanaa Dharraan bakka buufamanii gara naannoo Amaaraa Reemaa jedhamu deemuun humnoota finxaaleyyii kanaan marii taasisaa turan keessaati.

Caasaawwan mootummaa aanaa Dharraa humnoota kana waliin walitti hidhachuun uummata Oromoo aanichaa irratti dararaa addaa addaa raawwataa turan jiru.

Dhalattoota Oromoo qabata Waraana Bilisummaa Oromoo waliin hariiroo qabuutiin irratti duulanii kumaatamaan qe'ee irraa buqqisanii, kumaatamaan immoo mana hidhaatti guuraniiru jedhan jiraattonni.

Mariin caasaaleen mootummaa aanichaa humnoota kana waliin taasisaa jiran kun qaama aanaa Dharraa gara bulchiinsa naannoo Amaaraa jala galchuuf tattaaffii taasifamaa jiru ta'uu himu.

Kanaaf haal duree mijeessuuf immoo uummata gandoota akka; Jirruu Daadaa, Warree Gabiroo, Manqaata, Bachoo, Baabbuu, Dirree, Iluu Waayyuu, Iluu Goodaa Caffee, Abbaadhoo, Goddiimaa, Baayyoo,Harboo Dasoo, Birjee fi gandoota biroo qabata WBO jedhuun meeshaalee gurguddaan rukkutaa qe'ee isaa irraa buqqaasaa turaniiru jedhan.

Gareen ‘YeDera Asmelash Committee’ jedhee ijaarame Aanaa Dharraa bulchiinsa naannoo Amaaraa jala galchuuf hojjechaa jira jedhaniiru. Qaamoleen bulchiinsa aanichaa garaagaraas dhoksaan garee kana waliin hojjatu jedhee uummanni komata.

Kaayyoon humnoota finxaaleyyii kanaa aanaa Dharraa bulchiinsa naannoo Amaaraa jala galchuu akka ta'e irra deddeebiin himaa kan turan, amms gandoonni baay'een to'annoo isaanii jala jiraachuu jiraattonni himu.