Strategic Managers

የፓሬቶ ፕሪንሲፕል (Pareto Principle) ወይም በተለምዶ የ80/20 ሕግ (80/20 Rule) በመባል የሚታወቀው፣ በአብዛኛዎቹ ሁነቶች 80% የሚሆነው ውጤት የሚመጣው ከ20%ቱ ምክንያት ወይም ጥረት ነው የሚል መሠረታዊ ፅንሰ-ሐሳብ ነው።

​ይህንን ሕግ እ.ኤ.አ. በ1896 ቪልፍሬዶ ፓሬቶ (Vilfredo Pareto) የተባለ ጣሊያናዊ የምጣኔ-ሀብት ባለሙያ (Economist) አስተዋወቀው። እሱም በጣሊያን ሀገር ውስጥ 80% የሚሆነው መሬት በ20% ሰዎች እጅ እንደሚገኝ በማስተዋሉና ይሄው ስርጭት በሌሎች መስኮችም እንደሚደገም በመገንዘቡ ነው ሕጉ የተሰየመው።

​ዋና ዋና የ80/20 ሕግ ምሳሌዎች

​ይህ ፕሪንሲፕል በንግድ፣ በሥራ አመራር፣ በምርታማነትና በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ በሰፊው ጥቅም ላይ ይውላል፦

​በንግድና ሽያጭ (Business & Sales):

​80% የሚሆነው የድርጅት ገቢ የሚመጣው ከ20%ቱ ታማኝ ደንበኞች ነው።

​80% የሚሆነው የስራ ቅሬታ ወይም ችግር የሚፈጠረው በ20%ቱ ደንበኞች ምክንያት ነው።

​በማኔጅመንትና ምርታማነት (Management & Productivity):

​ከምናከናውናቸው ተግባራት መካከል 20% የሚሆኑት ወሳኝ ሥራዎች፣ የ80% ውጤታችን ምንጭ ናቸው።

​በሶፍትዌርና ቴክኖሎጂ (Software & IT):

​80% የሚሆኑት የሲስተም ብልሽቶች (Bugs) የሚከሰቱት በ20%ቱ የኮድ ስህተቶች ምክንያት ነው።

​በግል ሕይወት (Personal Life):

​ከማቀቢያቸው አልባሳት ውስጥ 20% የሚሆኑትን ልብሶች 80% ጊዜ በተደጋጋሚ እንለብሳቸዋለን።

​የፓሬቶ ፕሪንሲፕል ጥቅሞች

​ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ነገሮች ለመለየት (Prioritization): በነገሮች ከመጨናነቅ ይልቅ ከፍተኛ ለውጥ የሚያመጡ 20% ወሳኝ ተግባራት ላይ ትኩረት ለማድረግ ይረዳል።

​ውጤታማነትን ለመጨመር (Efficiency): አነስተኛ ኃይልና ጊዜ በማውጣት ትልቅ ውጤት (Maximum Impact) ለማምጣት ያስችላል።

​ሀብትን በአግባቡ ለመጠቀም (Resource Allocation): ጊዜን፣ ገንዘብንና የሰው ኃይልን ውጤታማ በሆኑ ቦታዎች ላይ ብቻ ለማዋል ይጠቅማል።

​⚠️ ማስታወሻ፦ የ80/20 ቁጥር ሁልጊዜ ድምሩ 100% መሆን ያለበት ጥብቅ ስሌት አይደለም። ዋናው መልዕክቱ "ጥቂት ምክንያቶች (20%) ብዙዎቹን ውጤቶች (80%) ይወስናሉ" የሚለውን አለመመጣጠን (Asymmetry) ለማሳየት ነው። ለምሳሌ 90%ቱ ውጤት ከ10% ጥረት ሊመጣ ይችላል።

ቢዝነስ ሞዴል ካንቫስ (Business Model Canvas) አንድ ድርጅት ወይም አዲስ የንግድ ሃሳብ እንዴት እሴት እንደሚፈጥር፣ ደንበኞች ጋር እንደሚያደርስና ገቢ እንደሚያመነጭ በግልጽ የሚያሳይ ስልታዊ የአመራር መሣሪያ ነው።

​ይህ መሣሪያ በ9 ዋና ዋና ክፍሎች (Building Blocks) የተከፈለ ሲሆን፣ ሙሉውን የንግድ እንቅስቃሴ በአንድ ገጽ ላይ አጠቃልሎ ለማየት ይረዳል።

​የቢዝነስ ሞዴል ካንቫስ 9 ክፍሎች

​የደንበኛ ክፍሎች (Customer Segments): ምርቱን ወይም አገልግሎቱን ለማን ነው የምናቀርበው? (ለምሳሌ፦ ግለሰቦች፣ ኩባንያዎች፣ ወይም የተወሰነ የኅብረተሰብ ክፍል)።

​የእሴት አቅርቦት (Value Propositions): ለደንበኞቻችን ምን ዓይነት ችግር እንፈታላቸዋለን? ከሌሎች ተወዳዳሪዎች የተለየ ምን የተሻለ ነገር እናቀርባለን?

​የመገናኛ መስመሮች (Channels): ምርታችንን ወይም አገልግሎታችንን ለደንበኞች በምን መንገድ እናደርሳለን? (ለምሳሌ፦ በማህበራዊ ሚዲያ፣ በሱቅ፣ ወይም በጓደኞች አማካኝነት)።

​የደንበኞች ግንኙነት (Customer Relationships): ከደንበኞቻችን ጋር ያለን ግንኙነት ምን ይመስላል? (ለምሳሌ፦ በየጊዜው የምናማክራቸው ነው ወይስ በራሳቸው የሚገለገሉበት?)

​የገቢ ምንጮች (Revenue Streams): ቢዝነሱ ከየት ነው ገቢ የሚያገኘው? (ለምሳሌ፦ ከሽያጭ፣ ከኪራይ፣ ወይም ከምዝገባ ክፍያ)።

​ቁልፍ ተግባራት (Key Activities): ቢዝነሱ ስኬታማ እንዲሆን በየቀኑ መከናወን ያለባቸው ዋና ዋና ሥራዎች ምንድን ናቸው? (ለምሳሌ፦ ምርት ማምረት፣ ማስታወቂያ መስራት)።

​ቁልፍ ግብዓቶች (Key Resources): ቢዝነሱን ለማንቀሳቀስ ምን ምን ያስፈልጉናል? (ለምሳሌ፦ የሰው ኃይል፣ ገንዘብ፣ ማሽን፣ ወይም የፈጠራ መብት)።

​ቁልፍ አጋሮች (Key Partnerships): አብረውን የሚሰሩ እነማን ናቸው? (ለምሳሌ፦ ጥሬ ዕቃ አቅራቢዎች፣ ባንኮች፣ ወይም ስትራቴጂካዊ አጋሮች)።

​የወጪ መዋቅር (Cost Structure): ቢዝነሱን ለማንቀሳቀስ የሚወጡ ዋና ዋና ወጪዎች ምንድን ናቸው?

​ለምን ይጠቅማል?

​ግልጽነት፦ የቢዝነስ ሃሳቡን በቀላሉ ለመረዳትና ለሌሎች ለማስረዳት ይረዳል።

​ተለዋዋጭነት፦ አጠቃላይ የቢዝነስ ፕላን ከመጻፍ በፊት ሃሳቦችን በፍጥነት ለመቀያየርና ለመሞከር ይመቻል።

​ትኩረት፦ በዋና ዋና የቢዝነስ ጉዳዮች ላይ ብቻ ትኩረት እንድናደርግ ያግዛል።

​ይህንን ሞዴል ለነባር ቢዝነስ ማሻሻያ ወይም ለአዲስ ሃሳብ መፈተኛነት መጠቀም ይቻላል።

የንግድ ቀጣይነት (Business Continuity) ምንድን ነው?
የንግድ ቀጣይነት (Business Continuity) ምንድን ነው?

​የንግድ ቀጣይነት ማለት አንድ ድርጅት ድንገተኛ አደጋ ወይም መስተጓጎል በሚገጥመው ጊዜ መሰረታዊ ስራዎቹን ሳያቋርጥ የማስቀጠል ችሎታ ነው። ይህም የተፈጥሮ አደጋዎችን፣ የሳይበር ጥቃቶችን፣ የቴክኖሎጂ ብልሽቶችን ወይም የግብዓት አቅርቦት መቆራረጥን ሊያካትት ይችላል።

​የንግድ ቀጣይነት ዋና ዓላማ ድርጅቱ ሙሉ በሙሉ ወደ ቀድሞ ሁኔታው እስኪመለስ ድረስ ወሳኝ የሆኑ ተግባራት (Critical Functions) በትንሹም ቢሆን እንዲቀጥሉ ማድረግ ነው።

​የንግድ ቀጣይነት ዕቅድ (Business Continuity Plan - BCP) ዋና ዋና ክፍሎች

​አንድ ውጤታማ ዕቅድ የሚከተሉትን ነጥቦች ማካተት አለበት፦

​የንግድ ተፅዕኖ ትንተና (BIA): የትኞቹ የስራ ክፍሎች ለድርጅቱ እጅግ አስፈላጊ እንደሆኑ እና ስራ ቢቆም ምን ያህል ጉዳት ሊደርስ እንደሚችል መለየት።

​የአደጋ ስጋት ግምገማ: ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎችን (ለምሳሌ፡ የእሳት አደጋ፣ የኢንተርኔት መቆራረጥ) መለየትና የመከሰት ዕድላቸውን መገመት።

​የመከላከያ ስልቶች: አደጋው ከመከሰቱ በፊት ጉዳቱን ለመቀነስ የሚደረጉ ዝግጅቶች (ለምሳሌ፡ የመረጃ ምትክ ወይም Backup መያዝ)።

​የመልሶ ማግኛ ስልት: አደጋው ከተከሰተ በኋላ ስራን በፍጥነት ለመጀመር የሚረዱ እርምጃዎች።

​የመገናኛ ዘዴ: በአደጋ ጊዜ ለሰራተኞች፣ ለደንበኞች እና ለባለድርሻ አካላት መረጃ እንዴት እንደሚደርስ የሚገልጽ መመሪያ።

​የንግድ ቀጣይነት ለምን አስፈላጊ ነው?

​የደንበኞችን እምነት ለመጠበቅ፦ በአስቸጋሪ ወቅትም አገልግሎት የማይቋረጥ ከሆነ ደንበኞች በድርጅቱ ላይ ያላቸው እምነት ይጨምራል።

​የገንዘብ ኪሳራን ለመቀነስ፦ የስራ መቆራረጥ የሚያስከትለውን ከፍተኛ የገንዘብ ኪሳራ ለመከላከል ይረዳል።

​የድርጅቱን ስም ለመጠበቅ፦ ድንገተኛ ችግሮችን በብቃት መወጣት የድርጅቱን ዝና ይገነባል።

​ህጋዊ ግዴታዎችን ለማሟላት፦ አንዳንድ የንግድ ዘርፎች (ለምሳሌ፡ ባንኮች) የአደጋ ጊዜ ዝግጁነት እንዲኖራቸው በህግ ይገደዳሉ።

​ባጭሩ የንግድ ቀጣይነት ማለት "ለከፋው ሁኔታ መዘጋጀትና ለተሻለው መስራት" ማለት ነው።